पृष्ठम्:सुभाषितरत्नभाण्डागारम्.djvu/३९६

             

संकोर्णप्रकरणम् ३८१
तथैव प्रसरति सुत्रु तत. कृती भवेयम् ॥ १५० ॥ मृदुरार्द्रः ! द्वारपञ्जरे विहगानिलः । यत्तिष्ठति तदाश्चर्य वियोगे तस्य
कृशो भूत्वा शनैः संलीयते रिपु. । वल्मीक इव वृक्षख | का कथा ॥ १७१ ॥ परोत्तमात्र यस्तथ्य मन्यते बुद्धि-
पश्चान्मूलानि कृन्तति ॥ १५१ ॥ अनध्वन्याः काव्येष्वलस- | वर्जितः । हसनीय परेषा म शाखारूढो जटी यथा ॥१७२॥
गतयः शास्रगहनेध्वदु खज्ञा वाचा परिणतिषु मूकाः परगुणे । ! अनिलेये प्रियसवासे ससारे चक्रवद्गतैौ । पथि सगतमेवैत-
विदग्धाना गोष्ठीष्वकृतपरिचर्याश्च खळु ये भवेयुस्ते किं वा | द्राता माता पिता सखा ॥ १७३॥ अनिर्वीँच्यमनिर्मिन्नमप-
परभणितिकण्डूतिनिकषा' ॥ १५२ ॥ अनभ्यासेन विद्याना- ! रिच्छिन्नमव्ययम् । ब्रह्मेव सुजनप्रेम दु खमूलनिकृन्तनम्
मससर्गेण घीमताम् । अनिग्रहेण चाक्षाणा जायते व्यसन | ॥ १७४ ॥ अपकृच्य बुद्धिमतो दृरस्थोऽख्मीति नाश्वसेत् ।
नृणाम् ॥ १५३ ॥ मौढ्येन विपदापन्न मध्यस्थं सुहृद् तथा । |! दीघैौ बुद्धिमतो बाहू याभ्या हिसति हिसितः ॥ १७५॥
शत्तया ततः समुद्धृत्य हितार्थे भत्सैयेत्सुधीः ॥ १५४ ॥ |अ॒नि॒र्वेदः श्रियो मूलं लाभस्य च शुभस्य च । महान्भवल्य-
अनर्थकं विग्रवास गृहेभ्यः पापै. सान्ध परदाराभिमर्शम् । |! निर्विण्णः सुखं चान॒न्तमश्रुते |॥१७६॥ अनि॒िश्चितैरध्यवसाय-
दैन्यं सैतैन्यं वैशुर्न मद्यपानं न सेवते यश्च सुखी सदैव | भीरुभिः पदे पदे दोषशतानुदर्शिभिः । फलैर्विसवादमुपागता
॥ १५५ ॥ अनर्थमर्थतः पश्यन्नर्थ चैवाप्यनर्थतः । इन्द्रियै- | गिर. प्रयान्ति लोके परिहासवस्तुताम् ॥ १७७ ॥ मित्रं
रजितैर्बीलः सुदु ख मन्यते सुखम् ॥ १५६ ॥ बन्धुत्याग्- | परि॒ल्यजति मुञ्चति बन्धुव॒र्गे श॒ीं विद्दृाय जन॒नीम॒पि जन्म-
स्तनुत्यागो देशत्याग इति त्रिषु । आद्यन्तुावायतङ्केशैौ | भूमिमू । स॒सज्य् गच्छति विदेशमनिष्टलोकं वित्ताकुली-
मध्यमः क्षणिकज्वरः॥१५७॥ अनवाप्यं च शोकेन शरीर | कृ॒तम्तिः , पुरुषोऽविलम्ब्य ॥ १७८ ॥ अन्ष्टुिसपूयो॒ोगाच्
चोपतप्यते । अमित्राश्च प्रहृष्यन्ति मा स शोके मनः | विप्रयोगात्िंश्रयख च । , मृनुष्या मानसैर्दुखैर्दखन्ते
कृथाः ॥ १५८ ॥ अनातुरोत्कण्ठितयोः प्रसिध्यता समा- | खल्पबुद्धयः ॥ १७९ ॥ अनीष्र्युर्गुतदारश्च सविभागौ प्रिर्ये-
गमेनापि रतिर्न मा प्रति ।' परस्परप्रासिनिराशयोर्वर शरीर- | वद. l श्लक्ष्णो मधुरवाक् स्त्रीणा न चासा वशगो भवेत्,
नाशोऽपि समानरागयोः ॥ १५९ ॥ प्रज्ञया मानस दु,खं | ॥ १८० ॥ न पिता नात्मजो नात्मा न माता न सखी-
हन्याच्छारीरमैौषधैः । एतद्धि ज्ञानसामथ्यै न बालैः |! जनः । इह प्रेत्य च नारीणा पतिरेको गतिः सदा ॥१८१॥
समतामियात् ॥ १६० ॥ अनात्मवान्नयद्वेषी वधैयन्नति- | अनुबन्धं च संप्रेक्ष्य विपाकं चैव कर्मणाम् । उत्थानमा-
सपदः । प्राप्यापि महदैश्वयै सह तेन विपद्यते ॥ १६१ ॥ | त्मनश्चैव धीरः कुर्वीत वा न वा ॥ १८२ ॥ अनुबन्धानुपेक्षेत
अनादेयं नाददीत परिक्षीणोऽपि पार्थिवः । न चादेय | सानुबन्धेषु कर्मसु । सप्रधायै च कुर्वीत न वेगेन समाचरेत्
ससृद्धोऽपि सूक्ष्ममप्यर्थमुत्सृजेत् ॥ १६२ ॥ न च रात्रैौ | ॥१८३॥ सत्यश्चात्र प्रवादोऽयं लौकिक. प्रतिभाति माम् ।
सुखं शेते ससर्प इव वेश्मनि । य. , कोपयति निर्दोषं | पितॄन्स॒मनुजायन्ते नरा मातरमङ्गनाः ॥ १८४ ॥ अनुयाति
सदोषोऽभ्यन्तर जनम् ॥ १६३ ॥ अनादेयस्य चादानादा- || न भेर्तीर यदि दैवात्कथचन | तथापि शीलं सरक्ष्यं शील-
देयख च वजैनात् । दौर्बल्य ख्याप्यते राज्ञः स प्रेलेह | भङ्गात्पतत्यधः ॥ १८५ ॥ अनेकचित्तमन्त्रस्तु द्वेष्यो भवति
च नश्यति ॥ १६४ ॥ अनाद्यन्ता तु सा तृष्णा अन्तर्देह-| मत्रिणाम् । अनवस्थितचित्तत्वात्कार्ये तैः स उपेक्ष्यते
गत नृणाम् । विनाशयति भूतानि अयोनिज इवानिलः | ॥ १८६ ॥ मूढ जहीहि धनागमतृष्णा कुरु तनुबुद्धिमनःसु
॥ १६५ ॥ न च शत्रुरवज्ञेयो दुर्बलोऽपि बलीयसा |वैिर्तृष्णेो यल्लुभसे निजकर्मोपात्तं वित्तं तेन विनोदय
अल्पोऽपि हि दहत्यग्निर्विषमल्पं हिनस्ति च ॥१६६॥ अना- | चित्तम् ॥ १८७॥ अन्तर्दुष्टः सदायुक्तः सर्वनर्थकरः किल l
म्नायमला वेदा ब्राह्मणखात्रतं मलम् । मलं पृथिव्या | शकुनिः शकटारश्च दृष्टान्तावत्र भूपते ॥ १८८ ॥ अन्तर्ये
बाल्हीकाः पुरुषस्यान्नृतं मलम्, ॥ १६७॥ अनारभ्या भव- || सतर्त लुठन्त्यगणितास्तानेव पाथोधरैरात्तानापतितास्तरग-
न्त्यर्थाः केचिन्नित्यं तथागता । कृत. पुरुषकारो हि भवेद्येषु | वलयैरालिङ्गय गृह्णन्नसौ । व्यत्त मौक्तिकरत्त्रता जलकणा-
निरर्थकः ॥ १६८ ॥ द्वेषादिवैकृतवतः प्रतिभासतेऽन्यो | न्सप्रापयत्यम्बुधि प्रायोऽन्येन कृतादरो लघुरपि प्राप्तोऽच्र्यते
मिर्थयैव चित्रमधिको विशदात्मनोऽपि । चन्द्रादि पश्यति | स्वामेिभिः ॥१८९॥ मूखीँ यत्र न पूज्यन्ते घान्यं यत्र सुसं-
पुरो द्विगुण प्रकृत्या तेजोमयं तिमिरदोषहत हि चक्षुः | चितम्। दंपत्योः कलहो नास्तितत्र श्रीःस्वयमागता ॥१९०॥
॥ १६९ ॥ अनार्यवृत्त॒म॒प्राज्ञमसूयकमधार्मिकम् । अनर्थीः | अन्त्ये॒षु रेमिरे धीरा न ते मध्येषु रेमि॑िरे । अन्य॒प्रार्हिं सुखं
क्षिप्रमायान्ति वाग्दुष्ट क्रोधन तथा ॥ १७०॥ अनावृतनव- |! प्राहुर्दुःखमन्तरमन्त्ययोः ॥१९१॥ मूलमेवादितदिश्छन्द्यात्पर-