तृतीयोऽध्यायः । ८१ छचूणच्यार्यभूतोऽसाधारणधर्मं लक्षणं, तेन च लक्ष्यं लक्ष्यते, न शब्देन । तथापि शब्दस्य धर्मान्तर्भूतत्वात्, तस्य च तदर्थत्वात् ; यत् तेनापि प्रतीयते तदपि लक्षणान्तर्भूतमेव । यदि वा उपलक्षकमात्रत्वा छब्दस्य न दोषः । अथेति । अवयवविशेषगतानां रेखाणां ऋक्षणान्यधुनोच्यन्त । इत्यर्थः तले पादस्य खस्था सा चमस्याह्नश्वसन्निधौ । कीर्ति धर्मादिजनितां कीर्तिमन्तं सुतं तथा ॥ २९ ॥ या वामस्य पादस्य तले अङ्गुष्ठसन्निधौ अङ्गुष्ठस्याधप्रदेशे या बन्धनी रेखा तस्या अव्यवहिताधप्रदेशे स्थिता द्वास्था नाम । तया सम्पन्नः पुरुषः कीर्तिमान् जायते । स्वकीर्तिपरिपोषार्ते प्राक कीर्तिमन्तं सृतमपि लभते । ननु स्वकीर्तिपरिपोषाएँ प्राक् की कीर्तिमन्तं क्षुतं ठभते, कीर्याभासवत्वस्यैव तत्र सम्भावनात् । अत्रोच्यते । भाविवृत्त्या तदुपदेशात् , दर्शपूर्णमासयाजी पुत्रोऽस्य भवितेतिवत् । किञ्च शुभा शुभे अपि प्रगुणतरफले लभते । तत्र शुभस्य तारतम्यमकुंभस्य तारतम्य- मपि विद्यत एव । तथा पक्षद्वयेऽपि रेखातारतम्यं विद्यते । निमित्ततार- तम्याभावे नैमित्तिकतारतम्यस्यापि वक्तुमशक्यत्स्यात् । किञ्च तार तम्यस्वरूपमप्यभिधीयते । चतुरङ्गुलपरिमाणे रेखायाः फलचतुष्टयं भ वति । फलद्वये अङ्गुलद्वयपारिमाणम् । परिमाणमप्येकं फलैकवेः त्रिवे त्रित्वमिति ॥ २९ ॥ बलझालक्षणमाह थालिका स्वच्छवर्णाभा कचिद् विवस्थिता ततः॥ ३०॥ ततस्तस्य सन्निधौ, प्रकृतस्याङ्गुष्ठस्य सन्निधौ पूर्वोक्तरेखाया यावदे काङ्गुलपरिमाणं गत्वा या स्थिता, तया आलिकासंज्ञया पूर्वेकमेव फलं लभते । यदि विल्वास्थिता । विल्वं नाम अवयवसंस्थानविशेषाभि- ध्यङ्गणं रूपान्तरम् । तच्च रूपं केनचिदपि विशेषेण प्रयोगतो वा च
सः = सः =
= १. 'य' ध. पाठः २. ‘पुरुषम' ख पापाः :. ३. 'य' ध. पाठः ४. 'पुरुषमध. पा:- ५. 'प्यभिधीयते चतुरळपार्मिणमशुभ' क. ध. पाठ. 1[
