२५६ सुभाषितरत्रभाण्डागारम् [ ६ प्रकरणम्
~~-~^~~~~-~-~-~~-~~~~~~>~>->>~>>>~>ञ्~ >>>>>>>~>>>>>ञ्~>>~>>>>~>~>>>>>>>~~~~-~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~^~~~^-
समुद्यद्भूभङ्गं प्रविहितधनुर्भङ्गमनिशं वयस्तत्पद्माक्षा, कथ- | युगोद्भेदं विनाप्यङ्गुलीमुद्रास्चितहाखमाखमधिकं , नो
मिव मनो न व्यथयतु ॥ ३४ ॥ मुख विकसितमि॒िर्त | पुत्रिकादौ रसः । तिर्यग्लेोचनवीक्षितानि , वच॒सा छेकोक्ति-
वैशितवक्रिमप्रेक्षित सैमुच्छलितविञ्भ्रमा गतिरपास्तसखैया | सक्रान्तयस्तस्याः सीदति शैशवे समभवत्कोऽप्येष नव्यः क्रमः
मति. ।, उरो मुकुलितस्तुनं जघनमसबन्धोद्धुंर बतेन्दु- | ॥ ४६ ॥ लावण्यामृतनिर्झरेण॒ सुदृशः सित्ताखिलाङ्गस्थ॒ली
वदनातनैौ तरुणिमोद्गमो मोर्दते ॥ ३५ ॥ न दन्तुरमुरःस्थलं
वचसि नाश्रिता चातुरी विकारि न विलोकित भ्रुवि न
वक्रिमोपक्रम । तथापि हरिणीदृशो वपुषि कापि कान्ति
च्छटा पटावृतमहामणिद्युतिरिवात्र सलक्ष्यते ॥ ३६ ॥ इदं
परमसुन्दर तनुपुर कुरङ्गीदृशा निवार्य खलु शैशवं स्वय-
मनेन नीत बलात् । तदागमनशङ्कया मकरकेतुना कि
कृत पयोधरधराधरौ त्रिवलिवाहिनीदुस्तरो ॥ ३७ ॥ स्थिर-
त्वमचिरद्युतैौ तमसि कोऽपि बन्धग्रहो विधैौ किमपि सैौरभ
मधुनि कापि वर्णात्मता । शिरीषनवदामनि स्फुरति कोऽपि
शैलोदयो वयोऽभिनववेधसस्तदिह मन्महे कौशलम् ॥३८॥
क्षर्णे सरलवीक्षणं क्षणमपाङ्गसवीक्षणं क्षणं रजसि खेलनं
क्षणमतीव भूषादर* । क्षणं द्रुततरा गतिः क्षणमतीव मन्दा |
गति. क्षणक्षणविलक्षण जयति चेष्टितं सुभ्रुव. ॥ ३९ ॥
क्षोर्मे धत्ते यदतिबहल स्निग्धलावण्यपूर. प्रत्यङ्गं यत्तटम-
नुसरन्त्यूर्मयो विभ्रमाणाम् । उन्मग्र यत्स्फुरति च मना- ||
कुम्भयोर्द्वन्द्वमेतत्तन्मन्येऽस्या. स्मरगजयुवा गाहते हृत्तडा-
गम् ॥ ४० ॥ मन्दं मन्दं श्रवणपुटकोपान्तगन्ता दृगन्तः
केिचित्किचिद्विरमति मनो धूलिकेलीरसेभ्यः । अाविभीवः |
स्तनमुकुलयो, कापि कान्ति, समन्तादद्य श्वो वा कुसुम-
धनुषो यौवराज्याभिषेकः ॥ ४१ ॥ सनद्धोऽय नवतरु-
णिमा काममास्कन्दुकामेो नैना मुञ्चत्यहह सहसा कैतुको
बालभावः । तद्वैराज वरतरतनुखर्णभूमौ प्रवृत्तं प्रायस्त्व-
स्मादनुदिनमयं क्षीयते मध्यदेश. ॥ ४२ ॥ श्रोणीबन्धस्त्य-
जति तैनुता सेव्यते मध्यभाग पद्भया मुक्तास्तरलगतयः |
सश्रिता लोचनाभ्याम् । धत्त वक्ष कुचसचिवतामद्वितीर्ये |
तु वक्रं तद्भात्राणा गुणविनिमैय. कल्पितो यौवनेन ॥ ४३ ॥
सभ्रूभङ्गं करकिसलयावर्तनैरालपन्ती सा पश्यन्ती ललित-
ललितं लोचनस्याञ्चलेन । विन्यस्यन्ती चरणकमले लीलया
स्वैरयातैर्नि सङ्गीतं प्रथमवयसा नर्तिता पङ्कजाक्षी ॥ ४४ ॥
दोलाया जघनस्थलेन चलता लोलेक्षणा लज्जते साशङ्कं
तनुकण्टकक्षतभिया क्रीडावने क्रीडति । धत्त दिक्षु निरी- ||
क्षर्णे स्मितमुखी पारावताना रुतै, सजं मौग्ध्यविसजैनाय ||
सुतनोः श्टङ्गारमित्रं वयः ॥ ४५ ॥ वक्षखावरणादरस्तन-
१ स्वायत्तीञ्कृतम् २ गमुद्भत ३ नियतैकविषयता ४ उन्नतम् !
- उत्कर्षभाग्भवति ६ जघनबन्ध ७ सूक्ष्मताम् ८ चञ्चलगमनानि !
९ विपर्यय
| जातस्तत्र नवीनयैौवनकलालीलालतामण्डपः l तस्मिन्वेष-
विशेषशीतलतरच्छायासु सुप्तोत्थित. कदर्पस्त्रिजगजयोद्यम-
परोऽप्यद्यापि निद्रालस, ॥ ४७ ॥ बाल्ये गेहपतौ निमी-
लति वयःसधि विधाय स्मरश्चौरश्चारुतर विवेश निभृतं
बालाशरीरालयम् । चाश्चल्यं चरणे पृथुत्वमुदरे निर्लज्जता
चेतसि क्षामत्वं हृदये दृशो. सरलता सर्वस्वमस्या हरन्
॥ ४८ ॥ एतस्या रतिवल्लभक्षितिपते क्रीडासरस्या शनैः
सशोषं नयतीव शैशवजलं तारुण्यतिग्मद्युतिः । अन्त,स्था
च यथा यथा विकसति प्राय. कुच्चोच्चस्थली स्थैौल्यं हन्त
तथा तथा वितनुते दृक्पीनमीनावली |॥ ४९ |॥ रेखा
काचन कज्जलस्य नयनाम्भोजे मिथः कौशलादालीभिः सर-
लीकृतापि कुटिलीभाव समालम्बते । लक्ष्या वक्षसि पाणेि-
पद्मविषमस्पशाँदयादुन्नतिर्जीनीमो वयमेणशावनयने बाल्य न
पाल्य तव |॥ ५० |॥ मध्यस्य प्रथिमानमेति जघन वक्षो-
|| जयोर्मन्दता दूर यात्युदर च रोमलतिका नेत्राजैवं धावति |
कंदर्प परिवीक्ष्य नूतनमनोराज्याभिषिक्तं क्षणादङ्गानीव
परस्पर विदधते निलैण्ठन सुभ्रुव. ॥ ५१ ॥ दृष्टि. शैशव-
मण्डना प्रतिकल लावण्यमभ्यस्यते पूर्वाकारमुरस्तथापि
कुचयो' शोभा नवामीहते । सप्राप्सा गुरुता तथाप्युपचिता-
| भोगा नितम्बस्थली तन्व्या. स्वीकृतमन्मथं विजयते तन्नत्र-
पेय वय* |॥ ५२ ॥ तत्तस्याः कमनीयकान्ति विजित-
त्रैलोक्यनारीवपुः शृङ्गारस्य निकेतन समभवत्ससारसार
वय* l यस्मिन्विस्मृतपक्ष्मपालिचलनाः कामालसा दृष्टयो नो
| यूना पुनरुत्पतन्ति पतिताः पाशे शकुन्ता इव ॥ ५३ ॥
| केलीकौतुकमादराच्छूवणयोरालीभिराश्राव्यते बालाभिस्तु पुरः
| पुरेव रजसि क्रीडार्थमाहूयते । चेतो याति न वा तत-'
स्तदुभयोरेणीदृशः साप्रत मध्ये चुम्बकयोरयःशकलवन्निः-
पक्षपातं मन' ॥ ५४ ॥ उत्तालालकभञ्जनानि कबरीपाशेषु
शिक्षारसो दन्ताना परिकर्म नीविनैहनं भ्रूलास्ययोग्याग्रहः ।
तियैग्लोचनचेष्टितानि वचसा छेकोक्तिसक्रान्तयः स्त्रीणा
| म्लायति शैशवे प्रतिकलं कोऽप्येष केलिक्रमः ॥ ५५ ॥
मैात्रा नर्तनपण्डितश्रु वदनं किचित्प्रगल्मे दृशैौ स्तोकोद्भेद-
निवेशिनस्तनमुरो मध्य दरिद्राति च । अस्या यजघनं
घनं च कलया प्रत्यङ्गमेणीदृशः सत्यंकारमिव स्मरैकसुहृदा
तद्यैौवनेनार्पितम् ॥ ५६ ॥ लावण्यामृतमाहित वरतनोरङ्गे
१ बन्धनम् २ परिमाणेन