पृष्ठम्:सुभाषितरत्नभाण्डागारम्.djvu/४०६

             

संकीर्णप्रकरणम्
३९१
विंघ्नविहता विरमन्ति गध्या । विनै' पुन पुनरपि | प्रण्णामात्मनि युक्तानामिन्द्रियाणा प्रमाथिनाम् । यो धीरो
प्रतिहन्यमानाः प्रारव्धमुत्तमजना न परित्यजन्ति ॥ ५४८ ॥ | धारयेद्रञ्मीन्स स्यात्परमम्ारथिः |॥ ५६९ ॥ वेदा. प्रमार्णीं
शक्याशक्यमविज्ञाय यस्त्वमाश्ये प्रवर्तते । स केवलमवाप्नोति | स्मृतय. प्रमा ण यर्मीर्थयुक्तं त्चर्न प्रमाणम् । यस्य
निजजीवितसक्षयम् ॥ ५४९ ॥ प्रणयादुपकाराद्वा यो | प्रमाणं न भवेत्प्रमार्णक स्तस्य कुर्याद्वचनं प्रमाणम्
विश्वसिति शत्रुषु । स सुस इव वृक्षाग्रे पतित प्रतिबुध्यते | ॥ ५७० ॥ सहायवन्धना ह्यर्थी महायाश्चार्थबन्धनाः ।
॥ ५५० ॥ विप्रो वृक्षस्तस्य मूलं च सध्या वेद. शाग्वा | अन्योऽन्यबन्धनावेतैी विनान्योऽन्य न सेिध्यत ॥ ५७१ |॥
धर्मकर्मादि पत्रम् । तख्मान्मूलं यत्नतो ग्क्षणीय छिन्ने मूले | वैराग्ये सचरत्येको नीतौ भ्रमति चापग्ः । शृङ्गारे रमते
नैव शाखा न पत्रम् ॥५५१॥ शक्ष्यामि कर्तुमिदमन्'एमयत्व- ! कश्चिद्रुवि भेदा परत्परम् ॥ ५७२ ॥ हृदि विद्ध इवात्यर्थं
साध्यमत्रादर. क इति कृत्यमुपेक्षमाणा । केचित्प्रमत्तमनस. ! यथा सतग्यते जन । पीडितोऽपि हि मेधावी न ता
परितापदु.खमापत्प्रसङ्गसुलभं पुरुषा प्रयान्ति ॥ ५५२ ॥ | वाचमुदीरयेत् |ाँ ५७३ ॥ विद्वद्भि सुहृदामत्र चिह्नैरेतै-
विश्राम्यन्ति महात्मानो यत्र क्ल्पतगविव । स श्लाध्य जीवति | र्निस॒शाय॒म् । परीक्षाकग्णं ग्रोक्तं होमाग्नरिव भूतले ॥५७४॥
श्रीमान्सत्सभेोगफला श्रिय ॥ ५५३ ॥ सचिन्त्य सचिन्त्य |
तमुग्रदण्डं मृत्युं मनुष्यस्य विचक्षणख । वर्षीम्बुसित्ता
इव चर्मबन्धा सर्वे प्रयत्त्राः शिथिलीभनन्ति ॥ ५५४ ॥
प्रविष्टः सर्वभूतानि यथा चरति मारुत॒, । चारेणैव चरे॒द्रा॒जा |
स्मृतं तन्मारुतं व्रतम् ॥ ५,५५ ॥ विहितस्याननुष्ठानान्निन्दि- ||
तस्य च सेवनात् । अनिग्रहाचेन्द्रियाणा नर. पतनमृच्छतेि
॥ ५५६ ॥ शतहृदाना लोलत्वं शस्त्राणा तीक्ष्णता तथा |
गरुडानिलयो शैघ्रयमनुगच्छन्ति योषितः ॥ ५५७ ॥ !
व्यञ्जनं हन्ति वै पूर्वं चैव पयोधरौ । रतिरिष्टास्तथा
लोकान्हन्याच्च पितर रजः ॥ ५५८ ॥ प्लुवन्ते
धर्मलघवो लोकेऽम्भसि यथा प्लुवाः ! मज्जन्ति पाप-
गुरवः शस्त्रं स्कन्नमिवोदके ॥ ५९९ ॥ सर्वेषामेव !
म॒त्र्याना , व्यसने स॒मुपस्थिते । वाच्झात्रेणापि ,साहाय |
मित्रादन्यो न सदधे ॥ ५६० ॥ शठस्तु समयं प्राप्य |
नोपकार हि मन्यते । वर तमुपकर्तार दोषदृष्ट्या च दूषयेत्
॥ ५६१ ॥ सुखे ह्यवमतः शेते सुखे च प्रतिबुध्यते । सुखं |
चरति लेोकेञ्ऽस्मिन्नवमन्ता विनश्र्यति ॥ ५६२ ॥ प्रयाति {ं
शमनं यस्य तेजसेतेजस्वितेजसा । वृथाजातेन कि तेन
मातुर्यैॉवनहारिणा ॥ ५६३ ॥ सानैव यत्र सिद्धिर्न तत्र !
दण्डो बुधेन विनियोज्य. । पित्तं यदि शर्वीरया शाम्यति
कोऽर्थः पटोलेन ॥ ५६४ ॥ विकार याति नो चित्तं विचेत
यस्य कदाचन । मित्रं स्यात्सर्वकाले च कारयेन्मित्रमुत्तमम्
॥ ५६५ ॥ सामवादाः मकोपस्य शत्रोः प्रत्युत दीपकाः | ||
प्रतप्सखेव सहसा सर्पिषस्तोयबिन्दव. ॥ ५६६ ॥ विपुलमपि |
धनौर्घ प्राप्य भोगान्स्रियो वा पुरुष इह न शक्तः कर्महीनो
हि भोतुम् । मुनिहितमपि चार्थ दैवतै रक्ष्यमाणं पुरुष |
सतोषस्त्रिषु कर्तव्यो खदार भोजने । त्रिषु चैव न
कर्तव्योऽध्येन तपदानयो. |॥ ५७५ ॥ प्रसारितकरे मित्रे
जगदुदृचोतकारिणि । कि न कैरव लज्जा ते कुर्वतः
केोशसवृतिम् ॥ ५७६ ॥ यो यत्र सततं याति मुङ्के चैव
निरन्तरम् । स तत्र लघुता याति यदि शक्रसमो मवेत्
॥५७७॥ लब्धव्यमर्थ लभते मनुष्यो देवोऽपि तं वारयितु न
शत्त. । अतो न शोचामि न विस्मयो मे ललाटलेखा न पुनः
प्रयाति ॥ ५७८ ॥ ये च मूढतम। लोके ये च बुद्धेः पर
गताः | त एव सुखमेधन्ते मध्यमः क्ङ्किशयते जनः ॥५७९॥
वर न राज्यं न कुराजराज्यं वर न मित्रं न कुमित्रमित्रम् !
वर न शिष्यो न कुशिष्यशिष्यो वर न दारा न कुदारदाराः
॥ ५८० ॥ यो जित. पश्चवर्गेण सहजेनात्मकर्षिणा ।
अापदस्तस्य वधैन्ते शुक्कपक्ष इवोडुराट् ॥ ५८१ ॥ प्रालेय-
लेशमिश्रे मरुति प्राभातिके च वाति जडे | गुणदोषज्ञ.
पुरुषो जलेन कः शीतमपनयति ॥ ५८२ ॥ प्राणत्यागे
समुत्पन्ने यदा स्खान्मित्रदर्शनम् । तद्वाभ्या सुखदं पश्चा-
जीवतोऽपि मृतस्य च ॥ ५८३ ॥ सङ्ग. सत्सु विधीयता
भगवतो भक्तिर्द्दढाधीयता शान्त्यादिः परिचीयता दृढतर
कर्मशु सल्यज्यताम् । सद्विद्यो ह्युपसप्र्यता प्रतिदिनं तत्पादुका
सेव्यता बह्मैकाक्षरमथ्यैता श्रुतिशिगेवाक्यं सभाकण्र्यताम्
|॥ ५८४ ॥ विरहोऽपि सगमः खलु परस्पर सगतं मनो
येषाम् । यदि हृदयं तु विघटितं समागमोऽपि विरहं
विशेषयति ॥ ५८५ ॥ प्रणयमधुराः प्रेमोद्भाढा रसादलसा-
स्तथा भणेितिमधुरा मुग्धप्रायाः प्रकाशितसमदाः | प्रकृति-
सुभगा विश्रम्भाह. स्मरोदयदायिनो रहसि किमपि
सैवैरालापा हरन्ति मृगीदृशाम् ॥ ५८६ ॥ शरत्पद्मोत्सवं
इह महात्मा प्रामुते नित्ययुक्तः ॥ ५६७ ॥ योऽभ्यर्थित. | वक्त्रं वचश्च श्रवणामृतम् । हृदयं क्षुरधारामं स्रीणा को
सद्भुिरसजमानः करोत्यथै शत्तिमहापथित्वा { क्षिप्रं यशस्तं | वेद् चेष्टि॑ितम् ॥ ५८७॥ यो नोद्धतं कुरुते जातु वेषं न
समुपैति सन्तमॐ प्रसन्ना हि सुग्वाय सन्तः ॥ ९६८ ॥ l पैौरुषेणापि विकत्थतेऽन्यान् । न मूर्च्छितः कटुकान्याह