रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्/सर्गः १७

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः १६ रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्
सुन्दरकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः १८ →


श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे सप्तदशः सर्गः ॥५-१७॥

ततः कुमुदषण्डाभो निर्मलम् निर्मलोदयः ।
प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम् ।। ५-१७- १

साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः ।
चन्द्रमा रश्मभिः शीतैः सिषेवे पवनात्मजम् ।। ५-१७-२

स ददर्श ततः सीताम् पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि ।। ५-१७-३

दिदृक्षमाणो वैदेहीम् हनुमान् मारुतात्मजः ।
स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः ।। ५-१७-४
एकाक्षीमेककर्णाम् च कर्णप्रावरणाम् तथा ।
अकर्णाम् शङ्कुकर्णाम् च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम् ।। ५-१७-५
अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम् ।
ध्वस्तकेशीम् तथाकेशीम् केशकम्बलधारिणीम् ।। ५-१७-६
लम्बकर्णललाटाम् च लम्बोदरपयोधराम् ।
लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्याम् लम्बजानुकाम् ।। ५-१७-७
ह्रस्वाम् दीर्घाम् च कुब्जाम् विकटाम् वामनां तथा ।
करालाम् भुग्नवक्त्राम् च पिङ्गाक्षीम् विकृताननाम् ।। ५-१७-८

विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः ।
कालायसमहाशूलकूटमुद्गधारिणीः ।। ५-१७-९
वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः ।
गजोष्ट्र हयपादीश्च निखातशिरसोपराः ।। ५-१७-१०
एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः ।
गोकर्णीर्हस्तिकर्णीईश्च हरिकर्णीस्तथापराः ।। ५-१७-११
अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा अनासिकाः ।
गजनन्निभनासाश्च ललाटोच्च्वासनासिकाः ।। ५-१७-१२
हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूळिकाः ।
अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः ।। ५-१७-१३
अतिमात्रस्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा ।
अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखाः सूकरीमुखीः ।। ५-१७-१४
हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः ।
शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः ।। ५-१७-१५
कराळा धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः ।
पिबन्तीः सततं पानं सदा मां ससुराप्रियाः ।। ५-१७-१६
मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः ।
ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः ।। ५-१७-१७
स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम् ।

तस्याधस्ताच्च ताम् देवीम् राजपुत्रीमनिन्दिताम् ।। ५-१७-१८
लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनुमान् जन्कात्मजाम् ।

निष्प्रभाम् षोकसन्तप्ताम् मलसम्कुलमूर्धजाम् ।। ५-१७-१९
क्षीणपुण्याम् च्युताम् भूमौ ताराम् निपतितामिव ।

चारित्रव्यपदेशाड्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम् ।। ५-१७-२०
भूषणैरुत्तमोर्हीनाम् भर्तृवात्सल्यभूषणाम् ।

राक्षसाधिपसम्रुद्धाम् बन्धुभिश्च विना कृताम् ।। ५-१७-२१
वियूथाम् सिम्हसम्रुद्धाम् बद्धाम् गजवधूमिव ।

चन्द्ररेखाम् पयोदान्ते शारदाब्रैरिवावृताम् ।। ५-१७-२२
क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम् ।

स ताम् भर्तवशे युक्तामयुक्ताम् राक्षसीवशे ।। ५-१७-२३
अशोकवनिकामध्ये शोकसागरमाप्लुताम् ।

ताभिः परिवृताम् तत्र सग्रहामिव रोहिणीम् ।। ५-१७-२४
ददर्श हनुमान् देवीम् लतामकुसुमामिव ।

सा मलेन च दिग्धाङ्गीवपुषा चाप्यलंकृता ।। ५-१७-२५
मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति च न भाति च ।

मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम् ।। ५-१७-२६
संवृताम् मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः ।
ताम् देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा ।। ५-१७-२७
रक्षिताम् स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम् ।

ताम् दृष्ट्वा हनुमान् सीताम् मृगशाबनिभेक्षणाम् ।
मृगकन्यामिव त्रस्ताम् वीक्षमाणाम् समन्ततः ।। ५-१७-२८
दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः ।
सम्घातमिव शोकानाम् दुःखस्योर्मिमिवोथिताम् ।। ५-१७-२९

ताम् क्षमां सुविभक्ताङ्गीं विनाभरणशोभिनीम् ।
प्रहर्षमतुलम् लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम् ।। ५-१७-३०

हर्षजानि च सोऽश्रूणि ताम् दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम् ।
मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम् ।। ५-१७-३१

नमस्कृत्वा रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान् ।
सीतादर्शनसम्हृष्टो हनुमान् सम्वृतोऽभवत् ।। ५-१७-३२

इति वाल्मीकि रामायणे आदि काव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तदशः सर्गः ॥५-१७॥