पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/१७५

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् परिष्कृतम् अस्ति


१८२ । राजा-नन्दकुलविद्वेषिणा दैवेन । चाणक्य:-दैवमविद्वांसः प्रमाणयन्ति । राजा-विद्वांसोऽप्यविकत्थना भवन्ति । चाणक्यः-(सैकोपम् ।) वृषल, भृत्यमिव मामारोदुमिच्छसि । शिखां मोक्तुम् बैद्धामपि पुनरयं धावति करः ( भूमौ पादं सैंहृत्य ।) प्रतिज्ञामारोढं पुनरपि चैलत्येष चरणः। प्रीणाशानन्दानां प्रशममुपयातं त्वमधुना परीतः कालेन ज्वलयसि भैम क्रोधदहनम् ॥ २९ ॥ राजा--(सावेगैमात्मगतम् ।) अये, कथं सत्यमेवार्य: कुपितः। तथाहि । नन्दकुलविद्वेषिणा दैवेनेति । एतदादि क्रोधसंरब्धयोरन्योन्याधिक्षेपो विरोधनम् । आरोदुमिच्छसीति । अधिक्षेप्तुम् प्रवर्तसे इत्यर्थः । शिखामिति । तीर्णप्रतिज्ञत्वाद्वङ्गमिष्टामपि न बभ्रामीत्यर्थः। शिखाया अद्यापि न बद्धत्वान्निर्वहणान्ते भेत्स्यमानत्वात्। ‘तीर्णप्रतिज्ञेन मया केवलं बध्यते शिखा ( ७ १७ ) इति वक्ष्यति । प्रतिज्ञामारोढमिति । कालेन मृत्युना परीतः वशीकृत इवेति लुप्तोपमा न तु त्वं कालपरीतः चिरजीवित्वेन वर्धिष्णुत्वादिति भावः । अत्र वीरो रसः स्थायी क्रोधेनानुभावेन पाकल्यं नीतः ॥ २९ ॥ अये कथं सत्यमेवार्यः कुपित इति । मया तदाज्ञयैव कार्यानुरोध कैतवेन कोपितोऽपीति शेषः । १ B. E. N. add इदमनुष्ठितम्. २ Om. in M. R.; कोपं नाटयित्वा E.कोयं नाटयन् B. N; A. reads वृष simply for next word, after which B. N. G. add वृषल again; E.adds कथम्; अधि for आ in ‘आरोद्ध° E.३ E. has मम ; for अपिमुक्तामपि for बद्धमपि H. ४ भू-त्य om. R. M; भूमौ पाद् मंहरं दत्वा. G. E.for B५ चलत्येव M

do• कृचा दत्व . N. . R. ६ प्रणशनन्दा°.

यान्तमू to यातम् R. ७ पुनः B. N. ८ स्व ¥or आम B. N. G; M. has simply सोद्वेगम्; तत् कथम् B. E. N; आर्यः after कुपितः B. N. before

"https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/१७५&oldid=162265" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः