गतुर्थोऽध्यायः ।। १०५ कदाचिद् रोहितवमनं भवति । कदाचिदङ्गारसम्बन्धश्च । कदा कदेति चेद् रोहितसंख्य इति अङ्गारसंख्य इति च वयसि वदामः। नखर्पर्यन्त शब्देनेदमाह– नखस्य यः पर्यन्तो भागः अवधिभागः अवसानभूमिः । तत्राध इत्यपि सिध्यति । रेखारूपं चेदं रोहितमित्यपि द्रष्टव्यम् ॥ ४१ ॥ कुम्बोर्लक्षणमाह – कम्मुर्नखबहिर्भस्था स्यात् फलं भ्श्वसविहिंसनम्। या नखबहिःस्था रेखा, सा कम्बुः । तस्याः | फलं श्वसविहिंसनं । आसनिरोध इत्यर्थः। खिरालक्षणमाह - सिरा तु तद्धस्था स्याद् वर्तुलाकारसंस्थितिः । फलं तस्याः सिरारोगः किञ्चिदभ्येत्यशंसनम् ॥४२ ॥ या तदधःस्था तस्याः प्रकृतोक्तलक्षणफलाया अधस्था अधोगामिनी वर्तुळाकारा च, सा सिरा । तस्याः फलं सिरारोगः । किञ्च अभ्येत्यर्शसनं | ॥ ४२ ॥ नीरालक्षणमाह -- ऊध्र्वपर्ययहि स्थाना शाखाद्वयसमन्विता । नरा तु कथ्यते सद्भिरायुर्वर्धनकारिणी ॥ ४३ ॥ अस्यार्थः- या कनिष्ठिकोर्वपर्वबहिःस्थानगता रेखा, सा नीरा तस्याः फलं स्मयविशदत्वादुपेक्ष्यस् ॥ ४३ ॥ श्ववर्तुललक्षणमाह तन्मध्यपर्वसङ्गानात् फलमिष्टमवाप्नुने(?)। नाभ सन्धिः प्रकृष्टः स्यादिति चाप्यपरं मतम् ॥४४॥ या पुनर्मध्यपर्वसङ्गना भवति पूर्वोक्तलक्ष्णफलाया एव रेखाया मध्यपर्वसम्प्रतिपया भवति, सा श्ववर्तुला । सम्प्रतिपत्तिश्च ऐक्यम् । वस्याः फलं स्फुटतरत्वात् सतां प्रकाशत एव । मध्यपर्वगतायास्तु पृथग्भावे फळ अप्युक्तं पृथग् भवति ॥ ४४ ॥
