९५
द्वितीययोगरेखा भवति यस्या रेखाया वर्ग एतत्क्षेत्रतुल्यो भवति सा प्रथममध्ययोगरेखा भविष्यति।
यथा बजक्षेत्रम् अबम् अङ्कसंज्ञार्हो भुजः अजं द्वितीययोगरेखाभुजश्च कल्प्यः।
उपरितनप्रकारवत्कार्यम्। परं च अवक्षेत्रवदक्षेत्रे मिथो मिलते मध्यक्षेत्रे भविष्यतः। अतमध्यक्षेत्रेण च मिलिते भविष्यतः। दककजौ अङ्कसंज्ञार्हक्षेत्रे भविष्यतः। तस्मात् सगमनौ मिलितमध्यक्षेत्रे भविष्यतः। नगनखक्षेत्रे अङ्कसंज्ञार्हे भविष्यतः। तस्मात् सफफगौ केवलमध्यमिलितवर्गौ अङ्कसंज्ञार्हनगक्षेत्रस्य भुजौ भविष्यतः। तस्मात् सगरेखा प्रथममध्ययोगरेखा भविष्यति ॥
अथ त्रिपञ्चाशत्तमं क्षेत्रम् ॥ ५३ ॥
एकक्षेत्रस्यैको भुजोऽङ्कसंज्ञार्हरेखा द्वितीयभुजश्च तृतीययोगरेखा[१] भवति तदा यस्या रेखाया वर्ग एतत्क्षेत्रतुल्यो भवति सा द्वितीयमध्ययोगरेखा भविष्यति।
तत्र[२] क्षेत्रं द्वौ भुजौ चोपरितनोक्तवत्कल्प्यं तदुक्तवत्। कार्यं च। परं च अववद्क्षेत्रे मध्यमिलिते भविष्यतः। दककजौ च मध्यौ भविष्यतः। अतं च तजाद्भिन्नं भ-