१३० श्रीहरिनामामृतव्याकरणम् [ २यः २८६२६१ वांसम्, जग्मिवांसौ । तथा ‘जगन्वस्’ -जगन्वान्, जगन्वांसौ, जगन्वांसः। उभयत्र भगवति--जग्मुषः इत्यादि ॥ २८९ ॥ २६० । पुंसः पुमसुः कृष्णस्थाने । अत्र च ‘सुटि’ इति तस्यां (पा ७१८६ ) भ्रमःगौणत्वे ब्रह्मणि दोषश्चु। उराम इत् पुमान्पुमांसौ, पुमांसः ; पुमांसम्, पुमांसौ, पुंसः ; पसा, घृभ्याम् पुम्भ्याम्। नुमा सर्वोऽप्यनुस्वारो लक्ष्यते' -इति भाषावृत्तिकारादयः । अत्र औणादिकस्यास्य ‘पुंसः इत्यादौ षत्वनिषेधो वाच्यः अत्र तु षत्वम् -पृषु। 'न' इत्यन्ये पुंसु । उशनस् -उशना, उशनसौ, उशनसः ॥ २६० ॥ २६१ । उशनसो नान्तत्वं सलोपित्वं विष्णुसर्गान्तत्वं च बद्धं । हे उशनन्, हे उशन, हे उशनः ! एवं अनेहा, अनेहसौ ; पुरु दंशा, पुरुदंशसौ ; हे अनेहः ! हे पुरुदंशः ! ‘श्वेतवाह-'पुरोड ' ‘उक्थशास्-प्रभृतयस्तु छान्दसाः ॥ २६१ ॥ २६० । पुंसः । अत्र चेति । दोषमप्याह गौणत्वे ब्रह्मणि दोष श्चेति, तथाहि अतिपुम् इत्यादी पुमसुः स्यात् । नुमेतिन्यस्य कस्यापि स्थाने योऽनुस्वारो विधीयते, नुमा स सर्वोपि लक्ष्यते, षत्वविधाविति शेषः, इति भाषावृत्तिकारादयो, वदन्तीति शेषः। ननु तर्हि ऍस इत्यादौ षत्वं कथ नस्यादिति चेत्तत्राह अत इति, अस्य औणादिकस्येति, सरामस्य प्रत्ययत्वसूचनार्थमौणादिकसस्यैव षत्वनिषेधज्ञापनार्थञ्चोक्तम् । अत्र तु पत्वं पुष्विति, यतः स्वादि सरामोऽयम् । नेत्यन्य इति-अन्ये क्रमदीश्वरा दयः । उशनेति-ऋराम सखिभ्यामुशनस्' इत्यादिना सोराच संसारस्य हरश्चिति इत्यस्हरः ।। २६१ । उश । बजे परे उशनसो नान्तत्वं भवति, सरामस्य स्थाने नरामो भवतीत्यर्थः। सलोपित्वमिति-सरामस्य लोपो भवती
पृष्ठम्:Harinamamrita vyakaranam.pdf/१६१
दिखावट