रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्/सर्गः ५५

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः ५४ रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्
सुन्दरकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः ५६ →

श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे द्वितीयः सर्गः ॥५-२॥


लङ्कां समस्तां सन्दीप्य लाङ्गूलाग्निं महाबलः ।	
निर्वापयामास तदा समुद्रे हरिसत्तमः ।। 5.55.1 ।।	
सन्दीप्यमानां विध्वस्तां त्रस्तरक्षोगणां पुरीम् ।	
अवेक्ष्य हनुमान् लङ्कां चिन्तयामास वानरः ।। 5.55.2 ।।	
तस्याभूत् सुमहांस्त्रासः कुत्सा चात्मन्यजायत ।	
लङ्कां प्रदहता कर्म किंस्वित् कृतमिदं मया ।। 5.55.3 ।।	
धन्यास्ते पुरुषश्रेष्ठा ये बुद्ध्या कोपमुत्थितम् ।	
निरुन्धन्ति महात्मानो दीप्तमग्निमिवाम्भसा ।। 5.55.4 ।।	
क्रुद्धः पापं न कुर्यात् कः क्रुद्धो हन्याद् गुरूनपि ।	
क्रुद्धः परुषया वाचा नरः साधूनधिक्षिपेत् ।। 5.55.5 ।।	
वाच्यावाच्यं प्रकुपितो न विजानाति कर्हिचित् ।	
नाकार्यमस्ति क्रुद्धस्य नावाच्यं विद्यते क्वचित् ।। 5.55.6 ।।	
यः समुत्पतितं क्रोधं क्षमयैव निरस्यति ।	
यथोरगस्त्वचं जीर्णां स वै पुरुष उच्यते ।। 5.55.7 ।।	
धिगस्तु मां सुदुर्बुद्धिं निर्लज्जं पापकृत्तमम् ।	
अचिन्तयित्वा तां सीतामग्निदं स्वामिघातकम् ।। 5.55.8 ।।	
यदि दग्धा त्वियं लङ्का नूनमार्यापि जानकी ।	
दग्धा तेन मया भर्तुर्हतं कार्यमजानता ।। 5.55.9 ।।	
यदर्थमयमारम्भस्तत्कार्यमवसादितम् ।	
मया हि दहता लङ्कां न सीता परिरक्षिता ।। 5.55.10 ।।	
ईषत्कार्यमिदं कार्यं कृतमासीन्न संशयः ।	
तस्य क्रोधाभिभूतेन मया मूलक्षयः कृतः ।। 5.55.11 ।।	
विनष्टा जानकी नूनं न ह्यदग्धः प्रदृश्यते ।	
लङ्कायां कश्चिदुद्देशः सर्वा भस्मीकृता पुरी ।। 5.55.12 ।।	
यदि तद्विहतं कार्यं मम प्रज्ञाविपर्ययात् ।	
इहैव प्राणसंन्यासो ममापि ह्यद्य रोचते ।। 5.55.13 ।।	
किमग्नौ निपताम्यद्य अहोस्विद्वडवामुखे ।	
शरीरमाहो सत्त्वानां दद्मि सागरवासिनाम् ।। 5.55.14 ।।	
कथं हि जीवता शक्यो मया द्रष्टुं हरीश्वरः ।	
तौ वा पुरुषशार्दूलौ कार्यसर्वस्वघातिना ।। 5.55.15 ।।	
मया खलु तदेवेदं रोषदोषात् प्रदर्शितम् ।	
प्रथितं त्रिषु लोकेषु कपित्वमनवस्थितम् ।। 5.55.16 ।।	
धिगस्तु राजसं भावमनीशमनवस्थितम् ।	
ईश्वरेणापि यद्रागान्मया सीता न रक्षिता ।। 5.55.17 ।।	
विनष्टायां तु सीतायां तावुभौ विनशिष्यतः ।	
तयोर्विनाशे सुग्रीवः सबन्धुर्विनशिष्यति ।। 5.55.18 ।।	
एतदेव वचः श्रुत्वा भरतो भ्रातृवत्सलः ।	
धर्मात्मा सहशत्रुघ्नः कथं शक्ष्यति जीवितुम् ।। 5.55.19 ।।	
इक्ष्वाकुवंशे धर्मिष्ठे गते नाशमसंशयम् ।	
भविष्यन्ति प्रजाः सर्वाः शोकसन्तापपीडिताः ।। 5.55.20 ।।	
तदहं भाग्यरहितो लुप्तधर्मार्थसंग्रहः ।	
रोषदोषपरीतात्मा व्यक्तं लोकविनाशनः ।। 5.55.21 ।।	
इति चिन्तयस्तस्य निमित्तान्युपपेदिरे ।	
पूर्वमप्युपलब्धानि साक्षात्पुनरचिन्तयत् ।। 5.55.22 ।।	
अथवा चारुसर्वाङ्गी रक्षिता स्वेन तेजसा ।	
न नशिष्यति कल्याणी नाग्निरग्नौ प्रवर्तते ।। 5.55.23 ।।	
न हि धर्मात्मनस्तस्य भार्याममिततेजसः ।	
स्वाचारित्राभिगुप्तां तां स्प्रष्टुमर्हति पावकः ।। 5.55.24 ।।	
नूनं रामप्रभावेन वैदेह्याः सुकृतेन च ।	
यन्मां दहनकर्मा ऽयं नादहद्धव्यवाहनः ।। 5.55.25 ।।	
त्रयाणां भरतादीनां भार्तऽणां देवता च या ।	
रामस्य च मनःकान्ता सा कथं विनशिष्यति ।। 5.55.26 ।।	
यद्वा दहनकर्मा ऽयं सर्वत्र प्रभुरव्ययः ।	
न मे दहति लाङ्गूलं कथमार्यां प्रधक्ष्यति ।। 5.55.27 ।।	
पुनश्चाचिन्तयत्तत्र हनुमान् विस्मितस्तदा ।	
हिरण्यनाभस्य गिरेर्जलमध्ये प्रदर्शनम् ।। 5.55.28 ।।	
तपसा सत्यवाक्येन अनन्यत्वाच्च भर्तरि ।	
अपि सा निर्दहेदग्निं न तामग्निः प्रधक्ष्यति ।। 5.55.29 ।।	
स तथा चिन्तयंस्तत्र देव्या धर्मपरिग्रहम् ।	
शुश्राव हनुमान् वाक्यं चारणानां महात्मनाम् ।। 5.55.30 ।।	
अहो खलु कृतं कर्म दुष्करं हि हनूमता ।	
अग्निं विसृजता ऽभीक्ष्णं भीमं राक्षसवेश्मनि ।। 5.55.31 ।।	
प्रपलायितरक्षः स्त्रीबालवृद्धसमाकुला ।	
जनकोलाहलाध्माता क्रन्दन्तीवाद्रिकन्दरे ।। 5.55.32 ।।	
दग्धेयं नगरी सर्वा साट्टप्राकारतोरणा ।	
जानकी न च दग्धेति विस्मयो ऽद्भुत एव नः ।। 5.55.33 ।।	
स निमित्तैश्च दृष्टार्थैः कारणैश्च महागुणैः ।	
ऋषिवाक्यैश्च हनुमानभवत् प्रीतभानसः ।। 5.55.34 ।।	
ततः कपिः प्राप्तमनोरथार्थस्तामक्षतां राजसुतां विदित्वा ।	
प्रत्यक्षतस्तां पुनरेव दृष्ट्वा प्रतिप्रयाणाय मतिं चकार ।। 5.55.35 ।।	
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमत्सुन्दरकाण्डे पञ्चपञ्चाशः सर्गः ।। 5.55 ।।	
</poem>