रामायणम्/अरण्यकाण्डम्/सर्गः ३५

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः ३४ रामायणम्/अरण्यकाण्डम्
अरण्यकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः ३६ →



श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे पञ्चत्रिंशः सर्गः ॥३-३५॥

ततः शूर्पणखा वाक्यम् तत् श्रुत्वा रोम हर्षणम् ।
सचिवान् अभ्यनुज्ञाय कार्यम् बुद्ध्वा जगाम ह ॥३-३५-१॥

तत् कार्यम् अनुगम्यांतर् यथावत् उपलभ्य च ।
दोषाणाम् च गुणानाम् च सम्प्रधार्य बल अबलम् ॥३-३५-२॥
इति कर्तव्यम् इति एव कृत्वा निश्चयम् आत्मनः ।
स्थिर बुद्धिः ततो रम्याम् यान शालाम् जगाम ह ॥३-३५-३॥

यान शालाम् ततो गत्वा प्रच्छन्नम् राक्षस अधिपः ।
सूतम् संचोदयामास रथः संयुज्यताम् इति ॥३-३५-४॥

एवम् उक्तः क्षणेन एव सारथिः लघु विक्रमः ।
रथम् संयोजयामास तस्य अभिमतम् उत्तमम् ॥३-३५-५॥

कांचनम् रथम् आस्थाय कामगम् रत्न भूषितम् ।
पिशाच वदनैः युक्तम् खरैः कनक भूषणैः ॥३-३५-६॥
मेघ प्रतिम नादेन स तेन धनद अनुजः ।
राक्षसाधिपतिः श्रीमान् ययौ नद नदी पतिम् ॥३-३५-७॥

स श्वेत वाल व्यजनः श्वेतः छत्रो दशाननः ।
स्निग्ध वैदूर्य संकाश तप्त कान्चन भूषणः ॥३-३५-८॥
दशग्रीवो विम्शति भुजो दर्शनीय परिच्छदः ।
त्रिदश अरिः मुनीन्द्र घ्नो दश शीर्ष इव अद्रि राट् ॥३-३५-९॥
कामगम् रथम् आस्थाय शुशुभे राक्षसाधिपः ।
विद्युन् मण्डलवान् मेघः स बलाक इव अंबरे ॥३-३५-१०॥

स शैलम् सागर अनूपम् वीर्यवान् अवलोकयन् ।
नाना पुष्प फलैर् वृक्षैर् अनुकीर्णम् सहस्रशः ॥३-३५-११॥

शीत मंगल तोयाभिः पद्मिनीभिः समंततः ।
विशालैः आश्रम पदैः वेदिमद्भिः अलंकृतम् ॥३-३५-१२॥

कदल्य अटवि संशोभम् नालिकेर उपशोभितम् ।
सालैः तालैः तमालैः च तरुभिः च सुपुष्पितैः ॥३-३५-१३॥

अत्यन्त नियत आहारैः शोभितम् परम ऋषिभिः ।
नागैः सुपर्णैः गंधर्वैः किंनरैः च सहस्रशः ॥३-३५-१४॥
जित कामैः च सिद्धैः च चारणैः च उपशोभितम् ।
आजैः वैखानसैः माषैः वालखिल्यैः मरीचिपैः ॥३-३५-१५॥

दिव्य आभरण माल्याभिः दिव्य रूपाभिः आवृतम् ।
क्रीडा रति विधिज्ञाभिः अप्सरोभिः सहस्रशः ॥३-३५-१६॥

सेवितम् देव पत्नीभिः श्रीमतीभिः उपासितम् ।
देव दानव सन्घैः च चरितम् तु अमृत अशिभिः ॥३-३५-१७॥

हंस क्रौन्च प्लव आकीर्णम् सारसैः संप्रणादितम् ।
वैदूर्य प्रस्तरम् स्निग्धम् सांद्रम् सागर तेजसा ॥३-३५-१८॥

पाण्डुराणि विशालानि दिव्य माल्य युतानि च ।
तूर्य गीत अभिजुष्टानि विमानानि समंततः ॥३-३५-१९॥
तपसा जित लोकानाम् कामगान् अभिसंपतन् ।
गन्धर्व अप्सरसः चैव ददर्श धनदानुजः ॥३-३५-२०॥

निर्यास रस मूलानाम् चंदनानाम् सहस्रशः ।
वनानि पश्यन् सौम्यानि घ्राण तृप्ति कराणि च ॥३-३५-२१॥

अगुरूणाम् च मुख्यानाम् वनानि उपवनानि च ।
तक्कोलानाम् च जात्यानाम् फलानाम् च सुगन्धिनाम् ॥३-३५-२२॥

पुष्पाणि च तमालस्य गुल्मानि मरिचस्य च ।
मुक्तानाम् च समूहानि शुष्यमाणानि तीरतः ॥३-३५-२३॥

शैलानि प्रवरान् चैव प्रवाल निचयान् तथा ।
कांचनानि च शृंगाणि राजतानि तथैव च  ॥३-३५-२४॥

प्रस्रवाणि मनोज्ञानि प्रसन्नानि अद्भुतानि च ।
धन धान्य उपपन्नानि स्त्री रत्नैः आवृतानि च ॥३-३५-२५॥
हस्ति अश्व रथ गाढानि नगराणि विलोकयन् ।

तम् समम् सर्वतः स्निग्धम् मृदु संस्पर्श मारुतम् ॥३-३५-२६॥
अनूपे सिन्धु राजस्य ददर्श त्रिदिव उपमम् ।

तत्र अपश्यत् स मेघ आभम् न्यग्रोधम् मुनिभिर् वृतम् ॥३-३५-२७॥
समंतात् यस्य ताः शाखाः शत योजनम् आयताः ।

यस्य हस्तिनम् आदाय महा कायम् च कच्छपम् ॥३-३५-२८॥
भक्षार्थम् गरुडः शाखाम् आजगाम महाबलः ।

तस्य ताम् सहसा शाखाम् भारेण पतगोत्तमः ॥३-३५-२९॥
सुपर्णः पर्ण बहुलाम् बभंज अथ महाबलः ।

तत्र वैखानसा माषा वालखिल्या मरीचिपाः ॥३-३५-३०॥
अजा बभूवुः धूम्राः च संगताः परमर्षयः ।

तेषाम् दयाअर्थम् गरुडः ताम् शाखाम् शत योजनाम् ॥३-३५-३१॥
भग्नम् आदाय वेगेन तौ च उभौ गज कच्छपौ ।

एक पादेन धर्म आत्मा भक्षयित्वा तत् आमिषम् ॥३-३५-३२॥
निषाद विषयम् हत्वा शाखया पतगोत्तमः ।
प्रहर्षम् अतुलम् लेभे मोक्षयित्वा महामुनीन् ॥३-३५-३३॥

स तेन तु प्रहर्षेण द्विगुणी कृत विक्रमः ।
अमृत आनयनार्थम् वै चकार मतिमान् मतिम् ॥३-३५-३४॥

अयो जालानि निर्मथ्य भित्त्वा रत्न गृहम् वरम् ।
महेन्द्र भवनात् गुप्तम् आजहार अमृतम् ततः ॥३-३५-३५॥

तम् महर्षि गणैः जुष्टम् सुपर्ण कृत लक्षणम् ।
नाम्ना सुभद्रम् न्यग्रोधम् ददर्श धनद अनुजः ॥३-३५-३६॥

तम् तु गत्वा परम् पारम् समुद्रस्य नदी पतेः ।
ददर्श आश्रमम् एकांते पुण्ये रम्ये वनांतरे ॥३-३५-३७॥

तत्र कृष्ण अजिन धरम् जटा वल्कल धारिणम् ।
ददर्श नियत आहारम् मारीचम् नाम राक्षसम् ॥३-३५-३८॥

स रावणः समागम्य विधिवत् तेन रक्षसा ।
मारीचेन अर्चितो राजा सर्व कामैः अमानुषैः ॥३-३५-३९॥

तम् स्वयम् पूजयित्वा च भोजनेन उदकेन च ।
अर्थोपहितया वाचा मारीचो वाक्यम् अब्रवीत् ॥३-३५-४०॥

कच्चित् ते कुशलम् राजन् लंकायाम् राक्षसेश्वर ।
केन अर्थेन् पुनः त्वम् वै तूर्णम् एव इह आगतः ॥३-३५-४१॥

एवम् उक्तो महातेजा मारीचेन स रावण ।
ततः पश्चात् इदम् वाक्यम् अब्रवीत् वाक्य कोविदः ॥३-३५-४२॥



इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये अरण्यकाण्डे पञ्चत्रिंशः सर्गः ॥३-३५॥