१g उष्णवे न्यशरीरं, अकुर्वाणश्च तद्विषयं द्वैवं ठभते, द्वेषेण च किमपि कर्तुमशक्तौ सत्यां तैश्च स्वयं निदर्शिते विशेषतो वः सञ्जायते, तथापि ‘किमपि स्वयमशक्ते कर्तुं परितापं बहुतरं लभते, ततश्च परमव्याभ्यावृतः तैरर्बद्धोऽप्यहतो सृतिं स्वय माप्नोति, एवं रागद्वेषयोः सकळव्याधिनिदानभूतत्वाद् व्याधिशब्दाभिधेयता लक्ष्णया । अतः परो यल इत्यनेन स उक्तः । किञ्च परमो यनश्च रागादिरेव । यलस्य परमत्वं नाम फलोकवेः । रागाथाभिधानस्यैव यत्नस्य फलोत्कर्षः । रागादिवशात् सर्वप्रयत्नानां प्रोद्भवात् । अतो यद्यत् कर्मफळे तत् रागादिफलम् । न च फलानि कर्मजन्यानेि नत्यानि दृष्टानि सर्वं येन अनया सहेतुत्वं स्यात् , किन्तु जन्यान्येव । अतो जन्यफळय रागादिः प्रवर्तयति इति दुःखहेतुत्वमेव रागादेः, सर्वफलहेतुत्वं चेति । स पः प्रयत्नः व्याधिरूपश्च । यदि वा कुष्ठभगन्दरादिः । अतोऽपि न दोषः। तस्य पस्रयत्नत्वात् । सर्वव्याधीनां मध्ये स हि परः श्रेष्ठःयलरूपश्च, यलहेतुत्वात् । यतो हि तद्विषयो महान् दृश्यते लोके तदपनोदनाय । यदि वा परमयलशब्देनाधिकतरः प्रयत्न एवोच्यते । तदनेन साहसिकः स्यात् पुरुष इत्युक्तं भवति । ननु कथमुक्तेष्वेषु फलेषु व्याख्यानविकल्पेन प्रदर्धितेषु वा लक्षणानुगतिर्घटते, विरोधात् । उच्यते । यद्यपि प्रातीतिको विरोधोऽस्ति, तथापि नैषां फलानां रागादीनां विरोधो विचारपदवीसुपारोढम र्हति । कार्यकारणभावेन व्यवस्थितत्वादिति न किञ्चिदवयम् ॥ ३८ ॥ था। कण्ठे पुटिकाकारा कर्णमूलसमुन्नत । अधोमुखी प्रयत्नाख्या तथा त्वग्दोष उच्यते ॥ ३९ ॥ या खलु कष्ठे कर्णमूलात् समुद्रता पुटिकाकारा रेखान्तरसम्मेलनेन पुटिकाकारद्यावभासा सा प्रयत्नाख्या रेखा; तया त्वग्दोषाख्यं कुष्ठाख्यं फलं भवति इतीष्यते विद्वद्भिः । अधोमुखिल्वमप्यस्या विशेषणम् । किन्तु तस्य प्रायिकत्वमेवेति मन्तव्यम् । यदि रेखान्तरसम्मिलिता प्रायशोऽधो सुखी कर्णमूल्ससुद्धता रेशा सम्भवेत्, तर्हि तस्य पुंसः स्त्रिया वा कालान्तरे वन्दोषो भविष्यतीत्रवसेयम् । कः कालविशेष इति चेद् , यः स्वप्ने भूयो भूयो विकारसम्भवेन पश्चात् परितापवशाद् दग्धहृदयस्य कोऽपि कोऽपि विकार प्रादुर्भवेत्, स काठविशेषं सूचयतीत्यर्थः ॥ ३९ ॥ १. 'पि इ' ः अछ,
