सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:रेखागणितम् (द्वितीयः भागः).pdf/२०६

विकिस्रोतः तः
पुटपरिशीलयितुं काचित् समस्या अस्ति

१९०

तस्मात् अजअदवर्गयोगश्चतुर्गुण अदवर्गेण समानो भविष्यति । तस्मात् अदवर्ग उभयोः शोध्यः । तदा अजवर्गस्त्रिगुणअदवर्गतुल्योऽवशिष्यते। इदमेवास्माकमिष्टम्॥

अथ द्वादशं क्षेत्रम् ॥ १२ ॥

 वृत्तस्यान्तः समानषड्भुजक्षेत्रमस्ति तथा समानदशभुजमपि क्षेत्रमस्ति तयोः क्षेत्रयोर्भुजयोगस्य समानषड्भुजेन निष्पत्तिस्तथास्ति यथा षड्भुजस्य द[]शभुजभुजेनास्ति ।
 यथा अबजवृत्ते दशभुजस्य भुजो बजं कल्पितः । बजभुजो दचिह्नपर्यन्तं वर्द्धनीयः । षड्भुजक्षेत्रभुजतुल्यं जदं पृ[]थक्कार्यम्। बदस्य जदेन निष्पत्तिर्दजजबनि[]ष्पत्तिः।

अस्योपपत्तिः ।

 अबचापं चतुर्गुणबजचापतुल्यमस्ति । तदा अहबकोणश्चतुर्गुणबहजकोणतुल्यो भविष्यति । पुनर् अहबकोणो बजहकोणात् द्विगुणोऽस्ति । बजहकोणोदकोणाद्विगुणोऽस्ति । कुतः । जदजहयोः साम्यात्। तस्मात् अहबकोणश्चतुर्गुणितद कोणतुल्यो भविष्यति। तस्मात् बहजकोणबदहकोणौ बजहत्रिभुजे बदहत्रिभुजे च समानौ भविष्यतः । द्वयोस्त्रिभुजयोर्बकोण एक एवास्ति । तस्मादुभे त्रिभुजे सजातीये भविष्यतः । तस्मात् दबभुजस्य निष्पत्तिर्बहभुजेन बहभुजबजभुजनिष्पत्तिसमाना भविष्यति । बहजदौ समानौ स्तः । तस्मात् बददजयोर्निष्पत्तिर्दजजबयोर्निष्पत्तिसमाना भविष्यति । इदमेवेष्टम् ॥


  1. १ दशभुजेनास्ति D.
  2. २ कार्यम् । A., K.
  3. ३ ॰निष्पत्तितुल्या भविष्यति V.