रामायणम्/अरण्यकाण्डम्/सर्गः ४२

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः ४१ रामायणम्/अरण्यकाण्डम्
अरण्यकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः ४३ →



श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः ॥३-४२॥

एवम् उक्त्वा तु परुषम् मारीचो रावणम् ततः ।
गच्छावः इति अब्रवीत् दीनो भयात् रात्रिम् चर प्रभोः ॥३-४२-१॥

दृष्टाः च अहम् पुनः तेन शर चाप असि धारिणा ।
मद्वधो उद्यत शस्त्रेण विनष्टम् जीवितम् च मे ॥३-४२-२॥

न हि रामम् पराक्रम्य जीवन् प्रति निवर्तते ।
वर्तते प्रति रूपो असौ यम दण्ड हतस्य ते ॥३-४२-३॥

किम् नु कर्तुम् मया शक्यम् एवम् त्वयि दुरात्मनि ।
एष गच्छामि अहम् तात स्वस्ति ते अस्तु निशाचरः ॥३-४२-४॥

प्रहृष्टः तु अभवत् तेन वचनेन स राक्षसः ।
परिष्वज्य सुसंश्लिष्टम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥३-४२-५॥

एतत् शौण्डीर्य - चौत्तिर्य -न्युक्तम् ते मत् च्छंद वश वर्तिनः ।
इदानीम् असि मारीचः पूर्वम् अन्यो निशाचरः ॥३-४२-६॥

आरुह्यताम् शीघ्रम् खगो रत्न विभूषितः ।
मया सह रथो युक्तः पिशाच वदनैः खरैः ॥३-४२-७॥

प्रलोभयित्वा वैदेहीम् यथा इष्टम् गन्तुम् अर्हसि ।
ताम् शून्ये प्रसभम् सीताम् आनयिष्यामि मैथिलीम् ॥३-४२-८॥

तथा इति उवाच एनम् रावणम् ताटका सुतः ।
ततो रावण मारीचौ विमानम् इव तम् रथम् ॥३-४२-९॥
आरुह्य ययतुः शीघ्रम् तस्मात् आश्रम मण्डलात् ।

तथैव तत्र पश्यन्तौ पत्तनानि वनानि च ॥३-४२-१०॥
गिरीम् च सरिताः सर्वा राष्ट्राणि नगराणि च ।

समेत्य दण्डक अरण्यम् राघवस्य आश्रमम् ततः ॥३-४२-११॥
ददर्श सह मरीचो रावणो राक्षसाधिपः ।

अवतीर्य रथात् तस्मात् ततः कांचन भूषणात् ॥३-४२-१२॥
हस्ते गृहीत्वा मारीचम् रावणो वाक्यम् अब्रवीत् ।

एतत् राम आश्रम पदम् दृश्यते कदली वृतम् ॥३-४२-१३॥
क्रियताम् तत् सखे शीघ्रम् यत् अर्थम् वयम् आगताः ।

स रावण वचः श्रुत्वा मारीचो राक्षसः तदा ॥३-४२-१४॥
मृगो भूत्वा आश्रम द्वारि रामस्य विचचार ह ।

स तु रूपम् समास्थाय महत् अद्भुत दर्शनम् ॥३-४२-१५॥
मणिप्रवर शृंगाग्रः सित असित मुखाकृतिः ।

रक्तपद्मोत्पल मुख इन्द्रनीलोत्पल श्रवाः ॥३-४२-१६॥
किम्चित् अभ्युन्नत ग्रीव इन्द्रनील निभ उदरः ।

मधूक निभ पार्श्वः च कंज किंजल्क सम्निभः ॥३-४२-१७॥
वैदूर्य संकाश खुरः तनु जंघः सुसंहतः ।

इन्द्र आयुध सवर्णेन पुच्छेन ऊर्ध्वम् विराजितः ॥३-४२-१८॥
मनोहर स्निग्ध वर्णो रत्नैः नाना विधैः वृतः ।

क्षणेन राक्षसो जातो मृगः परम शोभनः ॥३-४२-१९॥
वनम् प्रज्वलयन् रम्यम् राम आश्रम पदम् च तत् ।

मनोहरम् दर्शनीयम् रूपम् कृत्वा स राक्षसः ॥३-४२-२०॥
प्रलोभनार्थम् वैदेह्या नाना धातु विचित्रितम् ।
विचरन् गच्छते सम्यक् शाद्वलानि समंततः ॥३-४२-२१॥

रोप्यैः बिन्दु शतैः चित्रो भूत्वा च प्रिय दर्शनः ।
विटपीनाम् किसलयान् भक्षयन् विचचार ह ॥३-४२-२२॥

कदली गृहकम् गत्वा कर्णिकारानि ततः ततः ।
समाश्रयन् मंदगतिः सीता संदर्शनम् ततः ॥३-४२-२३॥

राजीव चित्र पृष्ठः स विरराज महामृगः ।
राम आश्रम पद अभ्याशे विचचार यथा सुखम् ॥३-४२-२४॥

पुनर् गत्वा निवृत्तः च विचचार मृगोत्तमः ।
गत्वा मुहूर्तम् त्वरया पुनः प्रति निवर्तते ॥३-४२-२५॥

विक्रीडन् च पुनर् भूमौ पुनर् एव निषीदति ।
आश्रम द्वारम् आगम्य मृग यूथानि गच्छति ॥३-४२-२६॥

मृग यूथैः अनुगतः पुनर् एव निवर्तते ।
सीता दर्शनम् आकांक्षन् राक्षसो मृगताम् गतः ॥३-४२-२७॥
परिभ्रमति चित्राणि मण्डलानि विनिष्पतन् ।

समुद्वीक्ष्य च सर्वे तम् मृगा ये अन्ये वनेचराः ॥३-४२-२८॥
उपगम्य समाघ्राय विद्रवन्ति दिशो दश ।

राक्षसः सो अपि तान् वन्यान् मृगान् मृगवधे रतः ॥३-४२-२९॥
प्रच्छादनार्थम् भावस्य न भक्षयति संस्पृशन् ।

तस्मिन् एव ततः काले वैदेही शुभलोचना ॥३-४२-३०॥
कुसुम अपचये व्यग्रा पादपान् अभ्यवर्तत ।

कर्णिकारान् अशोकान् च चूताम् च मदिरेक्षणा ॥३-४२-३१॥
कुसुमानि अपचिन्वन्ती चचार रुचिरानना ।

अनर्हा अरण्य वासस्य सा तम् रत्नमयम् मृगम् ॥३-४२-३२॥
मुक्ता मणि विचित्र अंगम् ददर्श परम अंगना ।

तम् वै रुचिर दंत ओष्ठम् रूप्य धातु तनू रुहम् ॥३-४२-३३॥
विस्मयात् उत्फुल्ल नयना स स्नेहम् समुदैक्षत ।

स च ताम् राम दयिताम् पश्यन् मायामयो मृगः ॥३-४२-३४॥
विचचार ततः तत्र दीपयन् इव तत् वनम् ।

अदृष्ट पूर्वम् दृष्ट्वा तम् नाना रत्नमयम् मृगम् ।
विस्मयम् परमम् सीता जगाम जनक आत्मजा ॥३-४२-३५॥



इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये अरण्यकाण्डे द्विचत्वारिंशः सर्गः ॥३-४२॥