सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:भरतकोशः-३.pdf/२७८

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

श्यश्क्ष त हामे करे तु हंसास्यो दक्षिणे खटकामुखः । वैश्वहस्तोऽयमाख्यातो भरतागमवेदिभिः । श्लिष्टाङ्गुष्टी पताकौ चेत्सकरो वैष्णवःस्मृतः। समूहे दम्पतीयोगे चक्रवाकस्य भावने । संघर्षे युज्यते सोऽयं वैष्णवामिधहस्तकः । एकं कृत्वा समं पादमीषद्न्य श्च कुञ्चितम् । पुर: प्रसारितं तिर्यगेतत्याद्वैष्णवं तदा। वैष्णवलक्षणम्-तलयुष्पपुटम् वक्षक्षेत्रे विधातव्यो लताहस्तस्तु दक्षिणः। घतुरश्रत्वहेतुत्वाद्वैष्णवं केचेिदचिरे । चरणाभिनयेष्वेव हस्तौ वा चरणोऽथवा । प्राथम्याद्दक्षिणः प्रोक्तो विशेषो यत्र सूच्यते । भरतकल्पलता ततस्तु वैष्णवं स्थानं प्रोक्तमाविद्धवक्रकम् । धुतभत्र शिरः प्रोक्तं कान्ता दृष्टिस्तु तत्र हि। एकः पादः समस्त्वन्यः वक्षरतु यश्रतां गतः । सार्धतालान्तरस्थश्च द्वियुन्नमितसन्धिकम्। सौष्ठवाधिष्ठितं विष्णुदैवतं वैष्णवं मतम् । सङ्गीतमुक्तावली देवेन्द्रकृता व्यञ्जनत्वं तु सर्वेषं काद्विर्गेषु संस्थितम्। शाल्त्यभिव्यक्तिभात्रेण व्यञ्जनं शिवतां गतम् । ध्यञ्जनधातोः पुष्पं करतलनिष्फोटितं तथोष्टम् देोऽलुबन्धसंज्ञोऽनुस्वनितं बिन्दुरवमृष्टम् ॥ कुम्भः मतः व्यभिचारिदृष्टयः भलिना शङ्किता ग्लाना जीवशून्या विषादिनी । लज्जिता मुकुला श्रान्ताभितप्ताङ्कविता तथा । आकेकरा विनाशार्धमुकुला च वितर्किका । विभ्रान्ता विप्लुता स्रस्ता ललिता मन्थरेति च। विगतिव्र्यभिचारिण्यो नष्टयः कथिता इमाः ॥ व्यभिचारिभावलक्षणम् ये तृपकर्तुमायान्ति स्थायिनं भावमुत्तमम् । । उपकृत्य च गच्छन्ति कथ्यन्ते व्यभिचारिणः । व्यस्तोप्लुििनवर्तकम् यत्र पार्श्वमुखौ पूर्व निस्सृतै त्वरया करौ। तीक्ष्णौ कूर्परौ स्यातां श्लिष्टपूर्वमुखौ ततः । धाराभिमुखौ तैौ स्याद्यस्तो प्लुतिनिवर्तकः । व्यादीर्ण जुम्भा हास्यादिषु प्रोक्तं व्यादीर्ण दूरनिर्गतम् । यस् ऊध्र्वनाडीप्रयङ्गेन सर्वभित्तिनिघट्टनात् । मूर्छितो ध्वनिरामूत्रैः स्वरोऽसौ व्याएकः परः। व्यावृत्ताभिधः चतुःस्रैरिवमाद्या रिगभाद्याः कलास्ततः। चतुस्वराः प्रोक्तरूपाश्चेद्वयावृताभिधस्त्वसौ सग रि म स रेि म ग परेि ग पभ ध ग म ध पनि स म, देहरसर्वसमायाति कम्पनै यस्य शङ्कितः कृत्वाऽङ्गुष्ट करे वामे कुरुते शिखराकृतिम्। शाखायोगस्तदङ्गष्टो कृतः शङ्खो विधीयते शुभङ्कर भरतकल्पलता