सामग्री पर जाएँ

पृष्ठम्:सुभाषितरत्नभाण्डागारम्.djvu/२५६

विकिस्रोतः तः
एतत् पृष्ठम् अपरिष्कृतम् अस्ति

             

वृक्षान्योत्फय्ठ;
२४ १
तमालः
पाखन्ति॒ि ,कख कसुमे मधुपा मधूनि स्थास्यन्ति कुखु
शिखरेषु विहंगमालाः | इत्येव शोचति प्रर परितो
विसारिद्ावाग्निमद्मवपुरेष तरुस्तमूल, ॥ १३४ ॥
f、 कदल
तालीतरोर्नुपकारि फल ' फलित्वा लञ्ज्ञावशादुचिन्
एव विनाशयोग. । एत चित्रमुपकृल्य फलै परैभ्य.
प्राणान्निजाञ्झटिति यत्कदली जहाति |॥ ? ३५ |॥
द्राक्ष X
दैासेरकस्य दासीय बर्देरी यदि राचते ! एतावतैव
केि द्राक्षा न साक्षादमृतप्रदा l १३६ ॥ यद्यपि न
भवति हानि. परकीया चरति रासभे द्राक्षाम् | अमम-
ञ्जसमिति मत्वा तथापि खळु.खिद्यते चेत् ॥ १३७॥
का दृााडमः
मयि र्ज्वति वी॒ीज॒ाब्वे किमन्ये वीजपूगृक्राः।|इति सञ्चिन्ल्य
मनसा वि॒िदद्रे दाड़िमृीफलम् ॥,१३८॥ औी पुष्पप्रसवठा॒न्मनो- ||
हरतूया वि॒श्वाख विश्व जनं हुहो दाडिम तुावदेव सहसे वृद्वि
खकीयमिह ! य॒ावन्नैति प॒रोपमो॒ोगस॒हतामेषा ततस्ता तथा
ज्ञेज्ञात्वा ते हृदयं द्विधा दलति यत्तनातिवन्द्यो भवान् ||l १३९|॥
उ'चैरेष तरुः फल च विपुलं दृष्चैव हृष्टः शुक' पक्र
शाळुिव॒नं विहाय जडघीसुंतं नालिकेर गत । तत्र॒ारुह्यु
बुभुक्षितेन मनसा यत्ज्ञ कृतो भेदने वाञ्छा तस्य न केवलं
विगलिता चञ्चूगैता चूर्णताम् ॥ १४० ॥
तालठ:
अये ताल व्रीडा व्रज गुरुतया भाति न भवान् फले
न च्छाया नो कठिणपरिवारो हि भवत । इयं धन्या
धन्या सरलकदली सुन्दरदला परात्मान मन्ये सुखयति
फलेनामृतवता ॥ १४१ ॥ अध्वन्यध्वनि भूरुह, फलभृतो
नम्रानुपे रादुन्नतिसश्रयव्यसनिन पान्थस्य मूढात्मन, ।
यन्मूल समुपागतस्य मधुरच्छायाफलै. का कथा शीर्णेनापि
हि नोपयोगमगमत्पर्णेन तालद्रुम. ॥ १४२ ॥
& 6^ ४ भूजै. .
. द्दैौर्जन्र्यैमा॒त्मनि पुर् प्र॒थि॒ितं विधात्रा भूर्जुद्रुमख विफलत्व॒-
सुमर्पणेन । केि चर्मभिर्निशितशस्रशतावकृत्तैराशा न पूरयति
सोऽर्थिपरम्पराणाम् ॥
प्रसूनच्छायाफलैरवैिकलै, सुलभैर्दृमास्ते | सोढाम्तु कर्तनरुज
पररक्षणार्थमेकेन भूर्जतरुणा करुणापरेण ॥ १४४ ॥
अ४ध्र्त्थध:
वर्धितेः सेवितं, कि तै सत्यश्वत्थेऽन्यपादपः ! बर्धितो
नरकाद्रक्षेत्स्पृष्टोऽरिष्टानि हन्ति य ॥ १४५ ॥
न्यग्रोध.
महात॒रुर्वा भवति समूलो वा विनश्यति ! नाङ्कुरप्रक्रिया-
मेति न्यग्रोधकणिकाङ्कुर ॥ १४६ ॥ न्ययो॒ोघे फ़्लशालिनि
स्फुटतर किञ्चित्फल पच्यते बीजान्यङ्कुरगोचराणि कतिचि-
१ उष्ट्रस्य २ पुष्पोदयादारभ्य ३ सकलम् ४ दुजनत्वम्
३ 1 सु, र, भ.
१४३ ॥, कुवँन्तु नुमि ज्ननतो॒पंकृति '
| त्सिध्यन्ति तस्मिन्नपि । एकखेप्त्रपि कश्चिद्ङ्कुरवरः प्राप्नोति
| तामुन्नति यामासाद्य निढाघर्पीडित्तनुग्लनिच्छिर्दे धावति
॥ १४७ ॥ द्विस्तीणाँ दीधैशाखाश्रितशकुनिशत्ः शाखिनार्म-
ग्रणीस्त्र्व न्यग्रोध क्रोधमन्त. प्रकटयसि न चेद्वच्मि क्रिचित्त-
! दल्पम् ! जल्पोऽप्येष त्रैपाकृत्प्रलघुपरिकग कापि कूष्माण्डवल्ली
| पलीपृष्टश्रतिष्टा हसति हि फलने त्वत्कलाना क्रिमन्यत्॥१४८॥
मधूक.
|| तत्तजस्तरणेर्निदाघसमये तद्वारि मेघागमे तज्जाङच शिशिरे
यदेकन्ञ्ाग्णै. सोढं पुरा॒ यैर्दलैः । अायातो॒ऽप्यृधुना फुलस्य
समय कोऽयं विना तेरिति स्मृत्वा तानि ईयुँचेव रोदिति
गलत्पुष्पैर्मधूकद्रुम ॥ १४९ ॥ मूलादेव यदस्य विस्तृतिभर-
इछायाप्य॒न॒न्यादृशी ते यस्य प्रमवा सुमञ्जुलरमेरानन्द॒युन्त॒
ध्रुजाः ! स्रेहं च प्रकटीकरोति पग्मं भूय फलाना गुणैर्हित्वै-
केकगुणास्तरू,ल्भज सखे तस्मान्मधूकद्रुमम् ॥ १९० ॥
शाल्मलि.
| विशाल शात्मत्या नयनसुभगं वीक्ष्य कुसुम शुकस्यासी-
द्रुद्धि फलमपि भवेत्तादृशमिति । चिर तत्र स्थित्वा
फलमपि च काले परिणतं विपाके त्तूलेोऽन्त सपदि
मरुता सोऽप्यपहृत ॥ १५१ ॥ दृरे मार्गन्निवमसि पुन,
कण्टकैरावृतोऽसि छायाश्शूत्य• फलमपि च ते वानरैरrयभक्ष्यम् ।
| निर्गन्धस्त्वं मधुप॒रहित ' शाल्मले साग्शान्य सेवास्माकं
| भवति विफला तिष्ठ नि•श्चस्य यम !!| १९२ ॥ हसा.
पद्मवनाशया |र्बुलिभुज़्ो गृभ्राश्च मासाशया प्गन्था खादु-
फलाशया मधुलिह सीरभ्यगन्धाशया । दू{न्निष्फलरत्तपुष्प-
निच्चयैनि सार रथ्योन्नर्ते र र ग्राामलिपादप प्रतिदिन के
न त्वया वञ्चिता ॥ १५३ ॥ का॒य कण्ट्कभूतो न
च घनच्छायीकृतां पल्लवाः पुष्पाणि चयुतसीरभाणि न
दलश्रेणी मनोहारिणी । क्रेि ब्रूम फलपाकमस्य यदुपन्या-
सेऽपि लज्जामहे तद्भो केन गुणेन शाल्मलितरो जातोऽसि
सीमट्टम. ॥l• १५४ |॥
निम्वः
निम्ब क्रि वहुनोक्तन निष्फैलानि फलानि ते । यानि
स॒जातपाकानि केका नि शेषूयन्त्यमी ॥ १५५ ॥ ये॒श्च
नेिम्ब परशुना' यश्चन मधुसर्पिषा | यश्चैन गन्धमाल्याद्यै
i सर्वस्य कटुरेव म ॥ १५६ ॥.प॒श्यानुरूपमि॒िन्र्दिंन्दिरे॒ण
| माकन्दशेखरो मुखर. । अपि च पिचुम-दमुकुले माकुलि-
{ कुलमाकुल मिलति ॥ १५७ ॥ चित्र चित्र बत बत
' म॒हञ्बिचमेतद्विचित्र॒ जातो दैवादुन्द्वित॒ध॒टनासविधूता
, विधाना |!, यन्निम्वाना परिणतफलस्फीतिरास्वादनीया
, यचैतस्या. कैवलनकलाकोविद' काकलोकः ॥ १५८ ॥
| यस्मादर्थिजनो मनोभिलषित लब्ध्वा मुदा मेदुर सार्ध
|!| " १ श्रेष्ठ २ लज्जाकृत् ३ शोकेन ४ काका ५ व्यर्थौनेि ६ अ॒त्र
वृश्चति सिश्चति अर्चति इल्यध्याहारेण वाक्यानि, पूरणीयानि
| ७ भ्रमरेण ८ काककुलम् ९ समृद्धि १० भक्षणचातुर्यम्