न चाकाशे न द्रव्यातिरिक्त्तापरसामान्यसम्वन्धि एकत्वान्
दिगादिवदिति वाच्यम्व्य । व्यावन्यद्रव्यत्ववत्तन्सिद्वौ बाधात्,
अन्यथा तु
तव्घवच्छेदौयथ्ब त् । अव्यवच्छेदे द्रव्यन्बासिद्धौ
सिद्धान्त [१] विगंधान ।
दिक्कायोक्ष्च न सवनिमित्तकारणत्वम् उपाधेरेवान्वयव्यतिकित्वात् तदवच्छेदकन्वम्ब गगनादिसाम्यान् सुग्वा-
न्यायलीलावतीकण्ठभरणम्क
र्म्मणि संयोग व या जानिस्तया परापरभावानुपपत्त्या त्वमपि न
सिध्यंत तां जार्ति विना गुणत्वं गुणादौ सा च गुणत्वं विना कर्म्मणि संयोगे च द्वयो. साङ्कर्यमित्यर्थः । भूतत्वस्य जातित्वे बावकं मन्वानः शङ्कत नचेति । व्यावर्त्येति द्रव्यत्ववत् विभुत्वमपि प्रमाणसिद्धमाकाशे तथाच तद्मावसाघने बाच इयर्थः । अन्यथा विति। द्रव्यत्वासिद्धावित्यर्थः । अव्यवच्छेद इति । द्रव्यत्वातिरिक्त्तेति विशेषणादान इत्यर्थः ।
दिक्कालयोः पञ्चगुणत्वं सर्वोत्पत्तिमन्निमित्तकारणत्वं चेति साधर्म्यमाक्षिपति दिक्कालयोरिति अधेरेवेति नित्यविभुतया न तयोरन्वयव्यतिरेकाविति तदुपाघिवर्त्तमानत्वप्रात्रीत्वादीनामेव ताविति तेषामेव कारणत्वमित्यर्थः । ननु तदुपाधेरवच्छेदकतया तयोरेव कारणत्वं पय्यवस्यदित्यन आइ तदवच्छेदकत्वस्येति । तथाच गगनस्यापि
न्यायलीलावतीप्रकाशः
धिकरणजात्यारेकत्र पृथिव्यादौ सङ्करः स्यादिति विनिगमकाभावादुभयोरप्युपधित्वमिति यदि, तदा संयोगासमवायिकारणत्वेन कर्मसंयोगवृत्त्येकजातिसिद्धौ गुणत्वेन परापरभावाऽनुपपत्या विनिगमकाभाद्गुणत्वमपि न सिद्ध्यंदित्यर्थः ।
उपाघेरेवेति । अन्वयव्यतिरेकगम्यं हि कारणत्वं दिक्कालयोश्च विभुत्वनित्यत्वाभ्यां न दैशिक: सामयिकश्चाभाव इति न तयोः कारणत्वं, किन्तु तदवच्छेद कानामुपाधीनामेव तदित्यर्थः । नन्ववच्छेदकान्वयव्यतिरेकाभ्यामेवावच्छेद्यस्य कारणत्वं ग्रहिष्यते, न चातिप्रसङ्गो
- ↑ अव्यवच्छेदभेदे सिद्धन्तेति प्रा० पु० पाठः ।
