पृष्ठम्:तैत्तिरीयोपनिषद्भाष्यम्.djvu/७२

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति
३४
[ शिक्षावल्ली
तैत्तिरीयोपनिषत्


श्रद्धया देयम् । अश्रद्धयऽद्भयम् । श्रिया देयम् ।
हिया देयम् । भिया देयम् । संविदा देयम् ।
अथ यदि ते कर्मविचिकित्सा वा वृत्तचिचिकित्सा वा स्यात्।
(३)। ये तत्र ब्राह्मणः संभुर्शिनः। युक्तां आयुक्ताः । अलूक्षां
धर्मकामाः स्युः। यथा तें तत्र वर्तेरन् । तथा तत्र वर्तेथाः ।
अथाभ्यख्यातेषु । ये तत्र ब्राह्मणाः संपार्शिनः । युक्तां आ-
युक्ताः । अलूक्षा धर्मकामाः स्युः । यथा तें तेष्टुं बर्तेरन् ।
तथा तेष्टं वर्तेथाः ।

 किंच यत्किचिद्देयं तच्छुद्धयैव दातव्यम् , अश्रद्धयाऽदेयं न दातव्यम् ; दनप्रकारः श्रिया विभूत्या देयं दातव्यम् ; हिया लज्जये च देयम् ; भिया च भयेनै, संविदा चसंविनिमादिकार्यम् ।

 अथैवं वर्तमानस्य यदि कदाचित्ते तव औते स्मार्ते वा कर्मणि, वृत्ते वाऽs संदिग्धधर्मनिर्णयोपायः चारलक्षणे विचिकित्सा संशयैः स्याद् भवेत् , ये तत्र त स्मिन्देशे काले वा ब्राह्मणाः —‘तत्र’ कर्मादौ ‘युक्ता’ इति व्यवहितेन संबन्धः कर्तव्यः संमर्शिनो विचारक्षमाःयुक्ता अभियुक्ताः कर्मणि वृत्ते वा, आयुक्का अ-परप्युक्ता, अलूक्षा अरूक्षा अछूरमतय् धर्मकामा अदृष्टार्थिनोऽकास हता इत्येतस्युर्भवेयु:, ते यथा (येन प्रकारेण ब्राह्मणाः) तत्र तस्मिन्कर्मणि वृते वा वर्तेरन् , तथा त्वमपि वर्तेथाः।

 अथाभ्याख्यातेष्वभ्युक्ता दोषेण संदिह्यमानेन संयोजिताः केनचित् , तेषु । निन्दित्पूरुषाव्यवहा- च यथोक्कं सर्वमुपनयेत्ञ्ये तत्र’ इत्यादि । यत्वे निर्णयोपायः


एवं कर्तव्यमर्थमुपदिश्यानुष्ठानकाले समुत्पन्नसंशयनिठ्यर्थं शिष्टाचारः प्रमाणयितव्य इत्याह-अथैवमित्यादिना । अ-परप्रयुक्ता इति--स्वतन्त्रा इत्यर्थः । अभ्युक्ता अभि शस्ता इत्यर्थः ।


(१) स्वापेक्षया हीनथनेषु दानं दृष्ट्वा लज्जयेति यावत् । (२) गजादिभयेन, शास्त्रभीत्या बा, काण्यापवादभयेन वा । (३) विवाहादौ प्रसिद्ध लौकिकसंध्यहरःसंविन्मैत्रीति चोच्यते । (४) मति विभ्रमात् ।