पृष्ठम्:मनुस्मृतिः (मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता).pdf/१९७

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति


अध्यायः ४] मन्वर्थमुक्तावलीसंवलिता। १६३ अधर्मेणैधते तावत्ततो भद्राणि पश्यति । ततः सपत्नाञ्जयति समूलस्तु विनश्यति ॥ १७४ ॥ अधर्मेणेति ॥ अधर्मेण परद्रोहादिना तावदापाततो ग्रामधनादिना वर्धते । ततो भद्राणि बहुभृत्यगवावादीनि लभते । ततः शत्रून्स्वस्मादपकृष्टाञ्जयति । पश्चात्कियता कालेनाधर्मपरिपाकवशाद्देहधनतनयादिसहितो विनश्यति ॥ १७४ ॥ सत्यधर्मार्यवृत्तेषु शौचे चैवारमेत्सदा । शिष्यांश्च शिष्याद्धर्मेण वाग्वाहूदरसंयतः॥ १७५ ॥ सत्यधर्मार्यवृत्तेष्विति ॥ सत्यधर्मसदाचारशौचेषु सर्वदा रतिं कुर्यात् । शिप्यां- श्चानुशासनीयान्भार्यापुत्रदासच्छात्रान् रज्वा बेणुदलेन वा इति प्रकारेण शासयेत्। उक्तानामप्यभिधानादादराथै वाग्बाहूदरसंयतश्च स्यात् । वाक्संयमः सत्यभाषिता। बाहुसंयमो बाहुबलेन कस्याप्यपीडनम् । उदरसंयमो यथालब्धाल्पभोजनम् १७५ परित्यजेदर्थकामौ यौ स्यातां धर्मवर्जितौ । धर्म चाप्यसुखोदकै लोकविक्रुष्टमेव च ॥ १७६ ॥ परित्यजेदिति ॥ यावर्थकामौ धर्मविरोधिनौ भवेतां तौ परिहरेत् । यथा चौर्या- दिनार्थोपपादनं, दीक्षादिने यजमानस्य पन्युपगमः, उदकं उत्तरकालस्तत्रासुखं यत्र धर्मे तं धर्ममपि परित्यजेत् । यथा पुत्रादिवर्गपोष्ययुक्तस्य सर्वस्त्रदानम् । लोकवि. क्रुष्टं यत्र लोकानां विक्रोशः यथा कलौ मध्यमाष्टकादिषु गोवधादिः ॥ १७६ ॥ न पाणिपादचपलो न नेत्रचपलोऽनृजुः । न स्याद्वाक्कपलश्चैव न परद्रोहकर्मधीः ॥ १७७ ॥ न पाणिपादचपल इति ॥ पाण्यादिचापलं त्यजेत् । अनुपयुक्तवस्तूपादानादि पाणिचापलम् । निष्प्रयोजनं भ्रमणादि पादचापलम् । परस्त्रीप्रेक्षणादि नेत्रचाप- लम् । बहुगड़वादिता वाक्कापलम् । अनृजुः कुटिलो न स्यात् । परद्रोहो हिंसा तदर्थ चेष्टां धियं च न कुर्यात् ॥ १७७ ॥ येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः। तेन यायात्सतां मार्ग तेन गच्छन्न रिष्यते ॥ १७८ ॥ येनेति॥बहुविधशास्त्रार्थसंभवे पितृपितामहाद्यनुष्ठित एव शास्त्रार्थोऽनुष्टातव्यः । तेन गच्छन्न रिष्यते नाधर्मेण हिंस्यते ॥ १७८ ॥ ऋत्विक्पुरोहिताचार्यैर्मातुलातिथिसंश्रितैः । बालवृद्धातुरैवैद्यैातिसंबन्धिवान्धवैः ॥ १७९ ॥ मातापितृभ्यां जामीभिर्धात्रा पुत्रेण भार्यया । दुहित्रा दासवर्गेण विवादं न समाचरेत् ॥ १८० ॥