सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:काव्यसंग्रहः.pdf/३२७

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् परिष्कृतम् अस्ति
३१४
चाणक्यशतकं ।


जानीयात् प्रेषणे भृत्यान् बान्धवान् व्यसनागमे । मिचम्चापदि काले च भार्या ञ्च विभवक्षये ॥ २१ ॥ उपकार ग्रहीतेन शत्रुणा शतुमुद्हरेत्। पादलग्नं करस्थेन कंटकेनेव कंटकं ॥ २२ ॥ न कश्चित् कस्य चित् भिन्न् न काश्चित् कस्य चिद्रिपु कारणेन हि जानाति मित्राणि च रिपुंस्तथा ॥ २३ ॥ दुर्जनः प्रियवादी च नैतविश्वासकारणं । मधु तिष्ठति जियाये हृदये तु हलाहलं ॥ २४ ॥ दुर्जनः परिहर्तव्यो विद्ययालकृतोऽपि सः । मणिना भूषितः सर्पः किमसौ न भयङ्करः ॥ २५ ॥ सर्पः क्रूरः : खलः क्रूरः सर्पात् क्रूरतरः खलः । मन्त्रौषधि वशः सर्पः खलः केन निवार्यते ॥ २६ ॥ नखिनाञ्च नदीनाञ्च शृङ्गियां शस्त्रपाणिनां । विश्वासो नैव कर्तव्यः स्त्रीषु राजकुलेषु च ॥ २७॥ हस्ती हस्तसहस्त्रेण प्रशतहस्तेम वाजिनः । शृङ्गणो दशहस्तेन स्थानत्यागेन दुर्जनः ॥ २८ ॥ आपदर्थं धनं रक्षेत् दारान् रक्षेचनैरपि । आत्मानं सततं रक्षेदारैरपि धनैरपि ॥ २८ ॥ परदारं परद्रव्यं परीवादं परस्य च । परीहासं गुरोः स्थाने चापल्यञ्च विवर्जयेत् ॥ ३० ॥ त्यजेदेकङ्गुलस्यार्थे ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् । ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथिवीं त्यजेत् ॥ ३१ ॥