सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:न्यायलीलावती.djvu/९३३

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् परिष्कृतम् अस्ति
८४९
न्यायलीलावतीकण्ठाभरण-सविवृतिप्रकाशोद्भासिता


कत्वात् । अजस्य तु संयोगस्पायुतसिद्ध सम्बन्धिनिष्ठत्वेन समवायाद्भेदानुपपत्तेः । अवयवावयविभावाभाव एव युतसिद्धिरिति चेन्न । गुणादेरसमवायित्वापत्तेः । तेषां स्वातन्त्रयेणाश्रयान्तरासमवायित्वमयुतसिद्धिरिति चेन्न । तुल्यत्वात् ॥ इति संयोगः ॥

 ननु संयोगाभाव एव विभाग [] व्यवहारोऽस्तु । मैवम् ।


न्यायलीलावतीकण्ठाभरणम्

प्रत्युत नित्या प्राप्तिः समवाय एवायं स्यादित्याह--अजस्य त्विति। नम्वयुत सिद्धयोः सम्बन्धः संयोग एच स्यात् तयोरवयवावयविभावाभावादित्यत आह-गुणादेरिति । ननु पृथगाश्रयाश्रितत्वं युतसिद्धिर्घटपटयोरिव, गुणगुणिनोरवययघावयविनोश्च न पृथगाश्रयीभूतत्वमित्ययुतसिद्धिरेवेत्याशङ्कते तेषामिति । गुणगुणिनोरपि पृथगाश्रयाश्रितत्वमस्त्येव यतो गुणस्य गुणी गुणिनस्तु स्वावयवा इत्यत आह -- स्वातन्त्र्येणेति । परस्परपरीहारेणेत्यर्थः । नहि गुणिनं विहाय गुणस्याक्ष्रय इति भावः । तुत्यस्वादिति । इयमयुतसिद्धिर्विभुनोरण्याश्रयाभावादेवेत्यर्थः ।

 पल्लवस्तु प्रक्रियायामिति यदुक्तं तत्राह नन्विति । संयोगध्वंसे समानाधिकरणसंयोगासमानकालीने विभागव्यवहारोपपत्तौ कि

न्यायलीलावतीप्रकाशः

त्वधिकमित्यत आह अजस्य त्विति । आश्रयान्तरासमवायित्वं द्वित्वादौ नास्तीत्यत उक्तं स्वातन्त्र्येणेति । तत्परित्यागेनाश्रयान्तरप्राप्तिः स्वातन्त्र्यम् । तुल्यत्वादिति । आकाशात्मनोरण्याअयाभावादेवाधयान्तरासमवायादयुतसिद्धिप्रसङ्ग इत्यर्थः ॥

 संयोगाभाव इति । संयोगध्वंस इत्यर्थः । स च संयोगासमानकालीनः संयोगत्वावच्छिन्नसामान्यभावो वा विवक्षितः, तेन संयुज्य

न्यायलिलावतीप्रकाशविव्वृतिः

विनष्टे व्यभिचारेण द्रव्यत्वस्याकाशविभागासाधकत्वात् । न च नित्यद्रव्यत्वेन तत्सिद्धिरप्रयोजकत्वादिति भावः ।

 स च संयोगेति । तदुभयप्रतियोगिक संयोगेत्यर्थः । एवमग्रेऽपि । सा-


  1. वे विभागेति प्रा० पु० पाठः ।