११ सध्याचे स्कान्दारीरके पुनरपि तत्सन्निधिवर्तिन्याः इष्णीसंशाया लक्षणमाह- तत्सन्निधौ वर्तते या तदधस्ताद् विशेषतः । तस्याः फलं कठोरस्वं सर्वजन्तुषु भूयसा ॥ ५९ । अस्यार्थःच्या तत्सन्निधौ वर्तते विशेषतस्तदधः स्थिता च, सा परुष्णी । तस्याः फलं कठोरत्वम् । कथमिति, भूयसा बाहुल्येन । किंविषयमिति बेत्, तदाह-सर्वजन्तुष्विति । न जीवशून्येषु ॥ ५९ ॥ केषाञ्चित् पुनर्जावशून्येष्वपि कटोरवं कथमिति तस्य लक्षणमाइ- कटकस्थानसंस्थाना परा तद्वत् प्रहस्लिक । तथा तद्वदित्यर्थः । या कटकस्थानसंस्थाना तस्या एतत् जलं कठोरवर् । अजीनेषु जीवेष्वपि निरन्तरं स्पष्टमेतदित्यर्थः । इमं देशमारभ्य या बाहुमूलैपर्यन्ता- शत रेखास्तासां करतलमूलमारभ्य स्थि- तानां पृथस्थितानाम् , अपृथस्थितानां च, स्वस्तिकरूपेण स्थितानां न, चकरूपेण स्थितानांमत्स्यरूपेण स्थितानांवनरूपेण स्थितानां, बन्धरूपेण स्थितानां, सिराबन्ध मनुप्रविश्य स्थितानां , रोमभिस्तिरोदितानामतिरोहितानांकृष्णानां, रूपान्तरैरपि सम्मि लितानांसर्वासां लक्षणानि, क्रममनुड्य स्थितानां संज्ञक्रमेणोकतां च तदुपरि स्थिता तस्येवमाकारेणैवोक्तानि लक्षणानि । फलं प्रत्येकमुच्यते ॥ कोणण्डं ? एड)ललाटास्थिमन्थनं ललाटे यदस्थि, तस्य मन्थनं मथनं रोगादिना पडिनमिति यावत् । ठलकृन्तनम् ॥ ६० ॥ शुक्लस्य कृन्तनं, शुधैलस्य छेद इत्यर्थः ॥ ६० ॥ कफ़व्याधिः पृथुत्वं च लिङ्गस्या योनिपीडनात् । आ योनिपीडनाद् योनिपीडनं ग़ावत् तावलिङ्गस्य पृथक्। परिक्लेदः शर्मदा स्मरणादावपि रेतःस्नखननित्यश्रीः ॥ एयगन्धो लिट्टे करसौरभम् ॥ ६१ १. ‘खं त'. इ. पाठः३. ‘ह’ . पाड . ३. 'यस ध. क. पाडा, ४. ‘यवके' श.श.
