पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/१५७

विकिस्रोतः तः
Jump to navigation Jump to search
एतत् पृष्ठम् परिष्कृतम् अस्ति


१६० मुद्राराक्षसे (प्रेविश्यावलोक्य च।) अहो राजाधिराजमत्रिणो विभूतिः । तथाहि । उपलशकलमेतद्भेदकं गोमयानां बहुभिरुपहतानां बर्हिष स्तूपमेतत् । शरणमपि समिद्भिः शुष्यमाणाभिराभि- व्रिनर्मितपटलान्तं दृश्यते जीर्णकुड्यम् ॥ १५ ॥ तैत्स्थाने खल्वस्य वृषलोद्यश्चन्द्रगुप्त इति । कुतः। स्तुवन्ति श्रान्तास्याः क्षितिपतिमभूतैरपि गुणैः पुँवाचः कार्पण्याद्यदवितथवाचोऽपि पुरुषाः। प्रभावस्तृष्णायाः स खलु सकलः स्यादितरथा निरीहाणामीशस्तृणमिव तिरस्कारविषयः ॥ १६ ॥ उपलशकलमेतदिति । त्रेताग्निसंभरणसमिन्धनाद्यर्थे शुष्कगोमयगोल- कचूर्णनार्थमुपलशकलम् । उपलोऽपि शकलो न संपूणपल इति विभूतिनैर- पेक्ष्यमस्योपलशकलजीर्णकुड्यादिभिरुक्तम्। बर्हिषां दुर्भाणां स्तूपं निधन- नामकमुष्टिसमूहः । शरणं गृहं समिद्रेण विनमितपटलान्तमतिजीर्ण- त्वाद्विभुगतृणमयछदिप्रान्तम् । ‘वलीकनीध्रै पटलप्रान्तेऽथ पटलं छदिः’ इत्यमरः । अनेनास्यप्रतिप्रहत्वकर्मठत्वादयः श्रोत्रियगुणा उक्ताः । तथोक्तं पुरस्तात् –‘वंशे विशालवंशानामृषीणामिव भूयसाम् । अप्रतिग्राहकाणां यो बभूव भुवि विश्रुतः ।।' इति । १५ ।। वृषलोद्य इति । वृषलशब्देन वदितुमर्हः। ‘सुपि क्यप् च' इति क्यप्- प्रत्ययः । निस्पृहत्वाद्राजानमपि तृणीकृत्य भृत्यवव्यपदिशतीत्यर्थः । तदेव विवृणोति--स्तुवन्तीति। अवितथवाचः सत्यवचनशीला अपि ५ B. E. N. G. have नाव्येन before this. महाराजा° for रजा° IE, G.adds स्य before मत्रि° ; गृहभू° for विभू° B. N; B.E. G. N. have कुतः for तथाहि २ स्तोम B. G.; कूट E; गुच्छ N. (r); सूप (?) N. (s) ३ व्रिमलित A. ४ ततः स्थ° B. N. (s); R. E. M. N. (s) om. खलु ; वृषलो देवः for वृषलोघ B, N. G. H. दैवोवृ° E; G. E. om. इति. ५ °न्तः G. E; °न्त्य° B. N. ६ प्रवादैः M. R; अति for यत् B; कृतिनः for पुरुषः B. H.

"https://sa.wikisource.org/w/index.php?title=पृष्ठम्:Mudrarakshasa.pdf/१५७&oldid=159658" इत्यस्माद् पुनः प्राप्तिः