रामायणम्/बालकाण्डम्/सर्गः ३६

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः ३५ रामायणम्/बालकाण्डम्
बालकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः ३७ →
रामायणम्/बालकाण्डम्


श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे बालकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥१-३६॥

उक्त वाक्ये मुनौ तस्मिन् उभौ राघव लक्ष्मणौ ।
प्रतिनंद्य कथाम् वीरौ ऊचतुः मुनि पुंगवम् ॥१-३६-१॥

धर्म युक्तम् इदम् ब्रह्मन् कथितम् परमम् त्वया ।
दुहितुः शैल राजस्य ज्येष्ठाय वक्तुम् अर्हसि ।
विस्तरम् विस्तरज्ञो असि दिव्य मानुष संभवम् ॥१-३६-२॥

त्रीन् पथो हेतुना केन पावयेत् लोक पावनी ।
कथम् गङ्गा त्रिपथगा विश्रुता सरित् उत्तमा ॥१-३६-३॥
त्रिषु लोकेषु धर्मज्ञ कर्मभिः कैः समन्विता ।

तथा ब्रुवति काकुत्स्थे विश्वामित्रः तपोधनः ॥१-३६-४॥
निखिलेन कथाम् सर्वाम् ऋषि मध्ये न्यवेदयत् ।

पुरा राम कृत उद्वाहः शिति कण्ठो महा तपाः ॥१-३६-५॥
दृष्ट्वा च भगवान् देवीम् मैथुनाय उपचक्रमे ।

तस्य संक्रीडमानस्य महादेवस्य धीमतः ।
शितिकण्ठस्य देवस्य दिव्यम् वर्ष शतम् गतम् ॥१-३६-६॥
न च अपि तनयो राम तस्याम् आसीत् परंतप ।

सर्वे देवाः समुद्युक्ताः पितामह पुरोगमाः ॥१-३६-७॥
यत् इह उत्पद्यते भूतम् कः तत् प्रतिसहिष्यति ।

अभिगम्य सुराः सर्वे प्रणिपत्य इदम् अब्रुवन् ॥१-३६-८॥
देव देव महादेव लोकस्य अस्य हिते रत ।
सुराणाम् प्रणिपातेन प्रसादम् कर्तुम् अर्हसि ॥१-३६-९॥

न लोका धारयिष्यन्ति तव तेजः सुरोत्तम ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तो देव्या सह तपः चर ॥१-३६-१०॥
त्रैलोक्य हित काम अर्थम् तेजः तेजसि धारय ।
रक्ष सर्वान् इमान् लोकान् न अलोकम् कर्तुम् अर्हसि ॥१-३६-११॥

देवतानाम् वचः श्रुत्वा सर्व लोक महेश्वरः ।
बाढम् इति अब्रवीत् सर्वान् पुनः च इदम् उवाच ह ॥१-३६-१२॥

धारयिष्यामि अहम् तेजः तेजसि एव सह उमया ।
त्रिदशाः पृथिवी चैव निर्वाणम् अधिगच्छतु ॥१-३६-१३॥

यद् इदम् क्षुभितम् स्थानात् मम तेजो हि अनुत्तमम् ।
धारयिष्यति कः तत् मे ब्रुवन्तु सुर सत्तमाः ॥१-३६-१४॥

एवम् उक्ताः ततो देवाः प्रत्यूचुर् वृषभ ध्वजम् ।
यत् तेजः क्षुभितम् हि अद्य तद् धरा धारयिष्यति ॥१-३६-१५॥

एवम् उक्तः सुर पतिः प्रमुमोच महाबलः ।
तेजसा पृथिवी येन व्याप्ता स गिरि कानना ॥१-३६-१६॥

ततो देवाः पुनर् इदम् ऊचुः च अपि हुताशनम् ।
आविश त्वम् महातेजो रौद्रम् वायु समन्वितः ॥१-३६-१७॥

तद् अग्निना पुनर् व्याप्तम् संजातम् श्वेत पर्वतम् ।
दिव्यम् शरवणम् चैव पावक आदित्य संनिभम् ॥१-३६-१८॥
यत्र जातो महातेजाः कार्तिकेयो अग्नि संभवः ।

अथ उमाम् च शिवम् चैव देवाः स ऋषि गणाः तदा ॥१-३६-१९॥
पूजयामासुः अत्यर्थम् सुप्रीत मनसः ततः ।

अथ शैल सुता राम त्रिदशान् इदम् अब्रवीत् ॥
समन्युः अशपत् सर्वान् क्रोध संरक्त लोचना ।

यस्मात् निवारिता च अहम् संगता पुत्र काम्यया ॥१-३६-२०॥
अपत्यम् स्वेषु दारेषु न उत्पदयितुम् अर्हथ ।

अद्य प्रभृति युष्माकम् अप्रजाः सन्तु पत्नयः ॥१-३६-२१॥
एवम् उक्त्वा सुरान् सर्वान् शशाप पृथिवीम् अपि ।

अवने न एक रूपा त्वम् बहु भार्या भविष्यसि ॥१-३६-२२॥
न च पुत्र कृताम् प्रीतिम् मत् क्रोध कलुषीकृता ।
प्राप्स्यसि त्वम् सुदुर्मेधे मम पुत्रम् अनिच्छती ॥१-३६-२३॥

तान् सर्वान् पीडितान् दृष्ट्वा सुरान् सुरपतिः तदा ।
गमनाय उपचक्राम दिशम् वरुण पालिताम् ॥१-३६-२४॥

स गत्वा तप आतिष्ठत् पार्श्वे तस्य उत्तरे गिरेः ।
हिमवत् प्रभवे शृंगे सह देव्या महेश्वरः ॥१-३६-२५॥

एष ते विस्तरो राम शैल पुत्र्या निवेदितः ।
गन्गायाः प्रभवम् चैव शृणु मे सह लक्ष्मण ॥१-३६-२६॥


इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये बालकाण्डे षट्त्रिंशः सर्गः ॥१-३६॥