पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/११६

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् परिष्कृतम् अस्ति


                    द्वितीयोऽङ्कः ।                        ११५

निक्षिप्य नगरान्निर्गच्छता न्याय्यमनुष्ठितम् । कुत: । कुसुमपुराभियोगं प्रति अनुदासीनो राक्षस इति तत्रस्थानामस्माभिः सहैककार्याणां देवपादोपजीविनां नोद्यमः शिथिलीभविष्यति । चन्द्रगुप्तशरीरमभिद्रोग्धुमस्सत्प्रयुक्तानां तीक्ष्णरसदायिनाम्रुपसंग्रहार्थं परकृत्योपजापार्थं च महता कोशसंचयेन स्थापितः शकटदासः । प्रतिक्षणमरातिवृत्तान्तोपलब्धये तत्संहतिभेदनाय च व्यापारिताः सुहृदो जीवसिद्धिप्रभृतयः । तत्किमत्र बहुना ।

    इष्टात्मजः सपदि सान्वय एव देवः
      शार्दूलपोतमिव यं परिपोष्य नष्टः।
    तस्यैव बुद्धिविशिखेन भिनद्मि मर्म
      वर्मीभवेद्यदि न दैवमदृश्यमानम् ॥ ८ ॥
 
  चन्द्रगुप्तेत्यादि । तत्संहतयो भद्रभटादय: जीवसिद्धिना भेदिता

इत्यस्य भ्रमः। इदं प्रकृतोत्कर्षाभिधानमुदाहरणं राक्षसेन प्रकृतकार्यस्योत्कर्षाभिधानात् ।

  इष्टात्मज इति । इष्टा आत्मजा यस्येति हेतुगर्भविशेषणम् । निकृष्टक्षेत्रजातमपि यं मौर्यं इष्टात्मजत्वात्प्रियापत्यत्वादुत्तमक्षेत्रजापत्यवत् परिपोष्य नष्टः । स्वपोषकघातकत्वेन शार्दूलपोतदृष्टान्तः । तस्यैव मौर्यस्य

सर्म बुद्धिविशिखेन भिनद्मि भेत्स्यामि यदि दैवं न वर्मीभवेत् । वर्मरूपकं रक्षकं न भवेद्यदि तदा भिनद्मीत्यन्वयः। अदृश्येति । दैवं दृश्यं चेत्तदपि प्रतिकर्त्तुं शक्नुयामिति भावः । अत्र मया तावदित्यारभ्यादृश्यरूपमित्यन्तेन राक्षसस्योपायापायशङ्के ॥ ८ ॥

  १ किं कारणमिति instead of this in B. E. N. G; G. has नु after प्रति.

A. has उदा° for अनुदा° In next word. २ R. B. add इति after this; N. om. अभि in अभिद्रो° and adds यातानाम् before अस्म° and च after it. ३ G. and E. have कृत्योपक्षेपसंग्रहार्थं च. H. has प्रकृत्युपजापार्थम् ४ कोप B. R. M. ५ P. om, अन्त; B. E. N. read भेदाथ; E. has मया for the च following.

६ P. om. अन्न. ७ एष P. E. ८ °पुष्य. B. G. N. ९ मर्मी° P.; भवेन्नजदि

for भवेद्यदि न G.; °मदृष्टरूपम् M. R.; °मदृश्यरूपम् A. P; B. has अमृश्यमानम्.

"https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/११६&oldid=161070" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः