शतपथब्राह्मणम्/काण्डम् १४/अध्यायः ६/ब्राह्मणम् ०७

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search

उद्दालकब्राह्मणं, अन्तर्यामिब्राह्मणं वा सृष्टिप्रवेशब्राह्मणम्

अथ हैनमुद्दालक आरुणिः पप्रच्छ। याज्ञवल्क्येति होवाच मद्रेष्ववसाम पतञ्चलस्य काप्यस्य गृहेषु यज्ञमधीयानास्तस्यासीद्भार्या गन्धर्वगृहीता तमपृच्छाम कोऽसीति सोऽब्रवीत्कबन्ध आथर्वण इति - १४.६.७.[१]

सोऽब्रवीत्। पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश्च वेत्थ नु त्वं काप्य तत्सूत्रं यस्मिन्नयं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि संदृब्धानि भवन्तीति सोऽब्रवीत्पतञ्चलः काप्यो नाहं तद्भगवन्वेदेति - १४.६.७.[२]

सोऽब्रवीत्। पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश्च वेत्थ नु त्वं काप्य तमन्तर्यामिणं य इमं च लोकं परं च लोकं सर्वाणि च भूतान्यन्तरो यमयतीति सोऽब्रवीत्पतञ्चलः काप्यो नाहं तं भगवन्वेदेति - १४.६.७.[३]

सोऽब्रवीत्। पतञ्चलं काप्यं याज्ञिकांश्च यो वै तत्काप्य सूत्रं विद्यात्तं चान्तर्यामिणं स ब्रह्मवित्स लोकवित्स देववित्स वेदवित्स यज्ञवित्स भूतवित्स आत्मवित्स सर्वविदिति तेभ्योऽब्रवीत्तदहं वेद तच्चेत्त्वं याज्ञवल्क्य सूत्रमविद्वांस्तं चान्तर्यामिणं ब्रह्मगवीरुदजसे मूर्द्धा ते विपतिष्यतीति - १४.६.७.[४]

वेद वा अहं गौतम तत्सूत्रं। तं चान्तर्यामिणमिति यो वा इदं कश्च ब्रूयाद्वेद वेदेति यथा वेत्थ तथा ब्रूहीति - १४.६.७.[५]

वायुर्वै गौतम तत्सूत्रम्। वायुना वै गौतम सूत्रेणायं च लोकः परश्च लोकः सर्वाणि च भूतानि संदृब्धानि भवन्ति तस्माद्वै गौतम पुरुषम्प्रेतमाहुर्व्यस्रंसिषतास्याङ्गानीति वायुना हि गौतम सूत्रेण संदृब्धानि भवन्तीत्येवमेवैतद्याज्ञवल्क्यान्तर्यामिणं ब्रूहीति - १४.६.७.[६]

यः पृथिव्यां तिष्ठन्। पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं यः पृथिवीमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[७]

योऽप्सु तिष्ठन्। अद्भ्योऽन्तरो यमापो न विदुर्यस्यापः शरीरं योऽपोऽन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[८]

योऽग्नौ तिष्ठन्। अग्नेरन्तरो यमग्निर्न वेद यस्याग्निः शरीरं योऽग्निमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[९]

य आकाशे तिष्ठन्। आकाशादन्तरो यमाकाशो न वेद यस्याकाशः शरीरं य आकाशमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[१०]

यो वायौ तिष्ठन्। वायोरन्तरो यं वायुर्न वेद यस्य वायुः शरीरं यो वायुमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[११]

य आदित्ये तिष्ठन्। आदित्यादन्तरो यमादित्यो न वेद यस्यादित्यः शरीरं य आदित्यमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[१२]

यश्चन्द्रतारके तिष्ठन्। चन्द्रतारकादन्तरो यं चन्द्रतारकं न वेद यस्य चन्द्रतारकं शरीरं यश्चन्द्रतारकमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[१३]

यो दिक्षु तिष्ठन्। दिग्भ्योऽन्तरो यं दिशो न विदुर्यस्य दिशः शरीरं यो दिशोऽन्तरो
यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[१४]

यो विद्युति तिष्ठन्। विद्युतोऽन्तरो यं विद्युन्न वेद यस्य विद्युच्छरीरं यो विद्युतमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[१५]

य स्तनयित्नौ तिष्ठन्। स्तनयित्नोरन्तरो यं स्तनयित्नुर्न वेद यस्य स्तनयित्नुः शरीरं य स्तनयित्नुमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृत इत्यधिदेवतमथाधिलोकम् - १४.६.७.[१६]

यः सर्वेषु लोकेषु तिष्ठन्। सर्वेभ्यो लोकेभ्योऽन्तरो यं सर्वे लोका न विदुर्यस्य सर्वे लोकाः शरीरं यः सर्वांल्लोकानन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृत इत्यु एवाधिलोकमथाधिवेदम् - १४.६.७.[१७]

यः सर्वेषु वेदेषु तिष्ठन्। सर्वेभ्यो वेदेभ्योऽन्तरो यं सर्वे वेदा न विदुर्यस्य सर्वे वेदाः शरीरं यः सर्वान्वेदानन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृत इत्यु एवाधिवेदमथाधियज्ञम् - १४.६.७.[१८]

सर्वेषु यज्ञेषु तिष्ठन्। सर्वेभ्यो यज्ञेभ्योऽन्तरो यं सर्वे यज्ञा न विदुर्यस्य सर्वे यज्ञाः शरीरं यः सर्वान्यज्ञानन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृत इत्यु एवाधियज्ञमथाधिभूतम् - १४.६.७.[१९]

यः सर्वेषु भूतेषु तिष्ठन्। सर्वेभ्यो भूतेभ्योऽन्तरो यं सर्वाणि भूतानि न विदुर्यस्य सर्वाणि भूतानि शरीरं यः सर्वाणि भूतान्यन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृत इत्यु एवाधिभूतमथाध्यात्मम् - १४.६.७.[२०]

यः प्राणे तिष्ठन्। प्राणादन्तरो यं प्राणो न वेद यस्य प्राणः शरीरं यः प्राणमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२१]

यो वाचि तिष्ठन् वाचोऽन्तरो यम्वाङ्न वेद यस्य वाक्शरीरं यो वाचमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२२]

यश्चक्षुषि तिष्ठन्। चक्षुषोऽन्तरो यश्चक्षुर्न वेद यस्य चक्षुः शरीरं यश्चक्षुरन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः। - १४.६.७.[२३]

यः श्रोत्रे तिष्ठन्। श्रोत्रादन्तरो यं श्रोत्रन्न वेद यस्य श्रोत्रं शरीरं यः श्रोत्रमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२४]

यो मनसि तिष्ठन्। मनसोऽन्तरो यम्मनो न वेद यस्य मनः शरीरं यो मनोन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२५]

यस्त्वचि तिष्ठन्। त्वचोऽन्तरो यन्त्वङ्न वेद यस्य त्वक्छरीरं यस्त्वचमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२६]

यस्तेजसि तिष्ठन्। तेजसोऽन्तरो यन्तेजो न वेद यस्य तेजः शरीरं यस्तेजोन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२७]

यस्तमसि तिष्ठन्। तमसोऽन्तरो यन्तमो न वेद यस्य तमः शरीरं यस्तमोन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२८]

यो रेतसि तिष्ठन्। रेतसोऽन्तरो यं रेतो न वेद यस्य रेतः शरीरं यो रेतोन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[२९]

य आत्मनि तिष्ठन् आत्मनोऽन्तरो यमात्मा न वेद यस्यात्मा शरीरं य आत्मानमन्तरो यमयति स त आत्मान्तर्याम्यमृतः - १४.६.७.[३०]

अदृष्टो द्रष्टा। अश्रुतः श्रोता अमतो मन्ताऽविज्ञातो विज्ञाता नान्योऽस्ति द्रष्टानान्योऽस्ति श्रोता नान्योऽस्ति मन्ता नान्योऽस्ति विज्ञातैष त आत्मान्तर्याम्यमृतोऽतोऽन्यदार्तं ततो होद्दालक आरुणिरुपरराम - १४.६.७.[३१]