महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-180

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← द्रोणपर्व-179 महाभारतम्
सप्तमपर्व
महाभारतम्-07-द्रोणपर्व-180
वेदव्यासः
द्रोणपर्व-181 →
  1. 001
  2. 002
  3. 003
  4. 004
  5. 005
  6. 006
  7. 007
  8. 008
  9. 009
  10. 010
  11. 011
  12. 012
  13. 013
  14. 014
  15. 015
  16. 016
  17. 017
  18. 018
  19. 019
  20. 020
  21. 021
  22. 022
  23. 023
  24. 024
  25. 025
  26. 026
  27. 027
  28. 028
  29. 029
  30. 030
  31. 031
  32. 032
  33. 033
  34. 034
  35. 035
  36. 036
  37. 037
  38. 038
  39. 039
  40. 040
  41. 041
  42. 042
  43. 043
  44. 044
  45. 045
  46. 046
  47. 047
  48. 048
  49. 049
  50. 050
  51. 051
  52. 052
  53. 053
  54. 054
  55. 055
  56. 056
  57. 057
  58. 058
  59. 059
  60. 060
  61. 061
  62. 062
  63. 063
  64. 064
  65. 065
  66. 066
  67. 067
  68. 068
  69. 069
  70. 070
  71. 071
  72. 072
  73. 073
  74. 074
  75. 075
  76. 076
  77. 077
  78. 078
  79. 079
  80. 080
  81. 081
  82. 082
  83. 083
  84. 084
  85. 085
  86. 086
  87. 087
  88. 088
  89. 089
  90. 090
  91. 091
  92. 092
  93. 093
  94. 094
  95. 095
  96. 096
  97. 097
  98. 098
  99. 099
  100. 100
  101. 101
  102. 102
  103. 103
  104. 104
  105. 105
  106. 106
  107. 107
  108. 108
  109. 109
  110. 110
  111. 111
  112. 112
  113. 113
  114. 114
  115. 115
  116. 116
  117. 117
  118. 118
  119. 119
  120. 120
  121. 121
  122. 122
  123. 123
  124. 124
  125. 125
  126. 126
  127. 127
  128. 128
  129. 129
  130. 130
  131. 131
  132. 132
  133. 133
  134. 134
  135. 135
  136. 136
  137. 137
  138. 138
  139. 139
  140. 140
  141. 141
  142. 142
  143. 143
  144. 144
  145. 145
  146. 146
  147. 147
  148. 148
  149. 149
  150. 150
  151. 151
  152. 152
  153. 153
  154. 154
  155. 155
  156. 156
  157. 157
  158. 158
  159. 159
  160. 160
  161. 161
  162. 162
  163. 163
  164. 164
  165. 165
  166. 166
  167. 167
  168. 168
  169. 169
  170. 170
  171. 171
  172. 172
  173. 173
  174. 174
  175. 175
  176. 176
  177. 177
  178. 178
  179. 179
  180. 180
  181. 181
  182. 182
  183. 183
  184. 184
  185. 185
  186. 186
  187. 187
  188. 188
  189. 189
  190. 190
  191. 191
  192. 192
  193. 193
  194. 194
  195. 195
  196. 196
  197. 197
  198. 198
  199. 199
  200. 200
  201. 201
  202. 202
  203. 203

कर्णेन घटोत्कचवधः।। 1 ।।

सञ्जय उवाच। 5-180-1x
निहत्यालायुधं रक्षः प्रहृष्टात्मा घटोत्कचः।
ननाद विविधान्नादान्वाहिन्या प्रमुखे तव।।
5-180-1a
5-180-1b
तस्य तं तुमुलं शब्दं श्रुत्वा हृदयकम्पनम्।
तावकानां महाराज भयमासीत्सुदारुणम्।।
5-180-2a
5-180-2b
अलायुधविषक्तं तु भैमसेनिं महाबलम्।
दृष्ट्वा कर्णो महाबाहुः पाञ्चालान्समुपाद्रवत्।।
5-180-3a
5-180-3b
दशभिर्दशभिर्बाणैर्धृष्टद्युम्नशिखण्डिनौ।
दृढैः पूर्णायतोत्सृष्टैर्बिभेद नतपर्वभिः।।
5-180-4a
5-180-4b
ततः परमनाराचैर्युधामन्यूत्तमौजसौ।
सात्यकिं च रथोदारं कम्पयमास मार्गणैः।।
5-180-5a
5-180-5b
तेषामप्यस्यतां सङ्ख्ये सर्वेषां सव्यदक्षिणम्।
मण्डलान्येव चापानि व्यदृश्यन्त जनाधिप।।
5-180-6a
5-180-6b
तेषां ज्यातलनिर्घोषो रथनेमिस्वनश्च ह।
मेघानामिव घर्मान्ते बभूव तुमुलो निशि।।
5-180-7a
5-180-7b
ज्यानेमिघोषस्तनयित्नुमान्वै
धनुस्तटिन्मण्डलकेतुशृङ्गः।
शरौघवर्षाकुलवृष्टिमांश्च
सङ्क्राममेघः स बभूव राजन्।।
5-180-8a
5-180-8b
5-180-8b
5-180-8b
तदद्भुतं शैल इवाप्रकम्पो
वर्षं महाशैलसमानसारः।
विध्वंसयामास रणे नरेनद्र
वैकर्तनः शत्रुगणावमर्दी।।
5-180-9a
5-180-9b
5-180-9b
5-180-9b
ततोऽतुलैर्वज्रनिपातकल्पैः
शितैः शरैः काञ्चनचित्रपुङ्खैः।
शत्रून्व्यपोहत्समरे महात्मा
वैकर्तनः पुत्रहिते रतस्ते।।
5-180-10a
5-180-10b
5-180-10c
5-180-10d
सञ्छिन्नभिन्नध्वजिनश्च केचि--
त्केचिच्छरैरर्दितभिन्नदेहाः।
केचिद्विसूता विहयाश्च केचि--
द्वैकर्तनेनाशु कृता बभूवुः।।
5-180-11a
5-180-11b
5-180-11c
5-180-11d
अविन्दमानास्त्वथ शर्म सङ्ख्ये
यौधिष्ठिरं ते बलमभ्यपद्यन्।
तान्प्रेक्ष्य भग्नान्विमुखीकृतांश्च
घटोत्कचो रोषमतीव चक्रे।।
5-180-12a
5-180-12b
5-180-12c
5-180-12d
आस्थाय तं काञ्चनरत्नचित्रं
रथोत्तमं सिंहवत्सन्ननाद।
वैकर्तनं कर्णमुपेत्य चापि
विव्याध वज्रप्रतिमैः पृषत्कैः।।
5-180-13a
5-180-13b
5-180-13c
5-180-13d
तौ कर्णिनाराचशिलीमुखैश्च
नालीकदण्डासनवत्सदन्तैः।
वराहकर्णैः सविपाठशृङ्गै-
क्षुरप्रवर्षैश्च विनेदतुः खम्।।
5-180-14a
5-180-14b
5-180-14c
5-180-14d
तद्बाणधारावृतमन्तरिक्षं
तिर्यग्गताभिः समरे रराज।
सुवर्णपुङ्खज्वलितप्रभाभि--
र्विचित्रपुष्पाभिरिव प्रजाभिः।।
5-180-15a
5-180-15b
5-180-15c
5-180-15d
समाहितावप्रतिमप्रभावा--
वन्योन्यमाजघ्नतुरुत्तमास्त्रैः।
तयोर्हि वीरोत्तमयोर्न कश्चि--
द्ददर्श तस्मिन्समरे विशेषम्।।
5-180-16a
5-180-16b
5-180-16c
5-180-16d
अतीव तच्चित्रमतुल्यरूपं
बभूव युद्धं रविभीमसून्वोः।
समाकुलं शस्त्रनिपातघोरं
दिवीव राह्वंशुमतोः प्रमत्तम्।।
5-180-17a
5-180-17b
5-180-17c
5-180-17d
सञ्जय उवाच। 5-180-18x
घटोत्कचं यदा कर्णो न विशेषयते नृप।
ततः प्रादुश्चकारोग्रमत्त्रमस्त्रविदां वरः।।
5-180-18a
5-180-18b
तेनास्त्रेणावधीत्तस्य रथं सहयसारथिम्।
विरथश्चापि हैडिम्बिः क्षिप्रमन्तरधीयत।।
5-180-19a
5-180-19b
धृतराष्ट्र उवाच। 5-180-20x
तस्मिन्नन्तर्हिते तूर्णं कुटयोधिनि राक्षसे।
मामकैः प्रतिपन्नं यत्तन्ममाचक्ष्व सञ्जय।।
5-180-20a
5-180-20b
सञ्जय उवाच। 5-180-21x
अन्तर्हितं राक्षसेन्द्रं विदित्वा
सम्प्राक्रोशन्कुरवः सर्व एव।
कथं नायं राक्षसः कूटयोधी
हन्यात्कर्णं समरेऽदृश्यमानः।।
5-180-21a
5-180-21b
5-180-21c
5-180-21d
ततः कर्णो लघुचित्रास्त्रयोधी
सर्वा दिशः प्रावृणोद्बाणजालैः।
न वै किञ्चित्प्रापतत्तत्र भूतं
तमोभूते सायकैरन्तरिक्षे।।
5-180-22a
5-180-22b
5-180-22c
5-180-22d
नैवाददानो न च सन्दधानो
न चेषुधीस्पृशमानः कारग्रैः।
अदृश्यद्वै लाघवात्सूतपुत्रः
सर्वं बाणैश्छादयानोऽन्तरिक्षम्।।
5-180-23a
5-180-23b
5-180-23c
5-180-23d
ततो मायां दारुणामन्तरिक्षे
घोरां भीमां विहितां राक्षसेन।
अपश्याम लोहिताभ्रप्रकाशां
देदीप्यन्तीमग्निशिखामिवोग्राम्।।
5-180-24a
5-180-24b
5-180-24c
5-180-24d
ततस्तस्यां विद्युतः प्रादुरास--
न्नुल्काश्चापि ज्वलिताः कौरवेन्द्र।
घोपश्चास्यः प्रादुरासीत्सुघोरः
सहस्रशो नदतां दुन्दुभीनाम्।।
5-180-25a
5-180-25b
5-180-25c
5-180-25d
ततः शराः प्रापतन्रुक्मपुङ्खाः
शक्त्यृष्टिप्रासमुसलान्यायुधानि।
परश्वथास्तैलधौताश्च खङ्गाः
प्रदीप्ताग्रास्तोमराः पट्टसाश्च।।
5-180-26a
5-180-26b
5-180-26c
5-180-26d
मयूखिनः परिघा लोहबद्धा
गदाश्चित्राः शितधाराश्च शूलाः।
गुर्व्यो गदा हेमपट्टावनद्धाः
शतघ्न्यश्च प्रादुरासन्समन्तात्।।
5-180-27a
5-180-27b
5-180-27c
5-180-27d
महाशिलाश्चापतंस्तत्रतत्र
सहस्रशः साशनयश्च वज्राः।
चक्राणि चानेकशतक्षुराणि
प्रादुर्बभूवुर्ज्वलनप्रभाणि।।
5-180-28a
5-180-28b
5-180-28c
5-180-28d
तां शक्तिपाषाणपरश्वथानां
प्रासासिवज्राशनिमुद्गराणाम्।
वृष्टिं विशालां ज्वलितां पतन्तीं
कर्णः शरौघैर्न शशाक हन्तुम्।।
5-180-29a
5-180-29b
5-180-29c
5-180-29d
शराहतानां पततां हयानां
वज्राहतानां च तथा गजानाम्।
शिलाहतानां च महारथानां
महान्निनादः पततां बभूव।।
5-180-30a
5-180-30b
5-180-30c
5-180-30d
सुभीमनानाविधशस्त्रपातै--
र्घटोत्कचेनाभिहतं समन्तात्।
दौर्योधनं वै बलमार्तरूप--
मावर्तमानं ददृशे भ्रमत्तत्।।
5-180-31a
5-180-31b
5-180-31c
5-180-31d
हाहाकृतं सम्परिवर्तमानं
संलीयमानं च विषण्णरूपम्।
ते त्वार्यभावात्पुरुषप्रवीराः
पराङ्मुखा नो बभूवुस्तदानीम्।।
5-180-32a
5-180-32c
5-180-32d
5-180-32b
तां राक्षसीं भीमरूपां सुघोरां
वृष्टिं महाशस्त्रमयीं पतन्तीम्।
दृष्ट्वा बलौघांश्च निपात्यमाना--
न्महद्भयं तव पुत्रान्विवेश।।
5-180-33a
5-180-33b
5-180-33c
5-180-33d
शिवाश्च वैश्वानरदीप्तजिह्वाः
सुभीमनादाः शतशो नदन्तीः।
रक्षोगणान्नर्दतश्चापि वीक्ष्य
नरेन्द्र योधा व्यथिता बभूवुः।।
5-180-34a
5-180-34b
5-180-34c
5-180-34d
ते दीप्तजिह्वानलतीक्ष्णदंष्ट्रा
विभीषणाः शैलनिकाशकायाः।
नभोगताः शक्तिविषक्तहस्ता
मेघा व्यमुञ्चन्निव वृष्टिमुग्राम्।।
5-180-35a
5-180-35b
5-180-35c
5-180-35d
तैराहतास्ते शरशक्तिशूलै--
र्गदाभिरुग्रैः परिघैश्च दीप्तैः।
वज्रैः पिनाकैरशनिप्रहारैः
शतघ्निचक्रैर्भथिताश्च पेतुः।।
5-180-36a
5-180-36b
5-180-36c
5-180-36d
शूला भुशुण्ड्योऽश्मगुडाः शतघ्न्यः
स्थूलाश्च कार्ष्णायसपट्टनद्वाः।
तेऽवाकिरंस्तव पुत्रस्य सैन्यं
ततो रौद्रं कश्मलं प्रादुरासीत्।।
5-180-37a
5-180-37b
5-180-37c
5-180-37d
विकीर्णान्त्रा विहतैरुत्तमाङ्गैः
सम्भग्नाङ्गः शिश्यिरे तत्र शूराः।
छिन्ना हयाः कुञ्जराश्चापि भग्ना
न मुच्यन्ते याचमानाः सुभीताः।।
5-180-38a
5-180-38b
5-180-38c
5-180-38d
एवं महच्छस्त्रवर्षं सृजन्त--
स्ते यातुधाना भुवि घोररूपाः।
मायाः सृष्टास्तत्र घटोत्कचेन
नामुञ्चन्वै याचमानं न भीतम्।।
5-180-39a
5-180-39b
5-180-39c
5-180-39d
तस्मिन्घोरे कुरुवीरावमर्दे
कालोत्सृष्टे क्षत्रियाणामभावे।
ते वै भग्नाः सहसा व्यद्रवन्त
प्राक्रोशन्तः कौरवाः सर्व एव।।
5-180-40a
5-180-40b
5-180-40c
5-180-40d
पलायध्वं कुरवो नैतदस्ति
सेन्द्रा देवा घ्नन्ति नः पाण्डवार्थे।
तथा तेषां मज्जतां भारतानां
तस्मिन्द्वीपः सूतपुत्रो बभूव।।
5-180-41a
5-180-41b
5-180-41c
5-180-41d
तस्मिन्सङ्क्रन्दे तुमुले वर्तमाने
सैन्ये भग्ने लीयमाने कुरूणाम्।
अन्नीकानां प्रविभागे प्रकाशे
न ज्ञायन्ते कुरवो नेतरे च।।
5-180-42a
5-180-42b
5-180-42c
5-180-42d
निर्मर्यादे विद्रवे घोररूपे
सर्वा दिशः प्रेक्षमाणाः स्म शून्याः।
तां शस्त्रवृष्टिमुरसा गाहमानं
कर्णं स्मैकं तत्र राजन्नपश्यन्।।
5-180-43a
5-180-43b
5-180-43c
5-180-43d
ततो बाणैरावृणोदन्तरिक्षं
दिव्यां मायां योधयन्राक्षसस्य।
हीमान्कुर्वन्दुष्करं चार्यकर्म
नैवामुह्यत्संयुगे सूतपुत्रः।।
5-180-44a
5-180-44b
5-180-44c
5-180-44d
ततो भीताः समुदैक्षन्त कर्णं
राजन्सर्वे सैन्धवा बाह्लिकाश्च।
असम्मोहं पूजयन्तोऽस्य सङ्ख्ये
सम्पश्यन्तो विजयं राक्षसस्य।।
5-180-45a
5-180-45b
5-180-45c
5-180-45d
तेनोत्सृष्टा चक्रयुक्ता शतघ्नी
समं सर्वांश्चतुरोऽश्वाञ्जघान।
ते जानुभिर्जगतीमन्वपद्य--
न्गतासवो निर्दशनाक्षिजिह्वाः।।
5-180-46a
5-180-46b
5-180-46c
5-180-46d
ततो हताश्वादवरुह्य याना--
दन्तर्मनाः कुरुषु प्राद्रुवत्सु।
दिव्ये चास्त्रे मायया वध्यमाने
नैवामुह्यच्चिन्तयन्त्प्राप्तकालम्।।
5-180-47a
5-180-47b
5-180-47c
5-180-47d
ततोऽब्रुवन्कुरवः सर्व एव
कर्णं दृष्ट्वा घोररूपां च मायाम्।
शक्त्या रक्षो जहि कर्णाद्य तूर्णं
नश्यन्त्येते कुरवो धार्तराष्ट्राः।।
5-180-48a
5-180-48b
5-180-48c
5-180-48d
करिष्यतः किञ्च नो भीमपार्थौ
तपन्तमेनं जहि पापं निशीथे।
यो नः सङ्ग्रामाद्धोररूपाद्विमुच्ये--
त्स नः पार्थान्सबालान्योधयेत।।
5-180-49a
5-180-49b
5-180-49c
5-180-49d
तस्मादेनं राक्षसं घोररूपं
शक्त्या जहि त्वं दत्तया वासवेन।
मा कौरवाः सर्व एवेन्द्रकल्पा
रात्रियुद्धे कर्ण नेशुः सयोधाः।।
5-180-50a
5-180-50b
5-180-50c
5-180-50d
स वध्यमानो रक्षसा वै निशीथे
दृष्ट्वा राजंस्त्रास्यमानं बलं च।
महच्छ्रुत्वा निनदं कौरवाणां
मतिं दध्रे शक्तिमोक्षाय कर्णः।।
5-180-51a
5-180-51b
5-180-51c
5-180-51d
स वै क्रुद्धः सिंह इवात्यमर्षी
नामर्षयन्प्रतिघातं रणेऽसौ।
शक्तिं श्रेष्ठां वैजयन्तीमसह्यां
समाददे तस्य वधं चिकीर्षन्।।
5-180-52a
5-180-52b
5-180-52c
5-180-52d
याऽसौ राजन्निहिता वर्षपूगा--
न्वधायाजौ सत्कृता फल्गुनस्य।
यां वै प्रादात्सूत पुत्राय शक्रः
शक्तिं श्रेष्ठां कुण्डलाभ्यां निमाय।।
5-180-53a
5-180-53b
5-180-53c
5-180-53d
तां वै शक्तिं लेलिहानां प्रदीप्तां
पाशैर्युक्तामन्तकस्येव जिह्वाम्।
मृत्योः स्वसारं ज्वलितामिवोल्कां
वैकर्तनः प्राहिणोद्राक्षसाय।।
5-180-54a
5-180-54b
5-180-54c
5-180-54d
तामुत्तमां परकायावहन्त्रीं
दृष्ट्वा शक्तिं बाहुसंस्थां ज्वलन्तीम्।
भीतं रक्षो विप्रदुद्राव राजन्
कृत्वाऽऽत्मानं विन्ध्यतुल्यप्रमाणम्।।
5-180-55a
5-180-55b
5-180-55c
5-180-55d
दृष्ट्वा शक्तिं कर्णबाह्वन्तरस्थां
नेदुर्भूतान्यन्तरिक्षे नरेन्द्र।
ववुर्वातास्तुमुलाश्चापि राज--
न्सनिर्घाता चाशनिर्गां जगाम।।
5-180-56a
5-180-56b
5-180-56c
5-180-56d
सा तां मायां भस्म कृत्वा ज्वलन्ती
भित्त्वा गाढं हृदयं राक्षसस्य।
ऊर्ध्वं ययौ दीप्यमाना निशायां
नक्षत्राणामन्तराण्याविवेश।।
5-180-57a
5-180-57b
5-180-57c
5-180-57d
स निर्भिन्नो विविधैरस्त्रपूगै--
र्दिव्यैर्नागैर्मानुषै राक्षसैश्च।
नदन्नादान्विविधान्भैरवांश्च
प्राणानिष्टांस्त्याजितः शक्रशक्त्या।।
5-180-58a
5-180-58b
5-180-58c
5-180-58d
इदं चान्यच्चित्रमाश्चर्यरूपं
चकारासौ कर्म शत्रुक्षयाय।
तस्मिन्काले शक्तिनिर्भिन्नमर्मा
बभौ राजञ्शैलमेघप्रकाशः।।
5-180-59a
5-180-59b
5-180-59c
5-180-59d
ततोऽन्तरिक्षादपतद्गतासुः
स राक्षसेन्द्रो भुवि भिन्नदेहः।
अवाक्शिराः स्तब्धगात्रो विजिह्वो
घटोत्कचो महदास्थाय रूपम्।।
5-180-60a
5-180-60b
5-180-60c
5-180-60d
स तद्रूपं भैरवं भीमकर्मा
भीमं कृत्वा भैमसेनिः पपात।
हतोऽप्येवं तव सैन्यैकदेश--
मपोथयत्स्वेन देहेन राजन्।।
5-180-61a
5-180-61b
5-180-61c
5-180-61d
पतद्रक्षः स्वेन कायेन तूर्ण--
मतिप्रमाणेन विवर्धता च।
प्रियं कुर्वन्पाण्डवानां गतासु--
रक्षौहिणीं तव तूर्णं जघान।।
5-180-62a
5-180-62b
5-180-62c
5-180-62d
ततो मिश्राः प्राणदन्सिंहनादै--
र्भेर्यः शङ्खा मुरजाश्चानकाश्च।
दग्धां मायां निहतं राक्षसं च
दृष्ट्वा हृष्ट्वाः प्राणदन्कौरवेयाः।।
5-180-63a
5-180-63b
5-180-63c
5-180-63d
ततः कर्णः कुरुभिः पूज्यमानो
यथा शक्रो वृत्रवधे मरुद्भिः।
अन्वारूढस्तव पुत्रस्य यानं
हृष्टश्चापि प्राविशत्तत्स्वसैन्यम्।।
5-180-64a
5-180-64b
5-180-64c
5-180-64d
।। इति श्रीमन्महाभारते द्रोणपर्वणि घटोत्कचवधपर्वणि
चतुर्दशरात्रियुद्धे अशीत्यधिकशततमोऽध्यायः।। 180 ।।

[सम्पाद्यताम्]

5-180-8 केतुशृङ्गः ध्वजशिखरः।। 5-180-15 तिर्यग्गताभिरिषुपङ्क्तिभिरिति शेषः।। 5-180-20 प्रतिपन्नं कर्तव्यत्वेन ज्ञातमनुष्ठितं च।। 5-180-23 अदृश्यात् अदृश्यत।। 5-180-43 उरसा हार्दबलेन।। 5-180-180 अशीत्यधिकशततमोऽध्यायः।।

द्रोणपर्व-179 पुटाग्रे अल्लिखितम्। द्रोणपर्व-181