सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:रेखागणितम् (द्वितीयः भागः).pdf/१४७

विकिस्रोतः तः
पुटपरिशीलयितुं काचित् समस्या अस्ति
१३१

रपि समानभावित्वेन[] वदककोणबजतकोणयोः समानभावित्वेन च वतभुजवकभुजौ समानौ भविष्यतः । वकबत्रिभुजे बतबत्रिभुजे च मिथो भुजयोः साम्येन वबतकोणवबककोणौ समानौ भविष्यतः । तस्मात् वबतकोणवबककोणौ समकोणौ भविष्यतः ।  अनेनैव[] प्रकारेण तस्मिन्नेव धरातले बचिह्नगता रेखा कल्प्यते । अबरेखया तस्याः संपातः समकोणो भविष्यति । तस्मात् अबरेखा तत्र धरातले लम्बो भविष्यति । इदमेवेष्टम् ॥

अथ पञ्चमं क्षेत्रम् ॥ ५ ॥


 यास्तिस्रो रेखा एकस्मिन् चिन्हे संपातं करिष्यन्ति तत्संपातचिह्नात् यो लम्बस्तिसृषु रेखासु पतति तदा ता रेखा एकधरातले भविष्यन्ति ।
 यथा बजं बदं बहं रेखा बचिन्हे[] संपातकारिण्यः कल्पिताः। अबरेखा तिसृषुरेखा लम्बः कल्पितः । यद्येता रेखा एकस्मिन्[] धरातले न भवन्ति तदा यस्मिन् धरातले बजबहे रेखे स्तस्तदन्यत्र धरातले बदरेखा कल्प्या । यस्मिन् धरातले अबबदरेखे स्तस्ते उभे धरातले मिथः[] समानान्तरे न भवेताम्[] । कुतः[] ।बचिन्हे मिलितत्वात् । तदा बझरेखानयोः संपातरेखा कल्पिता । तस्मात् अबदअबझकोणौ प्रत्येकं समकोणौ भवतः । एकं च द्वितीयखण्डमस्ति[] । इदमशुद्धम् । अस्मदिष्टं समीचीनम् ॥

अथ षष्ठं क्षेत्रम् ॥ ६ ॥

 यौ द्वौ लम्बावेकस्मिन् धरातले भवतस्तौ मिथः समानान्तरौ भवतः ।

  1. J. inserts तथा after समानभावित्वेन
  2. एवं तस्मिन्नेव J.
  3. बचिह्नसंपविता: K., A., J.
  4. एकधरातले J.
  5. J. Omits मिथः.
  6. स्याताम् J.
  7. J. Omits कुतः.
  8. द्वितीयत्य खण्ड॰ V., J.