सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:Harinamamrita vyakaranam.pdf/१२८

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

२यः २२१-२२२ ] सर्वेश्वरान्ता लक्ष्मीलिंगाः ६७ ।। '-“ स्त्रियं, स्त्रीभ्याम्, स्त्रीभ्यः स्त्रियाःस्त्रीभ्याम्स्त्रीभ्यः ; स्त्रियाःस्त्रियोः, ‘विरिञ्चितो विष्णुर्वलवान्'स्त्रीणाम् ; स्त्रियाम् स्त्रियोःस्त्रीषु ; हे स्त्रि ! गौणत्वे पुंसि तु ‘अतिस्त्रिः। ‘नाम्ना तु क्वचित्' इति तदन्तविधिः स्यात् ; तत्र 'क्वचिद्ग्रहणात् गोविन्दं ना-नुड़ौ च वर्ज स्त्रिया इयादेश इति विस्तरः ; मतान्तरन्तु न भाष्यादिमतमिति च ; अतिस्त्रियौ, अतिस्त्रियः अतिस्त्रियम् अतिस्त्रिम्, अतिस्त्रियौ, अतिस्त्रियः अतिस्त्रीन् ; अति स्त्रिणा ; अतिस्त्रये ; अतिस्त्रः अतिस्त्रयोः, अतिस्त्रीणाम् ; अतिस्त्रौ । लक्ष्म्यां शस्-टा-परत्वे--अतिस्त्रियः अतिस्त्रीः ; अति स्त्रिया। वृष्णिषु पक्षे अतिस्त्रियै अतिस्त्रये, अतिस्त्रियाः । अतिस्त्रियाम् । श्री 'शब्दः श्रीः धातोरीदूतोः- ( वि' प्र' १६६) इति श्रियौ, श्रियः इत्यादि॥ २२१ ॥ २२२। नेयुवस्थानं गोपी, स्त्रियं विना, वृष्णिष्वामि च वा। श्रियै श्रिय, श्रीभ्याम्, श्रीभ्यः ; श्रियाः श्रियः : श्रियाः श्रियः श्रियोः, श्रीणाम् श्रियाम् ; श्रियाम् श्रियि, श्रियोःश्रीषु ; हे श्रीः ! स्त्रीमिति विग्रहः। नाम्नात्विति तदन्तविधिर्नाम्नान्तविधिर्भवतीति शेषः । अतः स्त्रीशब्दस्य विहित इयादेशस्तदन्तकस्यातिस्त्रिशब्दस्याति भवतीति । अत्रेति । स्त्रियाः स्त्रीशब्दान्तकस्य इति चेति विस्तर इति शेषः । तत्र विस्तरमतमेव ग्रन्थकारस्यापि मतमिति ज्ञेयम् ।। २२२ । नेयुव । स्त्रीशब्दं विना इय्वस्थानं गोपी न भवति । वृष्णिषु आमिज परे इयुवस्थानं गोपी वा भवति । हे श्रीरिति गोपीत्वा भावात् अम्बादीनां गोष्याश्च वामनो बुद्ध इत्यनेन न वामनः। केचिदिति क्रमदीश्वरादय इत्यर्थः। शिष्टप्रयोगमपि दर्शयति । हा पितरिति । तस्यां प्रक्रियाकौमुद्यां भ्रमः, सहजानेकसर्वेश्वरत्वाभादिति शेषः । तन्मत एवेति न भवतीति शेषः । हेतुमाह गतीति । गतित्वं खण्डयति प्रादीना मिति । हि यतः । केवलेति । केवलाव्ययपूर्वत्वेऽपि भवतीतिर् मतम १३