वनिर्वाणदशायां वा योगजधर्म माहित्यका[१]मुष्मिरूसक
लसुखोत्कृष्टयावदिच्छोप योग्यसुखप्रवाहोत्पत्तौ [२] सुखापप्रोगस्मीहानिरा से योगजा दृष्टविनाशात् परमनिर्वाणस्य सकलदुःखाभावस्योत्पत्तौ समायव्ययफत्वात् । एवं च न प्रावादुकप्रवा
दावकाशः, जीवन्मुक्तिसहितायाः परममुक्तेः पुरुषार्थत्वात् । न
च जीवतः सुखोपभोगोऽनुपपन्नो, ज्ञानेनैव कर्मणां क्षयादिति
वाच्यम् । अकृतप्रायश्चित्तानां कर्मणां देहारम्भककर्मवद्भोगैकनाश्यत्वनियमात् । न चानन्त्यात्कर्मणां भोगक्षयानुपपत्तिः, योगर्द्धि सामर्थ्येनानन्ततदुपभोगजनक काय निर्माणोपपत्तेः । न च
न्यायलीलावतकिण्ठाभरणसू
धार्मिको विहिते न प्रवर्तेत न वा निषिद्धान्निवर्तेत फलस्य सुखस्य दुःखस्य छाविशेषादित्यर्थः । ननु ---
|
दुःखाभावोऽपि नावेद्यः पुरुषार्थ तयेष्यते |
किञ्च -
|
अशक्यानि दुरन्तानि समवायफलानि च । |
किञ्च --
|
वरं वृदावनं रम्ये शृगालोऽपि भवाम्यहम् । |
इति प्रावादुकप्रवादाः सन्ति तर्विक दुःखाभावो मुक्तिरित्यत आइ न च जीवत इति । न च विषमेति । विषमविपाकसमयत्वं यदि या-
न्यायलीलावतीप्रकाशः
तेरिति विधिवैयर्थ्यम् । एवं निषिद्धेऽपि कर्मणि दुःकृतवत्सुकृतस्यावक्ष्यम्भावात्, अन्यथोक्तरूपानन्त्यानुपपत्तेरिति निषेधवैयर्थ्य मित्यर्थः । प्रावादुकेति । वरं वृन्दावने रम्य इत्यर्थः । ननु तत्वज्ञानाददत्तफलान्येव कर्माणि प्रायश्चित्तादिवनश्यन्ति 'ज्ञानाग्निः सर्वकर्माणि भस्मसात्कुरुते तथे 'त्यनन्यथा सिद्ध शब्दबलादिति न जीवमुक्तिरित्यत
