सव्याख्ये स्कान्दशारीरके दयन्ती तर्जनीं सरति । सा दोषगूढां दोषो गूढो यस्यां तां तथाविधां प्रशस्ति विदधात्येव, नात्र संशयकारणमस्ति । अतो न संशय इत्यर्थः ॥ २ ॥ अध्यमां गच्छति पुनर्या दीर्घकारसंस्थिता । तया फलमनन्तं सा कथं यच्छति मध्यमम् ॥ ३ ॥ या पुनर्दर्शीकारसंस्थिता दर्य आकारे सम्यस्थितिः संस्थानं यस्याः । इदं विवक्षितं मूलमारभ्याविच्छेदेन मध्यमां मध्यमापर्यन्तं या गता, सा फलमनन्तं मध्यमं वा तया कीणं यच्छति । तत्रानन्त शब्दैनैतदाह- यादृशं भोगमनुभोक्तुं पुरुषरूचिस्तादृशं भोगं यच्छस्य साविति । मध्यमशब्देनाप्येतदाह - - यादृशं भोगमनुभोक्तुं श्रद्धायां विद्यमानायामपि न शक्तिमेऽस्तीति भोगः कथमप्यस्य सम्पयत इति । तयेत्येतदह- या पूर्वाभिलाषात् प्राप्तव्या तयेति । कीत्येति । कीर्तिर्नाम न यशः, किन्तु किंवदन्तीमूला कापि विश्रुतिः । अनेन मेहलक्षण मुक्तम् । नामार्थस्त्वयम् -- हा मे कथं कीर्तिः स्यादिति यः पूर्वाभि- शषस्तं द्योतयतीति ॥ ३ ॥ छोहिकालक्षणमाह प्रसिद्धिर्या शब्दमूला शास्त्रीया वा स्वतःस्थिता ।। अस्यार्थः - या करतलमूलमारभ्याङ्गुष्ठनखपर्यन्तं गच्छति विच्छे देन च न युज्यते, तया या प्रसिद्धिः शब्दसूला शब्दशास्राभ्यासजनिता, सा लभ्यते । यदि वा, शास्त्रीया शास्त्रान्तराभ्यासजनिता सा लभ्यते । कोऽत्र नियमहेतुरिति चेत् तदाह - स्वतःस्थितेति । स्वतःस्थितिर्नाम वर्णान्तरासंक्रान्तिः । यः करतले वर्णः स एव चेद् रेखायामपि, तर्हि सा रेखा स्वतःस्थिता । अन्यवेदैौपाधिकी सा, इत्यन्यो ज्ञेयः परो विभागः । यत्र लक्षणमभ्यू फलमात्रमुक्तम् । फलं च लोहिकायाः समुचितमेव । ननु लक्षणाकथने कथं प्रयोजनम् । शृण । लेहिकानाम फलमात्रस्य उक्षणं कथयति । अस्यार्थः लोहिका लेहकारिणी । लोहोऽङ्गुष्ठमुद्रा विशेषः । स च वर्णन्त(२१रा संक्रमणम् । तद्धेतुभूता रेखा इत्यन ना नैव लक्ष्यलाभो भवतीति तास।
पृष्ठम्:स्कान्दशारीरकः.pdf/११८
दिखावट