रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्/सर्गः २२

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← सर्गः २१ रामायणम्/सुन्दरकाण्डम्
सुन्दरकाण्डम्
वाल्मीकिः
सर्गः २३ →

श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे सुन्दरकाण्डे द्वितीयः सर्गः ॥५-२॥


ततः सीतामुपागम्य राक्षस्यो विकृताननाः |	
परुषं परुषा नार्य ऊचुस्ता वाक्यमप्रियम् || ५.२२.१||	
किं त्वमन्तःपुरे सीते सर्वभूतमनोहरे |	
महार्हशयनोपेते न वासमनुमन्यसे || ५.२२.२||	
मानुषी मानुषस्यैव भार्यात्वं बहु मन्यसे |	
प्रत्याहर मनो रामान्न त्वं जातु भविष्यसि || ५.२२.३||	
मानुषी मानुषं तं तु राममिच्छसि शोभने |	
राज्याद्भ्रष्टमसिद्धार्थं विक्लवं तमनिन्दिते || ५.२२.४||	
राक्षसीनां वचः श्रुत्वा सीता पद्मनिभेक्षणा |	
नेत्राभ्यामश्रुपूर्णाभ्यामिदं वचनमब्रवीत् || ५.२२.५||	
यदिदं लोकविद्विष्टमुदाहरथ सङ्गताः |	
नैतन्मनसि वाक्यं मे किल्बिषं प्रतितिष्ठति || ५.२२.६||	
न मानुषी राक्षसस्य भार्या भवितुमर्हति |	
कामं खादत मां सर्वा न करिष्यामि वो वचः |	
दीनो वा राज्यहीनो वा यो मे भर्ता स मे गुरुः || ५.२२.७||	
सीताया वचनं श्रुत्वा राक्षस्यः क्रोधमूर्छिताः |	
भर्त्सयन्ति स्म परुषैर्वाक्यै रावणचोदिताः || ५.२२.८||	
अवलीनः स निर्वाक्यो हनुमाञ्शिंशपाद्रुमे |	
सीतां सन्तर्जयन्तीस्ता राक्षसीरशृणोत्कपिः || ५.२२.९||	
तामभिक्रम्य संरब्धा वेपमानां समन्ततः |	
भृशं संलिलिहुर्दीप्तान्प्रलम्बदशनच्छदान् || ५.२२.१०||	
ऊचुश्च परमक्रुद्धाः प्रगृह्याशु परश्वधान् |	
नेयमर्हति भर्तारं रावणं राक्षसाधिपम् || ५.२२.११||	
सा भर्त्स्यमाना भीमाभी राक्षसीभिर्वरानना |	
सा बाष्पमपमार्जन्ती शिंशपां तामुपागमत् || ५.२२.१२||	
ततस्तां शिंशपां सीता राक्षसीभिः समावृता |	
अभिगम्य विशालाक्षी तस्थौ शोकपरिप्लुता || ५.२२.१३||	
तां कृशां दीनवदनां मलिनाम्बरधारिणीम् |	
भर्त्सयां चक्रिरे भीमा राक्षस्यस्ताः समन्ततः || ५.२२.१४||	
ततस्तां विनता नाम राक्षसी भीमदर्शना |	
अब्रवीत्कुपिताकारा कराला निर्णतोदरी || ५.२२.१५||	
सीते पर्याप्तमेतावद्भर्तृस्नेहो निदर्शितः |	
सर्वत्रातिकृतं भद्रे व्यसनायोपकल्पते || ५.२२.१६||	
परितुष्टास्मि भद्रं ते मानुषस्ते कृतो विधिः |	
ममापि तु वचः पथ्यं ब्रुवन्त्याः कुरु मैथिलि || ५.२२.१७||	
रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम् |	
विक्रान्तं रूपवन्तं च सुरेशमिव वासवम् || ५.२२.१८||	
दक्षिणं त्यागशीलं च सर्वस्य प्रियवादिनम् |	
मानुषं कृपणं रामं त्यक्त्वा रावणमाश्रय || ५.२२.१९||	
दिव्याङ्गरागा वैदेहि दिव्याभरणभूषिता |	
अद्य प्रभृति सर्वेषां लोकानामीश्वरी भव |	
अग्नेः स्वाहा यथा देवी शचीवेन्द्रस्य शोभने || ५.२२.२०||	
किं ते रामेण वैदेहि कृपणेन गतायुषा || ५.२२.२१||	
एतदुक्तं च मे वाक्यं यदि त्वं न करिष्यसि |	
अस्मिन्मुहूर्ते सर्वास्त्वां भक्षयिष्यामहे वयम् ||५.२२.२२||	
अन्या तु विकटा नाम लम्बमानपयोधरा |	
अब्रवीत्कुपिता सीतां मुष्टिमुद्यम्य गर्जती || ५.२२.२३||	
बहून्यप्रतिरूपाणि वचनानि सुदुर्मते |	
अनुक्रोशान्मृदुत्वाच्च सोढानि तव मैथिलि |	
न च नः कुरुषे वाक्यं हितं कालपुरस्कृतम् || ५.२२.२४||	
आनीतासि समुद्रस्य पारमन्यैर्दुरासदम् |	
रावणान्तःपुरं घोरं प्रविष्टा चासि मैथिलि || ५.२२.२५||	
रावणस्य गृहे रुधा अस्माभिस्तु सुरक्षिता |	
न त्वां शक्तः परित्रातुमपि साक्षात्पुरन्दरः || ५.२२.२६||	
कुरुष्व हितवादिन्या वचनं मम मैथिलि |	
अलमश्रुप्रपातेन त्यज शोकमनर्थकम् || ५.२२.२७||	
भज प्रीतिं प्रहर्षं च त्यजैतां नित्यदैन्यताम् |	
सीते राक्षसराजेन सह क्रीड यथासुखम् || ५.२२.२८||	
जानासि हि यथा भीरु स्त्रीणां यौवनमध्रुवम् |	
यावन्न ते व्यतिक्रामेत्तावत्सुखमवाप्नुहि || ५.२२.२९||	
उद्यानानि च रम्याणि पर्वतोपवनानि च |	
सह राक्षसराजेन चर त्वं मदिरेक्षणे || ५.२२.३०||	
स्त्रीसहस्राणि ते सप्त वशे स्थास्यन्ति सुन्दरि |	
रावणं भज भर्तारं भर्तारं सर्वरक्षसाम् || ५.२२.३१||	
उत्पाट्य वा ते हृदयं भक्षयिष्यामि मैथिलि |	
यदि मे व्याहृतं वाक्यं न यथावत्करिष्यसि || ५.२२.३२||	
ततश्चण्डोदरी नाम राक्षसी क्रूरदर्शना |	
भ्रामयन्ती महच्छूलमिदं वचनमब्रवीत् || ५.२२.३३||	
इमां हरिणलोकाक्षीं त्रासोत्कम्पपयोधराम् |	
रावणेन हृतां दृष्ट्वा दौर्हृदो मे महानभूत् || ५.२२.३४||	
यकृत्प्लीहमथोत्पीडं हृदयं च सबन्धनम् |	
अन्त्राण्यपि तथा शीर्षं खादेयमिति मे मतिः || ५.२२.३५||	
ततस्तु प्रघसा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् |	
कण्ठमस्या नृशंसायाः पीडयामः किमास्यते || ५.२२.३६||	
निवेद्यतां ततो राज्ञे मानुषी सा मृतेति ह |	
नात्र कश्चन सन्देहः खादतेति स वक्ष्यति || ५.२२.३७||	
ततस्त्वजामुखी नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् |	
विशस्येमां ततः सर्वान्समान्कुरुत पीलुकान् || ५.२२.३८||	
विभजाम ततः सर्वा विवादो मे न रोचते |	
पेयमानीयतां क्षिप्रं माल्यं च विविधं बहु || ५.२२.३९||	
ततः शूर्पणखा नाम राक्षसी वाक्यमब्रवीत् |	
अजामुखा यदुक्तं हि तदेव मम रोचते || ५.२२.४०||	
सुरा चानीयतां क्षिप्रं सर्वशोकविनाशिनी |	
मानुषं मांसमासाद्य नृत्यामोऽथ निकुम्भिलाम् || ५.२२.४१||	
एवं सम्भर्त्स्यमाना सा सीता सुरसुतोपमा |	
राक्षसीभिः सुघोराभिर्धैर्यमुत्सृज्य रोदिति || ५.२२.४२||