अस्योपपत्तिः ।
अजदबानां निष्पत्तौ वतकला लघ्वङ्का गृहीताः । तस्मात् वलौ
भिन्नौ भविष्यतः । अनयोर्निष्पत्तिः अबनिष्पत्तिसमानास्ति । हझनिष्पत्तेः समानास्ति । तस्मात् एतौ द्वौ हझं तुल्यं निःशेषं करिष्यतः ।
पुनस्तस्थकौ मनौ कल्पितौ यथा तं मं निःशेषं करिष्यति कं नमपि
निःशेषं करिष्यति । तस्मात् वतकलनिष्पत्तौ हमनझा जाताः । अजदबानामपि निष्पत्तौ च जाताः । इदमेवास्माकमिष्टम् ॥
अथ नवमं क्षेत्रम् ॥ ९ ॥
यो द्वौ भिन्नाङ्कौ
तयोर्मध्यगा यावन्तोऽङ्का एकनिष्पत्तौ
सन्ति तदा रूपतद्द्वयान्यतराङ्कयोर्मध्ये तावन्त एवाङ्का एकनिष्पत्तौ भविष्यन्ति ।
यथा अबौ द्वौ भिनाङ्कौ कल्पितौ । अनयोर्मध्ये जदावङ्कौ कल्पितौ । एते सर्वे एकनिष्पत्तौ सन्ति । पुनर्हझौ लघ्वौ अजनिष्पत्तौ
गृहीतौ । पुनस्तस्यामेव निष्पत्तौ वतका लघवस्त्रयोऽङ्का गृहीताः । एवं
लमनसास्तस्यामेव निष्पत्तौ गृहीताः | तस्मादेतेऽङ्का अजदबसमाना
भविष्यन्ति । हं हेन गुणितं फलं वं जातम् ।
पुनर्हवघातो लं जातम् । तस्माद्रूपं हं निःशेषं करिष्यति । हाङ्को वं निःशेष करिष्यति । वं लं तुल्यं निःशेषं करिष्यति ।
अमपि निःशेषं करिष्यति । तस्मात् रूपअमध्ये च हवौ एकनिष्पत्तौ
द्वावङ्कौ पतितौ । एवं रूपबयोर्मध्ये झकावङ्कौ एकनिष्पत्तौ पतितौ ।
इदमेवास्माकमिष्टम्॥
अथ दशमं क्षेत्रम् ॥ १० ॥
अङ्कद्वयस्य प्रत्येकाङ्करूपयोर्मध्ये एकनिष्पत्तौ यावन्तोऽङ्का पतिष्यन्ति तदा तयोरङ्कयोर्मध्येऽपि तावन्त एवाङ्का एकनिष्पत्तौ पतिष्यन्ति ।
भा० ५
