पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/१५०

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् परिष्कृतम् अस्ति


तृतीयोऽङ्कः । १५१ परार्थानुष्ठाने रंहयति नृपं स्वार्थपरता परित्यक्तस्वोर्थो नियतमयथार्थः क्षितिपतिः । । परार्थश्र्चेत्स्वार्थादभिमततैरो हन्त परवान् परायत्तः प्रीतेः कथमिव रसं वेतिं पुरुषः ॥ ४ ॥ अपि च। दुराराध्या हि राजलक्ष्मीरात्मवद्भिरपि राजभिः। कुतः। तीक्ष्णादुद्विजते मृदौ परिभवत्रौसान्न संतिष्ठते मूर्खं दुएष्टि न गच्छति प्रणयितामत्यन्तविद्वत्खपि । शूरेभ्योऽर्प्यधिकं बिभेत्युपहसत्येकान्तभीरूनहो श्रीर्लब्धप्रसरेव वेशेवनिता दुःखोपचर्या भृशम् ॥ ५ ॥

परार्थानुष्ठान इति । परार्थानुष्ठाने धर्मतः षष्ठांशदानादिप्रकृतिकार्य- परतन्त्रत्वे स्वार्थपरता स्वच्छन्दविहारादिविषयभोगः नृपं रहयति त्यजति। परित्यक्तस्वार्थःराजा नियतमयथार्थः क्षितिपतिः ईदृशस्य राजत्वम- यथार्थं निष्फलं स्वसुखोपभोगाभावादित्यर्थः । अथापि राजधर्मतया स्वार्थं विहाय प्रजार्थ एवानुष्ठेय इति चेदाग्रहस्तदा राजा पराधीनो जातः । पराधीनस्य भृत्यादेः सौख्यलेशः कुत्रापि नास्तीति लोकानुभव- सिद्धमिति भावः ॥ ४ ॥ आत्मवद्भिरिति । समाहितचित्तैरित्यर्थः । तीक्ष्णादिति । मृदौ परिभवत्रासान्मृदौ स्थितां मामन्यो बलवान्परभ- विष्यतीति तत्र सम्यङ् तिष्ठति । ‘समवप्रविभ्यः स्थः’ इति तङ्। लब्धप्रसरा कामुकवशीकरणेन लब्धप्रागल्भ्या वेशवनितेव श्रीर्दुराराध्येत्यर्थः ।। ५ ।।

१ जडयति B. G. E ; हरयति N. (r); दहय नृ° P.श्र्लथयति H. २ °त्कः G. E. ३ परो for ‘तरो A.; °परा P. ४ वेतु B. ५ °राधा omitting हि E. H; राज्य for राज M. G. E. ६ °भवान्ना°A; M. संतुष्यते for सं-ते ७ मूर्खान् B. N. R. ८ फ़्य. P. E; °नपि E. ९ वार N. (r).

"https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/१५०&oldid=159599" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः