पृष्ठम्:प्रतिज्ञायौगन्धरायणम् (सव्याख्यम्).pdf/५१

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
३९
प्रथमोऽङ्कः ।
प्रयौगन्धरायणः- 'किं किम् ।
प्रतीहारी- आह ।
यौगन्धरायणः- किमिति ।
प्रतीहारी - (क) एवंविहस्स सुहिज्जणेण परिगहदस्स वच्छगअस्स
अअं वुत्तन्ते । किं सकं कर्ते अन्तरेण विहाणें । ता सम्माणिअ सुहि
ज्जणं समस्थिअदु ! जो खु दाणि सङ्कटेसु वा ण विसीददि, विसम गदो वा
ण पर्ययांचेङ्कांदे , बञ्चिदो वा ण णिव्वेदं गच्छदि , पडिघादेसु वा पाणा
ण समुज्झदि, सो खु बुद्धिमन्तो पुच्छिइ पढमं एव्व मे वच्छस्स वअर
स्सो पचा अमच्चो आणेदु मे पुत्तअं पुत्तओ ति ।

(क) एवंविधस्य सुहृज्जनेन परिगृहीतस्य वर्षसराजस्ययं वृत्तान्तः । किं
शक्यं कर्तुमन्तरेण विधानम् । तत् सम्मान्य सुहृज्जनं समभ्येताम् । यः ख-
ल्विदानीं सङ्कटेषु वा न विषीदति, विषमगतो वा न पर्यवतिष्ठते, वञ्चिते
वा न निर्वेदं गच्छति, प्रतिघातेषु वा प्राणान् न समुज्झति, स खलु बुद्धि
मान् पृच्छयते प्रथम मेव मे वत्सस्य वयस्यः पश्वादमात्य आनयतु मे पुत्रकं
पुत्रक इति ।

सावशेष एव वाक्ये शङ्कोदयात् पृछति--किमिति । पुत्रविपचिश्रवणेन
भर्तुमाता किं मूच्छेिता मृता वान्यथाभूत वेति प्रश्नशयः। संश्रमेण द्विरुक्तिः ॥
अहेत्युक्त्या स्वास्थ्येऽव गते शान्तसंभ्रमः पृच्छति--किमितीति ।
एवंविहस्सेत्यादि । एवंविधस्येति स्वते वीरत्वं , सुहृज्जनेन परिगृहीतस्येति
'सत्सहायसम्पन्नत्वं च प्रकृतवृतान्तसंभवप्रतिबन्धकमुक्तम् । विधानमन्तरेण वैरकर्म
विना वैनिर्यातनं विनेत्यर्थः । विधानं इस्तिकबले प्रेरणेऽभ्यर्चने धने । वेदने चा
प्युपाये च प्रकारे वैरकर्मणि।।' इति यादवः सर्वमान्य पूजयित्वा । समर्थतां कर्तव्यं
संप्रधार्यताम् । अर्थात् सुहृज्जनेन सह । सङ्कटेषु कष्टावस्थासु। विषस गतो वा न पर्यवति
ऋते , दुःखस्थानगतो वा न स्वस्थास्तिष्ठति, किन्तु विषमोक्षरणयैव यतत इत्पर्छ।
निर्वेदम् अनुत्सहम् । प्रतिघातेषु वा प्राणान् न समुज्झति ‘विघातेषु वा जायमा
नेषु प्रयत्नशक्तीर्न यजति । स खलु बुद्धिमान् अर्थाद् भवान् । पृञ्छयते दीप्स्यते
शापयितुमिष्यते । अर्थाद् वक्ष्यमाणमर्थम् । ‘प्रच्छ शीघ्शायामि’ति धातुः । यद्यपि