३६६ श्रीहरिनामामृतव्याकरणम् [ ४थः ६७६ तत्रेति । एकस्यामेवेत्युपादानात् गां दुहता दुग्धान्यवचीयन्त इत्यादी गौरीप्सितत्वं न भवति, किन्तु ईप्सिततमत्वमेव विवक्षितम् । नात्र एकस्य एव क्रियायाः वे कर्मणो किन्तु भिन्नयोरिति ईप्सितवेतु उक्तवं स्यात् । नन्वेका क्रिया की दो वस्तुनी साधयत्विति चेत्तत्राह--तथाहीति । अकर्मका इति नास्ति कर्म येषामिति विग्रहः, येषामथवस्वत र निष्पकाद्य न भवतीत्यर्थः । स कर्मका इति कर्मणा सह वर्तमाना इति अर्थः साध्येन वस्त्वन्तरेण सह वर्तमाना इत्यर्थः। द्विकर्मका इति द्वे कर्मणी येषामिति विग्रहः । अकर्मकादीनां लक्षणमाह तत्रेति । तत्र तेषु त्रिविधेषु वस्त्वन्तर साधनासामयं हेतुमाह--अन्तभृतेति वस्त्वन्तरमित्यन्तरपदेन स्वसाधकतो पयोगित्वमस्त्येवेति सूचितम् । असमर्था इत्यत्र असमथथि इति पाठः सुसङ्गतः न हि धातवो वस्त्वन्तरं साधयन्ति, किन्तु धात्वर्था एव। एतच्च क्रिया यत् साधिका तत् कर्मेत्यनेनैव सूचितम् । एवं समर्था इत्यत्रापि ज्ञेयम् । स तेति सत्तामात्रादिरर्था ये मिति विग्रहः । तदिति वस्त्वन्तर- मित्यर्थः । क्रियेति क्रियाया वाप्यमिति विग्रहः वाप्यं साध्यम् । सौपद्म इति कालापा इति वत् सुपद्मसंज्ञकव्याकरणविशेषाध्यायिन इत्यर्थः । उदित उत्पादनादिरर्थो येषामिति विग्रहः। मालां करोतीति उत्पाद्य मानां मालां उत्पादयतीत्यर्थः। ननु तहि वैष्णवो मथुरां गच्छतीत्यादौ कथं गमनादीनां सकर्मकत्वं, अन्तर्भतण्यर्थत्वाभावात , तथाहि मथुरां गच्छ- तीति गमनेन मथुरां प्राप्नोतीत्यर्थः । इति उच्यते मथुरां प्राप्नोतीति प्राप्तिः संयोगः, ततश्च मथुरां आत्मना सह संयोजयतीत्यर्थः । इत्यव सर्वत्र ज्ञेयम् । तत्रेवेति सकर्मकेष्वेवेत्यर्थः । द्विवृत्तय इति द्वे वृत्ती येषा- मिति विग्रहः वृत्तिरर्थः। एत इति दुहादया निवहादयश्चेत्यर्थः। हेतुमाह आकर्षणेति आकर्षणविशेषपूर्वकं यन्निष्कासनं तदादिरूपा अथ यषां तेषां भावस्तत्त्वं तस्मादिति । आकर्षणरूपा एका वृत्तिः । निष्कासनरूपा द्वितीयेत्येवं क्रमेण ज्ञेयम् । तदुपयोगीति तस्य दुग्धादिकस्योपयोगि अनु- कूलम् । तवृन्दमिति तेषां वृन्दमिति विग्रहःवन्दं गणः । दुहीति दुह प्रपूरणे, ह्यावृध्याच्यायां, रुधिर-आवरणे, प्रच्छ- जीप्सायां प्रीत्यत्र छन्दोऽनुरोधात् 'द्विः सर्वेश्वरमात्राच्छःइत्यनेन द्वि न भवतीति ज्ञेयम् । भिक्ष याच्आयांचित्र -चयन , व्रज व्यक्तायां वाचि, शासु
