विष्णुपुराणम्/चतुर्थांशः/अध्यायः २०

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
  1. अध्यायः १
  2. अध्यायः २
  3. अध्यायः ३
  4. अध्यायः ४
  5. अध्यायः ५
  6. अध्यायः ६
  7. अध्यायः ७
  8. अध्यायः ८
  9. अध्यायः ९
  10. अध्यायः १०
  11. अध्यायः ११
  12. अध्यायः १२
  13. अध्यायः १३
  14. अध्यायः १४
  15. अध्यायः १५
  16. अध्यायः १६
  17. अध्यायः १७
  18. अध्यायः १८
  19. अध्यायः १९
  20. अध्यायः २०
  21. अध्यायः २१
  22. अध्यायः २२
  23. अध्यायः २३
  24. अध्यायः २४

परिक्षितो जनमेजय-श्रुतसेनोग्रसेन-भीमसेनाश्वत्वारः पुत्राः ।। ४-२०-१ ।।

जह्नोस्तु सुरथो नामात्मजो बभूव ।। ४-२०-२ ।।

तस्य विदूरथः, विदूरथस्य सार्व्वभौमः सार्व्वभौमाज्जयसेनः तस्मा
दारावी, ततश्वायुतायुः, अयुतायोक्रोधनः, तस्माद देवातिथिः, ततश्व ऋक्षोऽन्यः ।। ४-२०-३ ।।

ऋक्षादू भीमसेनः, ततश्व दिलीपः, दिलीपात् प्रतीपः तस्यापि देवापि-शान्तनु-बाह्लीकसंज्ञास्त्रयः पुत्रा बभूवुः देवापिर्बाल्य एवारण्यं विवेश ।। ४-२०-४ ।।

शान्तनुरवनीपतिरभवत् । अयञ्च तस्य श्लोकः पृथिव्यां गीयते ।।
यं य कराभ्यां स्पृशति जीर्णां यौवनमेति सः ।
शान्तिञ्चाप्रोति येनाग्यां कर्म्मणा तेन शान्तनुः ।। ४-२०-५ ।।

तस्य शान्तनो राष्ट द्रादशवर्षाणि देवो न ववर्ष ।। ४-२०-६ ।।

ततश्वाशेषराष्ट्रविनाशमवेक्ष्यासो राजा ब्राह्मण नपृच्छत्,--अग्रजस्य तेऽर्हेय मवनिस्त्वया भुज्यते, परिवेत्ता त्वम्, इत्युक्तः । स पुनस्तानपृच्छत्,
किं मया विधेयमिति । ते तमूचुः यावदू देवापिर्न पतनादिभि र्द्दोषैरभिभूयते, तावत्तस्यार्हं राज्यं, तदलमेतेन, तस्मै दीयताम्, इत्युक्ते तस्य मन्त्रिप्रवरेणाश्मसारिणा तत्रारण्ये तपस्विने वेदवादविरोधवक्तारः प्रयोजिताः ।। ४-२०-७ ।।

तैरप्यत्युजुमतेर्महीषतिपुत्रस्य बुद्धिर्वेदविरोध मार्गानुसारिण्यक्रियत ।। ४-२०-८ ।।

राजा च शान्तनुर्द्रिजवचनोतूपन्नपरिवेदनशोकस्तान् ब्राह्मणानग्रणीकृत्य अग्रजराज्यप्रदानायारण्य जगाम । तदाश्रममुपगताश्व तमवनीपतिपुत्रं देवा पिमुपतस्थुः । ते ब्राह्मणा वेदवादानुबद्धानि वचांसि राज्यमग्रजन कर्त्तव्य मित्यर्थवन्ति तमूचुः । असावपि वेदवादविरोधियुक्तिदूषितमनेकप्रकार तानाह । ततदस्ते ब्राह्मणाः शान्तनुमूचुः, आगच्छ भो रातजन । अलमत्राति निर्बन्धेन, प्रशान्त एवासावावृष्टिदोषः पतितोऽयमनादिकाल-महीतवेदवचन दूषणोज्वारणात् । पतिते चाग्रजे नैव परिवेद्य भवति, इत्युक्तः शान्तनुः स्वपुरमागत्य राज्य-मकरोत् । वेदवादविरोधिवचनोज्वारणदूषिते च ज्येष्ठेऽस्मिन् भ्रातरि देवापावखिलशस्यनिष्पत्तये ववर्ष भगवान् पर्ज्जन्यः ।। ४-२०-९ ।।

बाह्लीकस्य सोमदत्तः पुत्रोऽभूत् । सोमदत्तस्यापिभूरि-भूरिश्ववः-शल्यसंज्ञास्त्रयः पुत्राः ।
शान्तनो रप्यमरनद्या गङ्गयामुदारकीर्त्तिरशेषशास्त्रर्थविदू भीष्मः पुत्रोऽभूत् । सत्यवत्याञ्च चित्राङ्गद-विचित्रवीर्य्यौ पुत्रावजनयत् शान्तनुः । चित्राङ्गदस्तु बाल एव चित्राङ्कदेन गन्धर्व्वणाहवे विनिहतः । विचित्रवीर्य्योऽपि काशिसजतनये अम्बिकाम्बालिके उपयेमे । तदुपभोगादिखेदाज्व यक्ष्मणा गृहीतः पञ्चत्वमगमत् । सत्यवतीनियोगाज्व र्मत्पुत्रः कृष्णदूपौयनो मात र्वचनमनतिक्रमणीयमिति विचित्रवीर्य्यक्षेत्रे धृतराष्ट्र-पाणडू तत्प्रहितभुजिष्या याञ्च विदुरमुत्पादयामास ।। ४-२०-१० ।।

धृतराष्टोऽपि दुर्य्योधन-दुः शासनादिप्रघानं पुत्रशतं (णन्धार्य्याम्) उत्पा दयामास । पाण्डोरप्यरण्ये मृगशापोपहतप्रजाजननसामर्थ्यस्य धर्म्म-वायुशक्रैर्युधिष्ठिर-भीमसेनार्ज्जुनाः तेषां द्रौपद्यां पञ्च पुत्रा बभूवुः । युधिष्ठिरात् प्रतिविन्ध्यः, भीमसेनात् सुतसोमः, श्रुतकीर्तिररर्ज्जुनात्, शतानीको नकुलात्, श्रु तकर्म्मा सह्टदेवात् । अपरे च पाण्डवानामात्मजाः, तदूयथा
यौधेयी युधिष्ठिरादू देवक पुत्रमवाप । हिड़िम्बा घटोतूकचं भीमसेनात् पुत्रमवाप । काशी च भीमसेनादेव सर्व्वत्रगं पुत्रमवाप । सहदेवाज्व विजया सुहोत्रं नाम पुत्रं प्राप्तवती । करेणुमत्याञ्च नकुलोऽपि निरि मित्रमजीजनत् । अर्ज्जुनस्याप्युलूप्यां नागकन्यायामिरावान् नाम पुत्रोऽभूत् । मणिपुरपतिपुत्र्याञ्च पुत्रिकाधर्म्मेण बभ्रुवाहनं नाम पुत्रमजीजन ।। ४-२०-११ ।।

सुभद्रायाञ्जर्भकत्वेऽपि योऽसावतिबलपराक्रम समस्तारातिरथविजेता सोऽभिमन्युरजायत । अभिमन्योरुत्तरायां परिक्षीणोषु कुरुष्वश्बत्थौमप्रयुक्तब्रह्मास्त्रेण गर्भ एव भस्मीकृतो भगवतः सकलसुरा-सुखन्दित-चरणयुगल स्यात्मेच्छाकारणमानुषरूप - धारिणोऽनुभावात् पुनर्ज्जीवितमवाप्य परिक्षित् जज्ञ ।। ४-२०-१२ ।।

योऽयं साम्प्रतमेतदू भूमण़लमखणिडतायति धर्म्मेण पालयतीति ।। ४-२०-१३ ।।