पृष्ठम्:मनुस्मृतिः (मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता).pdf/१९९

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति


अध्यायः ४] मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता। १६५ न द्रव्याणामविज्ञाय विधिं धयं प्रतिग्रहे । प्राज्ञः प्रतिग्रहं कुर्यादवसीदन्नपि क्षुधा ॥ १८७ ॥ न द्रव्याणामिति ॥ द्रव्याणां प्रतिग्रहं धर्माय हितं विधानं ग्राह्यदेवताप्रतिग्रहम- त्रादिकमज्ञात्वा क्षुधावसानं गच्छन्नपि प्राज्ञो न प्रतिगृह्णीयात्किं पुनरनापदि॥१८७॥ हिरण्यं भूमिमश्वं गामन्नं वासस्तिलान्घृतम् । प्रतिगृह्णन्नविद्वांस्तु भसीभवति दारुवत् ॥ १८८ ॥ हिरण्यमिति ॥ स्वर्णादीश्रुतस्वाध्यायहीनः प्रतिगृह्णन्नग्निसंयोगेन दारुबद्भस्मी- भूतो भवति पुनरुत्पत्तिं न लभते ॥ १८८ ॥ हिरण्यमायुरन्नं च भूगौश्चाप्योषतस्तनुम् । अश्वश्चक्षुस्त्वचं वासो घृतं तेजस्तिलाः प्रजाः॥१८९ ॥ हिरण्यमिति ॥ अविदुषः प्रतिग्रहीतुर्भूगौश्च गरीरं ओषतो दहतः । उपदाहे भौवादिकस्तस्येदं रूपम् । भूगवोर्द्वित्वविवक्षायां द्विवचनम् । एवं हिरण्य- मन्नं चायुरोषतः । अश्वश्चक्षुरित्यादिषु विभक्तिविपरिणामादोषतीत्येकवचनान्तस्या- नुषङ्गः॥ १८९॥ अतपास्त्वनधीयानः प्रतिग्रहरुचिर्द्विजः। अम्भस्यश्मप्लवेनेव सह तेनैव मञ्जति ॥ १९० ॥ अतपास्त्विति ॥ यस्तपोविद्याशून्यः प्रतिग्रहेच्छुः ब्राह्मणो भवति स प्रतिग्रहावि- नाभावाहुद्धिस्थेन तेन इति परामृष्टेनैव दात्रैवानहप्रतिग्रहादानपापयुक्तेन सह नरके मजति । यथा पाषाणमयेनोडुपेनाम्भस्तरंस्तेनैव सहाम्भसि मग्नो भवति ॥ तस्मादविद्वान्विभियाद्यसात्तस्मात्प्रतिग्रहात् । स्वल्पकेनाप्यविद्वान्हि पङ्के गौरिव सीदति ॥ १९१ ॥ तस्मादविद्वानिति ॥ यस्मादसावल्पद्रव्यप्रतिग्रहेणापि मूर्खः पङ्के गौरिव नरके समर्थो भवति तस्माद्यतःकुतश्चित्सुवर्णादिव्यतिरिक्तसीसकाद्यसारप्रतिग्रहादपि त्रस्येत् ॥ १९१ ॥ प्रतिग्रहीतुर्धर्ममभिधायाधुना दातुराह- न वार्यपि प्रयच्छेत्तु बैडालवतिके द्विजे । न बकवतिके विप्रे नावेदविदि धर्मवित् ॥ १९२ ॥ न वार्यपीति ॥ वायसादिभ्यो यद्दीयते तदपि बैडालवतिकेभ्यो धर्मज्ञो न दद्या- दित्यतिशयोक्त्या द्रव्यान्तरदानं निषिध्यते नतु वारिदानमेव । विकर्मस्थान्' इत्यनेन बैडालब्रतिकायातिथित्वेन सत्कृतार्थदानादि निषिद्धमिह