पृष्ठम्:मनुस्मृतिः (मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता).pdf/१७२

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति


१३८ मनुस्मृतिः। [ अध्यायः ४ नवेनेति ॥ यस्मान्नवेन हव्येन पशुवदामेनानचिता अकृतयागा अग्नयो नवान्न- मांसाभिलाषिणोऽस्याहिताग्नेः प्राणानेवाग्निहोत्रिणः खादितुमिच्छन्ति । गर्धोऽभि- लापातिशयः । गृधेयजन्तस्य रूपं सोऽस्यास्तीति गर्थी । मत्वर्थीय इनिः॥ २८ ॥ आसनाशनशय्याभिरद्भिर्मूलफलेन वा । नास्य कश्चिद्वसेदेहे शक्तितोऽनर्चितोऽतिथिः॥ २९ ॥ आसनाशनेति ॥ यथाशक्त्यासनभोजनादिभिरनर्चितोऽतिथिरस्य गृहस्थस्य गृहे न वसेत् । अनेन शक्तितोऽतिथिं पूजयेदित्युक्तमप्युत्तरार्थमनूद्यते ॥ २९ ॥ पापण्डिनो विकर्मस्थान्बैडालवतिकाञ्छठान् । हैतुकान्वकवृत्तींश्च वाङ्मात्रेणापि नार्चयेत् ॥ ३० ॥ पापण्डिन इति ॥ पाषण्डिनो वेदबाह्यव्रतलिङ्गधारिणः, शाक्यभिक्षुकक्षपण- कादयः विकर्मस्थाः प्रतिषिद्धवृत्तिजीविनः, बैडालनतिकबकवृत्ती वक्ष्यमाणलक्षणौ, शठा वेदेष्वश्रद्दधानाः, हैतुका वेदविरोधितर्कव्यवहारिणः, एतानतिथिकालोपस्थि- तान्वाङ्मात्रेणापि न पूजयेत् । पूजारहितेऽन्नदानमात्रं तु 'शक्तितोऽपचमानेभ्यः' इत्यनुज्ञातमेव ॥ ३०॥ वेदविद्यावतस्त्राताश्रोत्रियान्गृहमेधिनः। पूजयेद्धव्यकव्येन विपरीतांश्च वर्जयेत् ॥ ३१ ॥ वेदविद्येति ॥ वेदविद्याव्रतस्नातानिति विद्यास्नातकव्रतस्नातकोभयस्नातकास्त्र- चोऽपि गृह्यन्ते । यथाह हारीतः—'यः समाप्य वेदानसमाप्य व्रतानि समावर्तते स विद्यास्नातकः । यः समाप्य व्रतान्यसमाप्य वेदान्समावर्तते स व्रतस्नातकः । उभयं समाप्य यः समावर्तते स विद्याव्रतस्नातकः।' यद्यपि स्नातकधर्मत्वेनैव स्नात- कमात्रप्राप्तिस्तथापि श्रोत्रियत्वं विवक्षितं । तान्नातकाश्रोत्रियान्हव्यकव्येन पूज- येत्, विपरीतान्पुनर्वर्जयेत् ॥ ३१ ॥ शक्तितोऽपचमानेभ्यो दातव्यं गृहमेधिना। संविभागश्च भूतेभ्यः कर्तव्योऽनुपरोधतः ॥ ३२ ॥ शक्तित इति ॥अपचमाना ब्रह्मचारिपरिव्राजकाः पाषण्डादयः। ब्रह्मचारिपरिव्रा- जकानामुक्तमप्यन्नदानं पचमानापेक्षयातिशयार्थ स्नातकव्रतत्वार्थे च पुनरुच्यते । मेधातिथिगोविन्दराजौ तु 'भिक्षां च भिक्षवे दद्याद्विधिवब्रह्मचारिणः' इति ब्रह्मचा- रिपरिव्राजकयोरुतत्वात्पाषण्ड्यादिविषयत्वमेवास्य वचनस्येत्यूचतुः । स्वकुटुम्बा- नुरोधेन वृक्षादिपर्यन्तप्राणिभ्योऽपि जलादिनापि विभागः कर्तव्यः ॥ ३२ ॥ राजतो धनमन्विच्छेत्संसीदन्नातकः क्षुधा। याज्यान्तेवासिनोऽपि न त्वन्यत इति स्थितिः ॥३३॥ राजत इति ॥ 'न राज्ञः प्रतिगृह्णीयादराजन्यप्रसूतितः' इति निषेधाद्राजश- ।