रामायणम्/अरण्यकाण्डम्/सर्गः १७

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः १६ रामायणम्/अरण्यकाण्डम्
अरण्यकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः १८ →



'''श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अरण्यकाण्डे सप्तदशः सर्गः ॥३-१७॥'''


कृत अभिषेको रामः तु सीता सौमित्रिर् एव च ।
तस्मात् गोदावरी तीरात् ततो जग्मुः स्वम् आश्रमम् ॥३-१७-१॥

आश्रमम् तम् उपागम्य राघवः सह लक्ष्मणः ।
कृत्वा पौर्वाह्णिकम् कर्म पर्णशालाम् उपागमत् ॥३-१७-२॥

उवास सुखितः तत्र पूज्यमानो महर्षभः।
स रामः पर्ण शालायाम् आसीनः सह सीतया ॥३-१७-३॥

विरराज महा बाहुः चित्रया चन्द्रमा इव ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा चकार विविधाः कथाः ॥३-१७-४॥

तदा आसीनस्य रामस्य कथा संसक्त चेतसः ।
तम् देशम् राक्षसी काचिद् आजगाम यदृच्छया ॥३-१७-५॥

सा तु शूर्पणखा नाम दशग्रीवस्य रक्षसः ।
भगिनी रामम् आसाद्य ददर्श त्रिदश उपमम् ॥३-१७-६॥

दीप्तास्यम् च महाबाहुम् पद्म पत्रायत  ईक्षणम् ।
गज विक्रांत गमनम् जटा मण्दल धारिणम् ॥३-१७-७॥

सुकुमारम् महा सत्त्वम् पार्थिव व्यंजन अन्वितम् ।
रामम् इन्दीवर श्यामम् कन्दर्प सदृश प्रभम् ॥३-१७-८॥

बभूव इन्द्रोपमम् दृष्ट्वा राक्षसी काम मोहिता ।
सुमुखम् दुर्मुखी रामम् वृत्त मध्यम् महोदरी ॥३-१७-९॥

विशालाक्षम् विरूपाक्षी सुकेशम् ताम्र मूर्धजा ।
प्रियरूपम् विरूपा सा सुस्वरम् भैरव स्वना ॥३-१७-१०॥

तरुणम् दारुणा वृद्धा दक्षिणम् वाम भाषिणी ।
न्याय वृत्तम् सुदुर्वृत्ता प्रियम् अप्रिय दर्शना ॥३-१७-११॥

शरीरज समाविष्टा राक्षसी रामम् अब्रवीत् ।
जटी तापस रूपेण सभार्यः शर चाप धृक् ॥३-१७-१२॥

आगतः त्वम् इमम् देशम् कथम् राक्षस सेवितम् ।
किम् आगमन कृत्यम् ते तत् त्वम् आख्यातुम् अर्हसि ॥३-१७-१३॥

एवम् उक्तः तु राक्षस्या शूर्पणख्या परंतपः ।
ऋजु बुद्धितया सर्वम् आख्यातुम् उपचक्रमे ॥३-१७-१४॥

आसीत् दशरथो नाम राजा त्रिदश विक्रमः ।
तस्य अहम् अग्रजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥३-१७-१५॥

भ्राता अयम् लक्ष्मणो नाम यवीयान् माम् अनुव्रतः ।
इयम् भार्या च वैदेही मम सीतेति विश्रुता ॥३-१७-१६॥

नियोगात् तु नरेन्द्रस्य पितुर् मातुः च यंत्रितः ।
धर्मार्थम् धर्मकांक्षी च वनम् वस्तुम् इह आगतः ॥३-१७-१७॥

त्वाम् तु वेदितुम् इच्छामि कस्य त्वम् का असि कस्य वा ।
त्वम् हि तावन्मनोज्ञांगी राक्षसी प्रतिभासि मे ॥३-१७-१८॥

इह वा किम् निमित्तम् त्वम् आगता ब्रूहि तत्त्वतः ।
सा अब्रवीत् वचनम् श्रुत्वा राक्षसी मदन अर्दिता ॥३-१७-१९॥

श्रूयताम् राम वक्ष्यामि तत्त्वार्थम् वचनम् मम ।
अहम् शूर्पणखा नाम राक्षसी कामरूपिणी ॥३-१७-२०॥

अरण्यम् विचरामि इदम् एका सर्व भयंकरा ।
रावणो नाम मे भ्राता यदि ते श्रोत्रम् आगतः ॥३-१७-२१॥

वीरो विश्रवसः पुत्रो यदि ते श्रोत्रम् आगतः ।
प्रवृद्ध निद्रः च सदा कुंभकर्णो महाबलः ॥३-१७-२२॥

विभीषणः तु धर्मात्मा न तु राक्षस चेष्टितः ।
प्रख्यात वीर्यौ च रणे भ्रातरौ खर दूषणौ ॥३-१७-२३॥

तान् अहम् समतिक्रान्ता राम त्वा पूर्व दर्शनात् ।
समुपेता अस्मि भावेन भर्तारम् पुरुषोत्तमम् ॥३-१७-२४॥

अहम् प्रभाव संपन्ना स्वच्छंद बल गामिनी ।
चिराय भव भर्ता मे सीतया किम् करिष्यसि ॥३-१७-२५॥

विकृता च विरूपा च न सा इयम् सदृशी तव ।
अहम् एव अनुरूपा ते भार्या रूपेण पश्य माम् ॥३-१७-२६॥

इमाम् विरूपाम् असतीम् करालाम् निर्णत उदरीम् ।
अनेन सह ते भ्रात्रा भक्षयिष्यामि मानुषीम् ॥३-१७-२७॥

ततः पर्वत शृंगाणि वनानि विविधानि च ।
पश्यन्सहमयाकामीदण्डकान्विचरिष्यसि - यद्वा - पश्यन् सह मया कामी दण्डकान् विचरिष्यसि ॥३-१७-२८॥

इति एवम् उक्तः काकुत्स्थः प्रहस्य मदिर ईक्षणाम् ।
इदम् वचनम् आरेभे वक्तुम् वाक्य विशारदः ॥३-१७-२९॥

इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये अरण्यकाण्डे सप्तदशः सर्गः ॥३-१७॥