बोवयदिति वक्तव्ये बोधयदित्यस्य गम्यमानत्वादप्रचन्द्रेण सह विरुध्य स्वयं नाशक्रियया विशिष्टं तमः
दृष्टान्तभूतया अन्योऽप्येवं राजविरुद्धश्चेन्नश्येदित्यनिष्टपपदेव नष्टमिति निबन्धनादसदर्थनिदर्शना। तथा उत्तरसमय एव पद्नेषु लक्ष्मीमादधानः स्वया पद्मलक्ष्म्याति समृद्धीनां फलं सुहृदनुग्रह एवेति श्रेयस्करमर्थ बोधनिदर्शना ॥
|
विाप्य यो लघुहलयैव स पतेदिति बुवन् । |
तो वृष्टिबिन्दुगणो मन्दमारुतमात्रेणापि कम्पितः पतन् तिनहेतुरित्यसदर्थ बोधयन्निबद्ध इत्यसदर्थनिदर्शना ॥
|
णेपदे धत्ते यो देवं रविमागतम् । |
शिरसा संभावयत्रुदयाचलः स्वनिष्टया रविधारणक्रिआमेवं गृहमेधिभिरातिथ्यं कार्यमिति सदर्थ बोधयन्निशेना। अत्र केचित् वाक्यार्थवृत्तिपदार्थप्रतिनिदर्शनावनिबन्धनमिति, तृतीया तु संभवद्वस्तुसंबन्धनिबन्ध। तथाहि । आद्यनिदर्शनायां दाक्यार्थयोरैक्यमसंभव-
घया बोधनस्य विवक्षितत्नात् । उक्तोदाहरणे च लिङ्गस्भावात् । इत्थंच दृष्टान्ततया क्रियाविशिष्टस्यार्थबोधति पर्यवसितम् । नश्येदित्यत्र बोधनस्यावर्णनात्कथमुतत्रेति ॥ उदाहरण इत्यर्थः । लक्ष्ये लक्षणं संगमयति नस्य गम्यमानखाचेत्यर्थः । दृष्टान्तभतयेति ॥ दृष्टान्ते मानयेत्यर्थः। दृष्टान्तो भूतः संजातो ययेति वा । एवं वं 'सोमो वै ब्राह्मणानां राजा' इत्यादिश्रुतिप्रसिद्धम् । अशरूपानिष्टसाधनं राजविरुद्धवरूपमर्थम् ॥ उन्नतमिति॥ रेमाणश्च स उन्नतं पदमुत्कर्षमुच्चस्थानं चावाप्य' हेलयैव शैलशेखरगतो गिरिमतकवर्ती पृषद्गणो जलबिन्दुसमारुतेन धुतः कम्पितोऽधः पतत्यत्कर्षाद्धीयते अधोदेशे ति पाठे बोधनस्य पूर्ववन्दम्यमानलादप्रयोगः । दृषत्कण त्यर्थः ॥ चूडेति ॥ उदयाचल आगतं देवं रविं चूडाधत्ते धत्ते धारयति । किं कुर्वन् । गृहमेधिनो गृहस्थान्सरोधयन् । आतिथेयी आतिथ्यम् । अत्र उक्त्तनिदर्शना-
