महाभारतम्-09-शल्यपर्व-055

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
← शल्यपर्व-054 महाभारतम्
नवमपर्व
महाभारतम्-09-शल्यपर्व-055
वेदव्यासः
शल्यपर्व-056 →
  1. 001
  2. 002
  3. 003
  4. 004
  5. 005
  6. 006
  7. 007
  8. 008
  9. 009
  10. 010
  11. 011
  12. 012
  13. 013
  14. 014
  15. 015
  16. 016
  17. 017
  18. 018
  19. 019
  20. 020
  21. 021
  22. 022
  23. 023
  24. 024
  25. 025
  26. 026
  27. 027
  28. 028
  29. 029
  30. 030
  31. 031
  32. 032
  33. 033
  34. 034
  35. 035
  36. 036
  37. 037
  38. 038
  39. 039
  40. 040
  41. 041
  42. 042
  43. 043
  44. 044
  45. 045
  46. 046
  47. 047
  48. 048
  49. 049
  50. 050
  51. 051
  52. 052
  53. 053
  54. 054
  55. 055
  56. 056
  57. 057
  58. 058
  59. 059
  60. 060
  61. 061
  62. 062
  63. 063
  64. 064
  65. 065
  66. 066


मित्रावरुणाश्रमे नारदाद्भीमदुर्योधनयोर्गदायुद्धोपक्रमश्राविणा बलरामेण तद्दिदृक्षया कुरुक्षेत्रं प्रत्यागमनम्।। 1 ।।

वैशम्पायन उवाच। 9-55-1x
कुरुक्षेत्रं ततो दृष्ट्वा दत्त्वा देयांश्च सात्वतः।
आश्रमं सुमहत्पुण्यमगमज्जनमेजय।।
9-55-1a
9-55-1b
मधूकाम्रवणोपेतं प्लुक्षन्यग्रोधसङ्कुलम्।
चिरबिल्वयुतं पुण्यं पनसार्जुनसङ्कुलम्।।
9-55-2a
9-55-2b
तं दृष्ट्वा यादवश्रेष्ठः प्रवरं पुण्यलक्षणम्।
पप्रच्छ तानृषीन्सर्वान्कस्याश्रमवरस्त्वयम्।।
9-55-3a
9-55-3b
ते तु सर्वे महात्मानमूचू राजन्हलायुधम्।
शृणु विस्तरशो राम यस्यायं पूर्वमाश्रमः।।
9-55-4a
9-55-4b
अत्र विष्णुः पुरा देवस्तप्तवांस्तप उत्तमम्।
अत्रास्य विधिवद्यज्ञाः सर्वे वृत्ताः सनातनाः।।
9-55-5a
9-55-5b
अत्रैव ब्राह्मणी वृद्वा कौमारब्रह्मचारिणी।
योगयुक्ता दिवं याता तपोयुक्ता विशाम्पते।।
9-55-6a
9-55-6b
बभूव श्रीमती राजञ्शाण्डिल्यस्य महात्मनः।
सुता धृतव्रता साध्वी नियता ब्रह्मचारिणी।।
9-55-7a
9-55-7b
साऽपि प्राप्य परं योगं गता स्वर्गमनुत्तमम्।
भुक्त्वाऽश्रमेऽश्वमेधस्य फलं फलवतः शुभम्।।
9-55-8a
9-55-8b
गता स्वर्गं महाराज पूजिता च महात्मभिः।
अभिगम्याश्रमं पुण्यं स दृष्ट्वा यदुनन्दनः।।
9-55-9a
9-55-9b
ऋषींस्तानभिवाद्याथ पार्श्वे हिमवतोऽच्युतः।
सन्ध्याकार्याणि सर्वाणि निर्वर्त्यारुरुहेऽचलम्।।
9-55-10a
9-55-10b
नातिदूरं ततो गत्वा नगं तालध्वजो बली।
पुण्ये तीर्थवरे स्नात्वा विस्मयं परमं गतः।।
9-55-11a
9-55-11b
प्रभवं च सरस्वत्याः प्लक्षप्रस्रवणं बलः।
सम्प्राप्तः कारपचनं तीर्थप्रवरमुत्तमम्।।
9-55-12a
9-55-12b
हलायुधस्तु तत्रापि दत्त्वा दानं महाबलः।
आप्लुतः सलिले पुण्ये सुशीते विमले शुचौ।
सन्तर्पयामास पितॄन्देवांश्च रणदुर्मदः।।
9-55-13a
9-55-13b
9-55-13c
तत्रोष्यैकां तु रजनीं यतिभिर्ब्राह्मणैः सह।
मित्रावरुणयोः पुण्यं जगामाश्रममच्युतः।।
9-55-14a
9-55-14b
इन्द्रोऽग्निरर्यमा चैव यत्र प्राक् प्रीतिमाप्नुवम्।
तं देशं कारपचनात्स तस्मादाजगामह।।
9-55-15a
9-55-15b
स्नात्वा तत्र च धर्मात्मा परां प्रीतिमवाप्य च।
ऋषिभिश्चैव सिद्धैश्च सहितो वै महाबलः।
उपविष्टः कथाः शुभ्राः शुश्राव यदुपुङ्गवः।।
9-55-16a
9-55-16b
9-55-16c
तथा तु तिष्ठतां तेषां नारदो भगवानृषिः।
आजगामाथ तं देशं यत्र रामो व्यवस्थितः।।
9-55-17a
9-55-17b
जटामण्डलसंवीतः कुशचीरी महातपाः।
हेमदण्डधरो राजन्कमण्डलुधरस्तथा।।
9-55-18a
9-55-18b
महतीं सुखशब्दां तां गृह्य वीणां मनोरमाम्।
नृत्ये गीते च कुशलो देवब्राह्मणपूजितः।।
9-55-19a
9-55-19b
प्रभवः कलहानं च नित्यं च कलहप्रियः।
तं देशमगमद्यत्र श्रीमान्रामो व्यवस्थितः।।
9-55-20a
9-55-20b
प्रत्युत्थाय च तं रामः पूजयित्वा यतव्रतम्।
देवर्षिं पर्यपृच्छत्स यथावृत्तं कुरून्प्रति।।
9-55-21a
9-55-21b
तदाऽस्याकथयद्राजन्नारदः सर्ववेदवित्।
सर्वमेतद्यथावृत्तमतीतं कुरुसंक्षयम्।।
9-55-22a
9-55-22b
ततोऽब्रवीद्रौहिणेयो नारदं दीनया गिरा।
किमवस्थं तु तत्क्षत्रं ये तु तत्राभवन्नृपाः।।
9-55-23a
9-55-23b
श्रुतमेतन्मया पूर्वं सर्वमेव तपोधन।
विस्तरश्रवणे जातं कौतूहलमतीव मे।।
9-55-24a
9-55-24b
नारद उवाच। 9-55-25x
पूर्वमेव हतो भीष्मो द्रोणः सिन्धुपतिस्तथा।
हतो वैकर्तनः कर्णः पुत्राश्चास्य महारथाः।।
9-55-25a
9-55-25b
भूरिश्रवा रौहिणेय मद्रराजश्च वीर्यवान्।
एते चान्ये च बहवो हतास्तत्र महाबलाः।।
9-55-26a
9-55-26b
प्रियान्प्राणान्परित्यज्य प्रियार्थं कौरवस्य वै।
राजानो राजपुत्राश्च समरेष्वनिवर्तिनः।।
9-55-27a
9-55-27b
अहतांस्तु महाबाहो शृणु मे तत्र माधव।। 9-55-28a
धार्तराष्ट्रबले शेषास्त्रयः समितिमर्दनाः।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रोणपुत्रश्च वीर्यवान्।
तेऽपि वै विद्रुता राम दिशो दश भयात्तदा।।
9-55-29a
9-55-29b
9-55-29c
दुर्योधनो हते सैन्ये विद्रुतेषु पदातिषु।
हदं द्वैपायनं नाम विवेश भृशदुःखितः।।
9-55-30a
9-55-30b
शयानं धार्तराष्ट्रं तु सलिले स्तम्भिते तदा।
पाण्डवाः सह कृष्णेन वाग्भिरुग्राभिरार्दयन्।।
9-55-31a
9-55-31b
स तुद्यमानो बलवान्वाग्भी राम समन्ततः।
उत्थितः स हदाद्वीरः प्रगृह्य महतीं गदाम्।।
9-55-32a
9-55-32b
स चाप्युपागतो योद्धुं भीमेन सह साम्प्रतम्।
भविष्यति तयोरद्य युद्धं राम सुदारुणम्।।
9-55-33a
9-55-33b
यदि कौतूहलं तेऽस्ति व्रज माधव मा चिरम्।
पश्य युद्धं महाघोरं शिष्ययोर्यदि मन्यसे।।
9-55-34a
9-55-34b
वैशम्पायन उवाच। 9-55-35x
नारदस्य वचः श्रुत्वा तानभ्यर्च्य द्विजर्षभान्।
सर्वान्विसर्जयामास ये तेनाभ्यागताः सह।
गम्यतां द्वारकां चेति सोऽन्वशादनुयायिनः।।
9-55-35a
9-55-35b
9-55-35c
सोऽवतीर्याचलश्रेष्ठात्प्लक्षप्रस्रवणाच्छुभात्।
ततः प्रीतमनाः रामः श्रुता तीर्थफलं महत्।
विप्राणां सन्निधौ श्लोकमगायदिममच्युतः।।
9-55-36a
9-55-36b
9-55-36c
सरस्वतीवाससमा कुतो रतिः
सरस्वतीवाससमाः कुतो गुणाः।
सरस्वतीं प्राप्य दिवं गता जनाः
सदा स्मरिष्यन्ति नदीं सरस्वतीम्।।
9-55-37a
9-55-37b
9-55-37c
9-55-37d
सरस्वती सर्वनदीषु पुण्या
सरस्वती लोकशुभावहा सदा।
सरस्वतीं प्राप्य जनाः सुदुष्कृतं
सदा न शोचन्ति परत्र चेह च।।
9-55-38a
9-55-38b
9-55-38c
9-55-38d
ततो मुहुर्मुहुः प्रीत्या प्रेक्षमाणः सरस्वतीम्।
हयैर्युक्तं रथं शुभ्रमारुरोह परन्तपः।।
9-55-39a
9-55-39b
स शीघ्रगामिना तेन रथेन यदुपुङ्गवः।
दिदृक्षुरभिसम्प्राप्तः शिष्ययुद्वमुपस्थितम्।।
9-55-40a
9-55-40b
एवं तदभवद्युद्वं तुमुलं जनमेजयं।
यत्र दुःखान्वितो राजा धृतराष्ट्रोऽब्रवीदिदम्।।
9-55-41a
9-55-41b
धृतराष्ट्र उवाच। 9-55-42x
राम सन्निहितं श्रुत्वा गदायुद्ध उपस्थिते।
मम पुत्रः कथं भीमं प्रत्ययुध्यत सञ्जय।।
9-55-42a
9-55-42b
।। इति श्रीमन्महाभारते शल्यपर्वणि
ह्रदप्रवेशपर्वणि पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः।। 55 ।।
समाप्तं हदप्रवेशपर्व।। 2 ।।

[सम्पाद्यताम्]

9-55-10 स्कन्धावाराणि सर्वाणीति क.ङ.छ.पाठः।। 9-55-12 प्लक्षप्रस्रवणं विलमिति क.पाठः।। 9-55-19 कच्छपीं सुखशब्दां तामिति क.छ.झ.पाठः।। 9-55-30 दुर्योधनो हते शल्ये विद्रुतेषु कृपादिषु इति झ.पाठः।। 9-55-38 सरस्वतीं हीनविदेशवासिनः सदा रमरिष्यन्ति इति ङ.पाठः। सरस्वतीहीनविदेशवासिनः इति क.पाठः।। 9-55-55 पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः।।

शल्यपर्व-054 पुटाग्रे अल्लिखितम्। शल्यपर्व-056