अग्निपुराणम्/अध्यायः २९३

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
अग्निपुराणम्
  1. अध्यायः १
  2. अध्यायः २
  3. अध्यायः ३
  4. अध्यायः ४
  5. अध्यायः ५
  6. अध्यायः ६
  7. अध्यायः ७
  8. अध्यायः ८
  9. अध्यायः ९
  10. अध्यायः १०
  11. अध्यायः ११
  12. अध्यायः १२
  13. अध्यायः १३
  14. अध्यायः १४
  15. अध्यायः १५
  16. अध्यायः १६
  17. अध्यायः १७
  18. अध्यायः १८
  19. अध्यायः १९
  20. अध्यायः २०
  21. अध्यायः २१
  22. अध्यायः २२
  23. अध्यायः २३
  24. अध्यायः २४
  25. अध्यायः २५
  26. अध्यायः २६
  27. अध्यायः २७
  28. अध्यायः २८
  29. अध्यायः २९
  30. अध्यायः ३०
  31. अध्यायः ३१
  32. अध्यायः ३२
  33. अध्यायः ३३
  34. अध्यायः ३४
  35. अध्यायः ३५
  36. अध्यायः ३६
  37. अध्यायः ३७
  38. अध्यायः ३८
  39. अध्यायः ३९
  40. अध्यायः ४०
  41. अध्यायः ४१
  42. अध्यायः ४२
  43. अध्यायः ४३
  44. अध्यायः ४४
  45. अध्यायः ४५
  46. अध्यायः ४६
  47. अध्यायः ४७
  48. अध्यायः ४८
  49. अध्यायः ४९
  50. अध्यायः ५०
  51. अध्यायः ५१
  52. अध्यायः ५२
  53. अध्यायः ५३
  54. अध्यायः ५४
  55. अध्यायः ५५
  56. अध्यायः ५६
  57. अध्यायः ५७
  58. अध्यायः ५८
  59. अध्यायः ५९
  60. अध्यायः ६०
  61. अध्यायः ६१
  62. अध्यायः ६२
  63. अध्यायः ६३
  64. अध्यायः ६४
  65. अध्यायः ६५
  66. अध्यायः ६६
  67. अध्यायः ६७
  68. अध्यायः ६८
  69. अध्यायः ६९
  70. अध्यायः ७०
  71. अध्यायः ७१
  72. अध्यायः ७२
  73. अध्यायः ७३
  74. अध्यायः ७४
  75. अध्यायः ७५
  76. अध्यायः ७६
  77. अध्यायः ७७
  78. अध्यायः ७८
  79. अध्यायः ७९
  80. अध्यायः ८०
  81. अध्यायः ८१
  82. अध्यायः ८२
  83. अध्यायः ८३
  84. अध्यायः ८४
  85. अध्यायः ८५
  86. अध्यायः ८६
  87. अध्यायः ८७
  88. अध्यायः ८८
  89. अध्यायः ८९
  90. अध्यायः ९०
  91. अध्यायः ९१
  92. अध्यायः ९२
  93. अध्यायः ९३
  94. अध्यायः ९४
  95. अध्यायः ९५
  96. अध्यायः ९६
  97. अध्यायः ९७
  98. अध्यायः ९८
  99. अध्यायः ९९
  100. अध्यायः १००
  101. अध्यायः १०१
  102. अध्यायः १०२
  103. अध्यायः १०३
  104. अध्यायः १०४
  105. अध्यायः १०५
  106. अध्यायः १०६
  107. अध्यायः १०७
  108. अध्यायः १०८
  109. अध्यायः १०९
  110. अध्यायः ११०
  111. अध्यायः १११
  112. अध्यायः ११२
  113. अध्यायः ११३
  114. अध्यायः ११४
  115. अध्यायः ११५
  116. अध्यायः ११६
  117. अध्यायः ११७
  118. अध्यायः ११८
  119. अध्यायः ११९
  120. अध्यायः १२०
  121. अध्यायः १२१
  122. अध्यायः १२२
  123. अध्यायः १२३
  124. अध्यायः १२४
  125. अध्यायः १२५
  126. अध्यायः १२६
  127. अध्यायः १२७
  128. अध्यायः १२८
  129. अध्यायः १२९
  130. अध्यायः १३०
  131. अध्यायः १३१
  132. अध्यायः १३२
  133. अध्यायः १३३
  134. अध्यायः १३४
  135. अध्यायः १३५
  136. अध्यायः १३६
  137. अध्यायः १३७
  138. अध्यायः १३८
  139. अध्यायः १३९
  140. अध्यायः १४०
  141. अध्यायः १४१
  142. अध्यायः १४२
  143. अध्यायः १४३
  144. अध्यायः १४४
  145. अध्यायः १४५
  146. अध्यायः १४६
  147. अध्यायः १४७
  148. अध्यायः १४८
  149. अध्यायः १४९
  150. अध्यायः १५०
  151. अध्यायः १५१
  152. अध्यायः १५२
  153. अध्यायः १५३
  154. अध्यायः १५४
  155. अध्यायः १५५
  156. अध्यायः १५६
  157. अध्यायः १५७
  158. अध्यायः १५८
  159. अध्यायः १५९
  160. अध्यायः १६०
  161. अध्यायः १६१
  162. अध्यायः १६२
  163. अध्यायः १६३
  164. अध्यायः १६४
  165. अध्यायः १६५
  166. अध्यायः १६६
  167. अध्यायः १६७
  168. अध्यायः १६८
  169. अध्यायः १६९
  170. अध्यायः १७०
  171. अध्यायः १७१
  172. अध्यायः १७२
  173. अध्यायः १७३
  174. अध्यायः १७४
  175. अध्यायः १७५
  176. अध्यायः १७६
  177. अध्यायः १७७
  178. अध्यायः १७८
  179. अध्यायः १७९
  180. अध्यायः १८०
  181. अध्यायः १८१
  182. अध्यायः १८२
  183. अध्यायः १८३
  184. अध्यायः १८४
  185. अध्यायः १८५
  186. अध्यायः १८६
  187. अध्यायः १८७
  188. अध्यायः १८८
  189. अध्यायः १८९
  190. अध्यायः १९०
  191. अध्यायः १९१
  192. अध्यायः १९२
  193. अध्यायः १९३
  194. अध्यायः १९४
  195. अध्यायः १९५
  196. अध्यायः १९६
  197. अध्यायः १९७
  198. अध्यायः १९८
  199. अध्यायः १९९
  200. अध्यायः २००
  201. अध्यायः २०१
  202. अध्यायः २०२
  203. अध्यायः २०३
  204. अध्यायः २०४
  205. अध्यायः २०५
  206. अध्यायः २०६
  207. अध्यायः २०७
  208. अध्यायः २०८
  209. अध्यायः २०९
  210. अध्यायः २१०
  211. अध्यायः २११
  212. अध्यायः २१२
  213. अध्यायः २१३
  214. अध्यायः २१४
  215. अध्यायः २१५
  216. अध्यायः २१६
  217. अध्यायः २१७
  218. अध्यायः २१८
  219. अध्यायः २१९
  220. अध्यायः २२०
  221. अध्यायः २२१
  222. अध्यायः २२२
  223. अध्यायः २२३
  224. अध्यायः २२४
  225. अध्यायः २२५
  226. अध्यायः २२६
  227. अध्यायः २२७
  228. अध्यायः २२८
  229. अध्यायः २२९
  230. अध्यायः २३०
  231. अध्यायः २३१
  232. अध्यायः २३२
  233. अध्यायः २३३
  234. अध्यायः २३४
  235. अध्यायः २३५
  236. अध्यायः २३६
  237. अध्यायः २३७
  238. अध्यायः २३८
  239. अध्यायः २३९
  240. अध्यायः २४०
  241. अध्यायः २४१
  242. अध्यायः २४२
  243. अध्यायः २४३
  244. अध्यायः २४४
  245. अध्यायः २४५
  246. अध्यायः २४६
  247. अध्यायः २४७
  248. अध्यायः २४८
  249. अध्यायः २४९
  250. अध्यायः २५०
  251. अध्यायः २५१
  252. अध्यायः २५२
  253. अध्यायः २५३
  254. अध्यायः २५४
  255. अध्यायः २५५
  256. अध्यायः २५६
  257. अध्यायः २५७
  258. अध्यायः २५८
  259. अध्यायः २५९
  260. अध्यायः २६०
  261. अध्यायः २६१
  262. अध्यायः २६२
  263. अध्यायः २६३
  264. अध्यायः २६४
  265. अध्यायः २६५
  266. अध्यायः २६६
  267. अध्यायः २६७
  268. अध्यायः २६८
  269. अध्यायः २६९
  270. अध्यायः २७०
  271. अध्यायः २७१
  272. अध्यायः २७२
  273. अध्यायः २७३
  274. अध्यायः २७४
  275. अध्यायः २७५
  276. अध्यायः २७६
  277. अध्यायः २७७
  278. अध्यायः २७८
  279. अध्यायः २७९
  280. अध्यायः २८०
  281. अध्यायः २८१
  282. अध्यायः २८२
  283. अध्यायः २८३
  284. अध्यायः २८४
  285. अध्यायः २८५
  286. अध्यायः २८६
  287. अध्यायः २८७
  288. अध्यायः २८८
  289. अध्यायः २८९
  290. अध्यायः २९०
  291. अध्यायः २९१
  292. अध्यायः २९२
  293. अध्यायः २९३
  294. अध्यायः २९४
  295. अध्यायः २९५
  296. अध्यायः २९६
  297. अध्यायः २९७
  298. अध्यायः २९८
  299. अध्यायः २९९
  300. अध्यायः ३००
  301. अध्यायः ३०१
  302. अध्यायः ३०२
  303. अध्यायः ३०३
  304. अध्यायः ३०४
  305. अध्यायः ३०५
  306. अध्यायः ३०६
  307. अध्यायः ३०७
  308. अध्यायः ३०८
  309. अध्यायः ३०९
  310. अध्यायः ३१०
  311. अध्यायः ३११
  312. अध्यायः ३१२
  313. अध्यायः ३१३
  314. अध्यायः ३१४
  315. अध्यायः ३१५
  316. अध्यायः ३१६
  317. अध्यायः ३१७
  318. अध्यायः ३१८
  319. अध्यायः ३१९
  320. अध्यायः ३२०
  321. अध्यायः ३२१
  322. अध्यायः ३२२
  323. अध्यायः ३२३
  324. अध्यायः ३२४
  325. अध्यायः ३२५
  326. अध्यायः ३२६
  327. अध्यायः ३२७
  328. अध्यायः ३२८
  329. अध्यायः ३२९
  330. अध्यायः ३३०
  331. अध्यायः ३३१
  332. अध्यायः ३३२
  333. अध्यायः ३३३
  334. अध्यायः ३३४
  335. अध्यायः ३३५
  336. अध्यायः ३३६
  337. अध्यायः ३३७
  338. अध्यायः ३३८
  339. अध्यायः ३३९
  340. अध्यायः ३४०
  341. अध्यायः ३४१
  342. अध्यायः ३४२
  343. अध्यायः ३४३
  344. अध्यायः ३४४
  345. अध्यायः ३४५
  346. अध्यायः ३४६
  347. अध्यायः ३४७
  348. अध्यायः ३४८
  349. अध्यायः ३४९
  350. अध्यायः ३५०
  351. अध्यायः ३५१
  352. अध्यायः ३५२
  353. अध्यायः ३५३
  354. अध्यायः ३५४
  355. अध्यायः ३५५
  356. अध्यायः ३५६
  357. अध्यायः ३५७
  358. अध्यायः ३५८
  359. अध्यायः ३५९
  360. अध्यायः ३६०
  361. अध्यायः ३६१
  362. अध्यायः ३६२
  363. अध्यायः ३६३
  364. अध्यायः ३६४
  365. अध्यायः ३६५
  366. अध्यायः ३६६
  367. अध्यायः ३६७
  368. अध्यायः ३६८
  369. अध्यायः ३६९
  370. अध्यायः ३७०
  371. अध्यायः ३७१
  372. अध्यायः ३७२
  373. अध्यायः ३७३
  374. अध्यायः ३७४
  375. अध्यायः ३७५
  376. अध्यायः ३७६
  377. अध्यायः ३७७
  378. अध्यायः ३७८
  379. अध्यायः ३७९
  380. अध्यायः ३८०
  381. अध्यायः ३८१
  382. अध्यायः ३८२
  383. अध्यायः ३८३

मन्त्रपरिभाषा[सम्पाद्यताम्]

अग्निरुवाच
मन्त्रविद्याहरिं वक्ष्ये भुक्तिमुक्तिप्रदं शृणु ।२९३.००१
विंशत्यर्णाधिका मन्त्रा मालामन्त्राः स्मृता द्विज ॥२९३.००१
दशाक्षराधिका मन्त्रास्तदर्वाग्वीजसंज्ञिताः ।२९३.००२
वर्धक्ये सिद्धिदा ह्येते मालामन्त्रास्तु यौवेन ॥२९३.००२
पञ्चाक्षराधिका मन्त्राः सिद्धिदाः सर्वदापरे ।२९३.००३
स्त्रीपुंनपुंसकत्वेन त्रिधाः स्युर्मन्त्रजातयः ॥२९३.००३
स्त्रीमन्त्रा वह्निजायन्ता नमोन्ताश्च नपुंसकाः ।२९३.००४
शेषाः पुमांसस्ते शस्ता वक्ष्योच्चाटविषेषु च(१) ॥२९३.००४
क्षुद्रक्रियामयध्वंसे स्त्रियोऽन्यत्र(२) नपुंसकाः ।२९३.००५
मन्त्रावाग्नेयसौम्याख्यौ ताराद्यन्तार्द्वयोर्जपेत् ॥२९३.००५
तारान्त्याग्निवियत्प्रायो मन्त्र आग्नेय इष्यते ।२९३.००६
शिष्टः सौम्यः प्रशस्तौ तौ कर्मणोः क्रूरसौम्ययोः ॥२९३.००६

टिप्पणी



१ बन्धोच्चाटवशेषु चेति ज..

२ स्त्रियो नात्रेति ख..

आग्नेयमन्त्रः सौम्यः स्यात्प्रायशोऽन्ते नमोऽन्वितः ।२९३.००७
सौम्यमन्त्रस्तथाग्नेयः फट्कारेणान्ततो युतः ॥२९३.००७
सुप्तः प्रबुद्धमात्रो वा मन्त्रः सिद्धिं न यच्छति ।२९३.००८
श्वापकालो महावाहो जागरो दक्षिणावहः ॥२९३.००८
आग्नेयस्य मनोः सौम्यमन्त्रस्यैतद्विपर्ययात् ।२९३.००९
प्रबोधकालं जानीयादुभयोरुभयोरहः ॥२९३.००९
दुष्टर्क्षराशिविद्वेषिवर्णादीन् वर्जयेन्मनून् ।२९३.०१०
राज्यलाभोपकाराय प्रारभ्यारिः स्वरः कुरून् ॥२९३.०१०
गोपालककुटीं प्रायात्पूर्णामित्युदिता लिपिः ।२९३.०११
नक्षेत्रेक्षक्रमाद्योज्या स्वरान्त्यौ रेवतीयुजौ ॥२९३.०११
वेला गुरुः स्वराः शोणः कर्मणैवेतिभेदिताः ।२९३.०१२
लिप्यर्णा वशिषु ज्ञेया षष्ठेशादींश्च योजयेत् ॥२९३.०१२
लिपौ चतुष्पथस्थायामाख्यवर्णपदान्तराः ।२९३.०१३
सिद्धाः साध्या द्वितीयस्थाः सुसिद्धा वैरिणः परे ॥२९३.०१३
सिद्धादीन् कल्पयेदेवं सिद्धात्यन्तगुणैरपि(१) ।२९३.०१४
सिद्धे सिद्धो जपात्साध्यो जपपूजाहुतादिना(२) ॥२९३.०१४
सुसिद्धो ध्यानमात्रेण साधकं नाशयेदरिः ।२९३.०१५
दुष्टार्णप्रचुरो यः स्यान्मन्त्रः सर्वविनिन्दितः ॥२९३.०१५
प्रविश्य विधिवद्दीक्षामभिषेकावसानिकाम् ।२९३.०१६
श्रुत्वा तन्त्रं गुरोर्लब्धं साधयेदीप्सितं मनुम् ॥२९३.०१६
धीरो दक्षः शुचिर्भक्तो जपध्यानादितत्परः ।२९३.०१७

टिप्पणी



१ सिद्धद्यन्तदलैरपीति ज..

२ जपपूर्णाहुतादिनेति ख..

सिद्धस्तपस्वी कुशलस्तन्त्रज्ञः सत्यभाषणः ॥२९३.०१७
निग्रहानुग्रहे शक्तो गुरुरित्यभिधीयते ।२९३.०१८
शान्तो दान्तः पटुश्चीर्णब्रह्मचर्यो हविष्यभुक् ॥२९३.०१८
कुर्वन्नाचार्यशुश्रूषां सिद्धोत्साही स शिष्यकः ।२९३.०१९
स तूपदेश्यः पुत्रश्च विनयी वसुदस्तथा ॥२९३.०१९
मन्त्रन्दद्यात्सुसिद्धौ तु सहस्रं देशिकं जपेत् ।२९३.०२०
यदृच्छया श्रुतं मन्त्रं छलेनाथ बलेन वा ॥२९३.०२०
पत्रे स्थितञ्च गाथाञ्च जनयेद्यद्यनर्थकम् ।२९३.०२१
मन्त्रं यः साधयेदेकं जपहोमार्चनादिभिः ॥२९३.०२१
क्रियाभिर्भूरिभिस्तस्य सिध्यन्ते स्वल्पसाधनात् ।२९३.०२२
सम्यक्सिद्धैकमन्त्रस्य नासाध्यमिह किञ्चन ॥२९३.०२२
बहुमन्त्रवतः पुंसः का कथा शिव एव सः ।२९३.०२३
दशलक्षजपादेक वर्णो मन्त्रः प्रसिध्यति ॥२९३.०२३
वर्णवृद्ध्या जपह्रासस्तेनान्येषां समूहयेत् ।२९३.०२४
वीजाद्द्वित्रिगुणान्मन्त्रान्मालामन्त्रे जपक्रिया ॥२९३.०२४
सङ्ख्यानुक्तौ शतं साष्टं सहस्रं वा जपादिषु ।२९३.०२५
जपाद्दशांशं सर्वत्र साभिशेकं हुतं विदुः ॥२९३.०२५
द्रव्यानुक्तौ घृतं होमे जपोऽशक्तस्य सर्वतः ।२९३.०२६
मूलमन्त्राद्दशांशः स्यादङ्गादीनां जपादिकम् ॥२९३.०२६
जपात्सशक्तिमन्त्रस्य कामदा मन्त्रदेवताः ।२९३.०२७
साधकस्य भवेत्तृप्ता ध्यानहोमार्चनादिना ॥२९३.०२७
उच्चैर्जपाद्विशिष्टः स्यादुपांशुर्दशभिर्गुणैः ।२९३.०२८
जिह्वाजपे शतगुणः सहस्रो मानसः स्मृतः ॥२९३.०२८
प्राङ्मुखोऽवाङ्मुखो वापि मन्त्रकर्म समारभेत् ।२९३.०२९
प्रणवाद्याः सर्वमन्त्रा वाग्यतो विहिताशनः ॥२९३.०२९
आसीनस्तु जपेन्मन्त्रान्देवताचार्यतुल्यदृक् ।२९३.०३०
कुटीविविक्ता देशाः स्युर्देवालयनदीह्रदाः ॥२९३.०३०
सिद्धौ यवागूपूपैर्वा पयो भक्ष्यं हविष्यकम् ।२९३.०३१
मन्त्रस्य देवता तावत्(१) तिथिवारेषु वै जपेत् ॥२९३.०३१
कृष्णाष्टमीचतुर्दश्योर्ग्रहणादौ च साधकः ।२९३.०३२
दस्रो यमोऽनलो धाता शशी रुद्रो गुरुर्दितिः ॥२९३.०३२
सर्पाः पितरोऽथ भगोऽर्यमा शोतेतरद्युतिः ।२९३.०३३
त्वष्टा मरुत इन्द्राग्नी मित्रेन्द्रौ निर्ऋतिर्जलम् ॥२९३.०३३
विश्वेदेवा हृषीकेशो वायवः सलिलाधिपः ।२९३.०३४
अजैकपादहिर्व्रध्नः पूषाश्विन्यादिदेवताः ॥२९३.०३४
अग्निदस्रावुमा निघ्नो नागश्चन्द्रो दिवाकरः ।२९३.०३५
मातृदुर्गा दिशामीशः कृष्णो वैवस्वतः शिवः ॥२९३.०३५
पञ्चदश्याः शशाङ्कस्तु पितरस्तिथिदेवताः ।२९३.०३६
हरो दुर्गा गुरुर्विष्णुर्ब्रह्मा लक्ष्मीर्धनेश्वरः ॥२९३.०३६
एते सुर्यादिवारेशा लिपिन्यासोऽथ कथ्यते ।२९३.०३७
केशान्तेषु च वृत्तेषु चक्षुषोः श्रवणद्वये ॥२९३.०३७
नासागण्डौष्ठदन्तानां द्वे द्वे मूर्धस्ययोः क्रमात् ।२९३.०३८
वर्णान् पञ्चसुवर्गानां(२) बाहुचरणसन्धिषु ॥२९३.०३८
पार्श्वयोः पृष्ठतो नाभौ हृदये च क्रमान्न्यसेत् ।२९३.०३९

टिप्पणी



१ तरेति ख..

२ पञ्चस्वरवर्गाणामिति ख..

यादींश्च हृदये न्यस्येदेषां स्युः सप्तधातवः ॥२९३.०३९
त्वगसृङ्मांसकस्नायुमेदोमज्जाशुक्राणि धातवः ।२९३.०४०
वसाः पयो वासको लिख्यन्ते चैव लिपीश्वराः ॥२९३.०४०
श्रीकण्ठोऽनन्तसूक्ष्मौ च त्रिमूर्तिरमरेश्वरः ।२९३.०४१
अग्नीशो भावभूतिश्च तिथीशः स्थानुको हरः ॥२९३.०४१
दण्डीशो भौतिकः सद्योजातश्चानुग्रहेश्वरः ।२९३.०४२
अक्रूरश्च महासेनः शरण्या देवता अमूः ॥२९३.०४२
ततः क्रोधीशत्तण्डौ च पञ्चान्तकशिवोत्तमौ ।२९३.०४३
तथैव रुद्रकूर्मौ च त्रिनेत्रौ चतुराननः ॥२९३.०४३
अजेशः शर्मसोनेशौ तथा लाङ्गलिदारुकौ ।२९३.०४४
अर्धनारीश्वरश्चोमा कान्तश्चाषाढिदण्डिनौ ॥२९३.०४४
अत्रिर्मोनश्च मेषश्च लोहितश्च शिखी तथा ।२९३.०४५
छगलण्डद्विरण्डौ द्वौ समहाकालवालिनौ ॥२९३.०४५
भुजङ्गश्च पिनाकी च खड्गीशश्च वकः पुनः ।२९३.०४६
श्वेतो भृगुर्लगुडीशाक्षश्च सम्बर्तकः स्मृतः ॥२९३.०४६
रुद्रात्मशक्तान् लिख्यादीन्नमोन्तान् विन्यसेत्क्रमात् ।२९३.०४७
अङ्गानि विन्यसेत्सर्वे मन्त्राः साङ्गास्तु सिद्धिदाः ॥२९३.०४७
हृल्लेखाव्योमसपूर्वाण्येतान्यङ्गानि विन्यसेत् ।२९३.०४८
हृदादीन्यङ्गमन्त्रान्तैर्यो जपेद्धृदये नमः ॥२९३.०४८
स्वाहा शिरस्यथ वषट्शिखायां कवचे छूं ।२९३.०४९
वौषत्नेत्रेऽस्त्राय फटस्यात्पञ्चाङ्गं नेत्रवर्जितम् ॥२९३.०४९
निरङ्गस्यात्मना चाङ्गं न्यस्येमान्नियुतं जपेत् ।२९३.०५०
क्रमाभ्यां देवीं वागीशीं यथोक्तांस्तु तिलान् हुनेत् ॥२९३.०५०
लिपिदेवी साक्षसूत्रकुम्भपुस्तकपद्मधृक् ।२९३.०५१
कवित्वादि प्रयच्छेत कर्मादौ सिद्धये न्यसेत् ।२९३.०५१
निष्कविर्निर्मलः सर्वे मन्त्राःसिध्यन्ति मातृभिः ॥२९३.०५१


इत्याग्नेये महापुराणे मन्त्रपरिभाषा नाम द्विनवत्यधिकद्विशततमोऽध्यायः