ऋग्वेद सभाष्ये जनतामेध्यन्निन्द्रामी' इत्युक्त्वा आह- 'पोष्णं चश्मनु निर्वपैन्' (ते देवाः अथ माम् अध्वनि अरक्षन् । शासितुम् अशक्यः भयम् ऋऋपिः अध्वनि अभूत् ॥ १ ॥ ३३७६ सं मा॑ तपन्त्य॒भित॑ः स॒पत्र परी॑वः । नि वा॑धते॒ अम॑तिर्ज॒ग्ना जसुधैर्न चैवीयते स॒तिः ॥ २ ॥ 'सम् । मा॒ा । त॒प॒न्ति॒ । अ॒भित॑ः । स॒पःऽइव | परी॑वः । नि । व्र॒ध॒ते । अम॑तिः । न॒मतौ । जसु॑ः । वैः । न । वैवी॑यते । म॒तिः ॥ २ ॥ उद्गीथ० इदानीं तु देवेष्वमस सेषु देयप्रसादाद् अपेतम् मा सम् तपन्ति अम्वाभावाद् आवल्यात् कुशशयनाथ दुःसयन्तीत्यर्थः, अभितः उभयतः उभयोरपि पार्श्वयोरित्यर्थः पयः । किमिव सन्तापयन्ति । सदनोः इव यथा सपन्यः समानभर्तृका स्त्रियो भत्तौर परस्परं वा सन्तापयन्ति, एवम् । किञ्च नि बाधते सम्पीडयति अमतिः अज्ञानं सर्वार्येषु सम्मोहः । नम्रता च नियाधते । ममतया चात्र निर्धनत्वं हृक्ष्यते । दारिद्र्यं च मां सम्पीढयतीत्यर्थः, जसुः 'जसु ताडने' 1 शत्रुताडनां च निबाधते । किञ्च वेः न पक्षिण इव यथा पक्षिणो मनः कम्पते शाकुनिकच्याधा- दिभयात् एवं मे मतिः' मनः श्रेवीयते पेपरो शत्रुभयात् ॥ २ ॥ > घे८० माम् अभितः सम् तपन्ति अनशनात् सपन्य इव सपत्नीः, पर्शवः । नि बाधते छ दारिद्र्याद् भागता दुर्मतिः, वस्त्राभावाद् भागता नमता, अशनाभावात् उपक्षय | पक्षी इय घ कम्पते वुद्धिः ॥ २ ॥ अागतश्च [ अ ७, अ ८, व १ २,२,१, ४ ) इति । विश्वे था गच्छति इति घोषः घ भूप॒ो न श॒ना व्य॑दन्ति मा॒ध्य॑ स्तो॒तारं॑ ते शतक्रतो । स॒कृत् सु न मघवन्निन्द्र भृपाघा॑ पि॒तेव॑ नो भव ॥ ३ ॥ 'मूप॑ः । न । शि॒श्ना। पि । अ॒द॒न्ति॒ । मा॒ा । आ॒ऽध्य॑ः । स्तो॒तार॑म् । ते॒ | श॒तो॒ इति॑ शतऽकतो । स॒कृत् । सु । नः॒ः । म॒घऽव॒न् । इ॒न्द्र॒ । मृ॒ळय॒ । अधि॑ । पि॒ताऽइ॑व | नः॒ः । भव ॥ ३ ॥ उद्गीथ० "मूषो न शिदना स्नायतेः स्नातेवां 'धनये॑ वविधानं स्थास्नापाव्यधिहनियुध्यर्थम्' (पावा ३,३,५८) इति क. " प्रत्ययः । छान्दसत्वात् सकारस्य शकारः। द्विवेचनप्रकरणे कृजादीना के ( पावा ६, १, १२ ) इति द्विवंचनम्। 'बहुलं छन्दसि' (पा ७,४,७८ ) इति अभ्यासस्य इत्वम् । कोऽस्यार्थः । १२ शिक्षा शिक्षानि सामर्थ्यादू" वायितानि" सूत्राणि । तानि दि अन्नलिप्तत्वात् शौचार्हाणि चेष्टि- 1. ऋषिग मूको. २. आभूत् वि. अ. रुको. ५. कन्यथादि विष ६ ६. प्रमाति मूको, "लय दि. ९. सुवतिं वि अ, धपत्नीः वि. का वि; सरनाप वशिश्नेति कः वि क्ष'. १२-१२ ३-३. या ( ४, ६) व्याख्यानं द्र. ७. अन्यदर्शनात् वि अ. १०. 'थम् वि अ. नास्ति मूको. १४. भावाल्याव ८. "ल वि' भ ११:1 शिश्नापरो शिश्नोतेः १३. पायीता वि अ.
पृष्ठम्:Rig Veda, Sanskrit, vol5.djvu/४४०
दिखावट