रामायणम्/बालकाण्डम्/सर्गः ४४

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः ४३ रामायणम्/बालकाण्डम्
बालकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः ४५ →
रामायणम्/बालकाण्डम्


श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः ॥१-४४॥

स गत्वा सागरम् राजा गंगया अनुगतस् तदा ।
प्रविवेश तलम् भूमेः यत्र ते भस्मसात् कृताः ॥१-४४-१॥

भस्मनि अथ आप्लुते राम गंगाइआः सलिलेन वै ।
सर्व लोक प्रभुः ब्रह्मा राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥१-४४-२॥

तारिता नरशार्दूल दिवम् याताः च देववत् ।
षष्टिः पुत्र सहस्राणि सगरस्य महात्मनः ॥१-४४-३॥

सागरस्य जलम् लोके यावत् स्थास्यति पार्थिव ।
सगरस्य आत्मजाः सर्वे दिवि स्थास्यन्ति देववत् ॥१-४४-४॥

इयम् च दुहिता ज्येष्ठा तव गंगा भविष्यति ।
त्वत् कृतेन च नाम्ना अथ लोके स्थास्यति विश्रुता ॥१-४४-५॥

गंगा त्रिपथगा नाम दिव्या भागीरथी इति च ।
त्रीन् पथो भावयन्ति इति तस्मत् त्रिपथगा स्मृता ॥१-४४-६॥

पितामहानाम् सर्वेषाम् त्वम् अत्र मनुजाधिप ।
कुरुष्व सलिलम् राजन् प्रतिज्ञाम् अपवर्जय ॥१-४४-७॥

पूर्वकेण हि ते राजन् तेन अतियशसा तदा ।
धर्मिणाम् प्रवरेण अथ न एष प्राप्तो मनोरथः ॥१-४४-८॥

तथैव अंशुमता वत्स लोके अप्रतिम तेजसा ।
गंगाम् प्रार्थयता नेतुम् प्रतिज्ञा न अपवर्जिता ॥१-४४-९॥

राजर्षिणा गुणवता महर्षि सम तेजसा ।
मत् तुल्य तपसा चैव क्षत्र धर्म स्थितेन च ॥१-४४-१०॥
दिलीपेन महाभाग तव पित्रा अतितेजसा ।
पुनर् न शकिता नेतुम् गंगाम् प्रार्थयत अनघ ॥१-४४-११॥

सा त्वया समतिक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ ।
प्राप्तो असि परमम् लोके यशः परम संमतम् ॥१-४४-१२॥

तत् च गंगा अवतरणम् त्वया कृतम् अरिन्दम ।
अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्य आयतनम् महत् ॥१-४४-१३॥

प्लावयस्व त्वम् आत्मानम् नरोत्तम सदा उचिते ।
सलिले पुरुषश्रेष्ठ शुचिः पुण्यफलो भव ॥१-४४-१४॥

पितामहानाम् सर्वेषाम् कुरुष्व सलिलक्रियाम् ।
स्वस्ति ते अस्तु गमिष्यामि स्वम् लोकम् गम्यताम् नृप ॥१-४४-१५॥

इति एवम् उक्त्वा देवेशः सर्वलोक पितामहः ।
यथा आगतम् तथा अगच्छत् देव लोकम् महायशाः ॥१-४४-१६॥

भगीरथः तु राजर्षिः कृत्वा सलिलम् उत्तमम् ।
यथाक्रमम् यथान्यायम् सागराणाम् महायशाः ॥१-४४-१७॥
कृतोदकः शुची राजा स्वपुरम् प्रविवेश ह ।
समृद्धार्थो नरश्रेष्ठ स्वराज्यम् प्रशशास ह ॥१-४४-१८॥

प्रमुमोद च लोकः तम् नृपम् आसाद्य राघव ।
नष्टशोकः समृद्धार्थो बभूव विगतज्वरः ॥१-४४-१९॥

एष ते राम गंगाया विस्तरो अभिहितो मया ।
स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रम् ते संध्या कालो अतिवर्तते ॥१-४४-२०॥

धन्यम् यशस्यम् आयुष्यम् पुत्र्यम् स्वर्ग्यम् अथ अपि च ।
यः श्रावयति विप्रेषु क्षत्रियेषु इतेरेषु च ॥१-४४-२१॥
इदम् आKयनम् आयुश्यम् गंगा अवतरणम् शुभम् ॥१-४४-२२॥
यः श्रुणोति च काकुत्स्थ सर्वान् कामान् अवाप्नुयात् ।
सर्वे पापाः प्रणश्यन्ति आयुः कीर्तिः च वर्धते ॥१-४४-२३॥


इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये बालकाण्डे चतुश्चत्वारिंशः सर्गः ॥१-४४॥