२यः ३२३-३२४ ] कृष्णनामप्रकरणम् १४३ ३२३ । अन्तरो बाह्यपरिधानीययोर्नत्वसौ पुरि । * अन्तरस्मै- बाह्याय इत्यर्थःवस्त्रान्तरावृतपरिधानीयाय इति वा। बाह्यत्वेऽपि पुरि वर्तमानस्तु न-अन्तराय पुराय, बाह्याय इत्यर्थः ॥ ३२३ ॥ ३२४। पूर्वादीनि नव कृष्णनामानि जसि वा। पूर्वं पूर्वाः, स्वे स्वाः, अन्तरे अन्तराः। ‘सर्ववद् ‘विश्व आदयाऽपि अरामान्ताः । तत्र 'उभ शब्दो नित्यं द्विवचनान्तः उभौ, उभौ, उभाभ्याम्उभाभ्याम्, उभाभ्याम्, उभयोः, उभयोः। उभस्य सर्वादिषु पाठो हेत्वर्थे कृष्णनम्न योगे सवेविष्णु भक्त्यर्थस्तस्य वृत्तिमात्र पुंवद्भावार्थश्च । त्वत्-त्व अन्यपर्याय नमोऽर्धपर्यायः ; समादय उक्तार्थाः ; सिमश्च सर्वाथः‘शक्तावबद्ध मर्यादानां वाची' इति तु मतभेदाः ; अन्ये तु प्रसिद्धः ॥ ३२४ ॥ ३२३ । अन्त रो। बाह्यपरिधानीययोवर्तमानोऽन्तरः कृष्णगाम भवति, असौ अन्तरः बाह्यत्वेपि पुरि वर्तमानस्तु कृष्णनाम न भवति । परिधानीयशब्देनात्र अन्यवस्त्रावृतपरिधानीयमेवोच्यते, अतएवोक्त- वस्त्रान्तरावृतेति, अन्तर शब्दोऽन्यार्थः । बह्यपरिधानीययोरिति कि ? ग्रामयोरन्तरे तापसः, मध्ये इत्यर्थ ।। ३२४ । पूर्वादीनि । सर्ववदिति-सर्व शब्दवदित्यर्थः । ननु उभ शब्दो नित्यं द्विवचन.न्त एव, अरमान्तशब्दानां कृष्णनामकार्याणि तु एक वचनबहुवचन विषयाणि, तत्कथमयं सर्वादिगणे पठ्यत इति चेत्तत्राह ; उभस्येति-अनुकरणत्वादेकवचन, ऊभशब्दस्येत्यर्थः । कृष्णनाम्लो योग हेत्वथ। सर्वविष्णभक्त्यर्थः इति, ‘कृष्णनामयोगे निमित्तकारणहेत्वर्थाद्वितीया ॐ ३१६-३२३ संख्यक-सूत्राणां युगपत्पाठे श्लोकद्वयं भवति ; ततश्च सर्वादिः सर्वनामाख्यो न चेद्गौणोऽथवभिधा । पूर्वादिश्च व्यवस्थायां समोऽतुल्येऽन्तरोऽपुरि । परिधाने बहियगे स्वोऽर्थज्ञात्यन्यवाच्यधि। ”
पृष्ठम्:Harinamamrita vyakaranam.pdf/१७४
दिखावट