सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:Harinamamrita vyakaranam.pdf/१००

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

२यः १५२] ६६ तद्धिते । न विष्णुभक्तौ त-न-स-मा इति । ‘सिद्धोपदेशाः धातु प्रत्ययविष्णवः। अरामादिभेदाः सविष्णुचापास्तु वैदिका उच्यन्ते १५२ सिद्धो । सिद्धोपदेशे धात्वादौ विरिञ्चौच स्थितः सविष्णुचाप सर्वेश्वर इन्द्रवति । तत्र धातौ यथा चिती संज्ञाने इत्यादीनामीरामादिः। ‘द्वयक्षरधातोरन्तः पूर्वश्च सर्वेश्वरः सविष्णुचापो जागृकथादिवर्जमित्य- नेन इरामस्य सविष्णुचापत्वम् । प्रत्यये यथा सृ इत्यादेरुरामादिः इस्यादीनामपि इरामादिश्च सविष्णुचापत्व स्वीकारात् । विष्णौ यथा नुट् लुम् लुक् इत्यादीनामुरामादिः अत्रापि सविष्णुचापत्व स्वीकारात्, एवमन्यत्रापि बोद्धव्यम् । विरिञ्चौ यथा तस्मात् सोनः पुसि इत्यादि लक्षणंविहितानां नरामादीनामरामादिः । 'पुंसः पुमसुः कृष्णस्थाने इत्यनेन विहितस्य पुमसोरुरामश्च, एवमन्यत्रच ज्ञेयम् । अन्यो-सिद्धो पदेशे अन्त्यो विष्णुजनश्च इद्भवति । तत्र धातौ यथा स्फुटिर विशरण इत्यादीनां ररामादिः । प्रत्यये यथा तिवादीनां परामादिः । विष्णौ यथा नुड़ादीनां टरामादिः । आङ् । एतेषु अन्यो विष्णुजन इद्भवति ।। विरि । विरिञ्चौतु अन्त्यो विष्णुजनः क्वचिद्भवति यथा ‘हरितो डेरौच्’ इत्यादि लक्षणैविहितानामौजादीनां चरामादिः। ‘वाहवा ऊर् भगवतीत्यादि' लक्षणंविहितानां ऊठादीनां ठरामादिश्च क्वचिद्ग्रहणात् पाददन्तानां पददादिषु विरिञ्चिषु अन्त्यो विष्णुजन इन्नभवति, एवमन्य श्रापि ज्ञेयम् ।। धात्वादि । धातोरादि भूतं जि दु डु इद्भवति । त्रि टु ङिति समाहारे ब्रह्मत्वमेकत्वञ्चेति ज्ञेयम् । तत्र जिबिमिद, जिफला- दीनां ट भ्राजू टुओस्वि प्रभतीनाम् । डुडंपचषादीनाम् । प्रत्यया । प्रत्ययस्यादि भूता ज-ट-ण-पापT -इतो भवन्ति । अत्र सूत्र जटणपा सत्यः। पमित्यत्र प्रत्ययादिपरामेत्वसम्भवात् । तत्र जरामो जसादीनां टरामष्टादीनाम् । णरामोणलादीनाम् ।। श-क । तद्धित भिन्न प्रत्यये शकवण इतौ भवतः । तत्र शरामः । शसादीनाम् । कामः क्वसुकिकानादीनाम् । खरामः खल् खशादीनाम् ।