वृक्षान्योतयः
२३९
म॒ापूरयन्निव ॥ ८० ॥ गुञ्जति मञ्जु मिलिन्दे मालति मा
मैौनमुपयासीः | शिरसा वदान्यगुरव. सादरमेर्न वहन्ति
सुरतरव ॥ ८१ ॥ अयि कि गुणवति मालति जीवति
भवतीं विना मधुप. । अथ यदि जीवति जीवतु जीवित-
मपि तस्य जीवनाभास. ॥ ८२ ॥ मा मालति म्लैायसि
यैद्यविद्यश्रुचुम्ब र्तुम्बीकुसुम षैडङ्घ्रिः । पदैश्चतुर्भिर्हि युत.
पशुश्चेत्स षङ्किरध्यर्धपशु. कथ नो ॥ ८३ ॥ कति सन्ति
लवङ्गलता ललिता नवकोरकिता धरणीसुतले । कति बन्धु-
रगन्धभृतस्तरवो गुरवो निवसन्ति गिरौ मलये ॥ ८४ ॥
अयि म॒ळुति सौरभसारविनिर्जितसविकसत्कमलानिलये !
मधुपानविधैौ मधुपस्ख पुनर्भुवने भवतीमहमाकलये ॥ ८५ ॥
कि_ मालतीकुसुम तैीम्यसि निष्ठुरेण केनापि यत्किल
वि॒छैनमितो लताग्रटा॒त् । लोकोत्तरेण विलसद्रुणगौरवेण
को नामुना शिरसि नाम करिष्यति त्वाम्॥ ८६ ॥
र्त्रेदीयस्त्वाधिक्यान्न भवति विमर्दक्षममिद न चान्येभ्यो
स्रूपं भवति कुसुमेभ्योऽधिकतरम् । प्रसुनं मालल्यास्तदपि
हृद्याह्यादकरण प्रवीणैरामोदैभैवति जगतो मैौलिनिलयम्
॥ ८७ ॥ अस्मिन्केलिवने सुगन्धपवने क्रीडत्पुरध्रीजने
गुञ्जद्भुङ्गकुले विशालबकुले कूजत्पिकीसकुले । उन्मीलन्नव-
पाटलापरिमले मल्लीप्रसूनाकुले यद्येकापि न मालती विक-
सिता तत्कि न रम्यो मधु. ॥ ८८ |॥
मद्द्छ्ठुिका
न च ,र्गुन्ध्रुबूहेन चुम्बिता न,बू पीता मधुपेन
मल्लिका । *पिहितैव कठोरशाखया 'र्परिणामस्य जगाम
गोचरम् ॥ ८९ ॥
दमनकः
वद् प्रादुर्भावावधि परिमलावस्थितदृशा जगल्या विख्याता
दमनक प्रतीपास्तव गुणाः । तथाप्यस्मिन्भृङ्गे मधुलवपिपासा-
परवशे दृढप्रेमाबद्धे अ,दाखमछरोः |॥ ९० |॥|
कालक्रमकमनीयक्रोडेयं केतकीति का शङ्का | वृद्धिर्यथा
यथा स्यास्तथा तथ्चा कण्टकोत्कर्ष. ॥ ९१ ॥ पत्राणि
कण्टकशतै. परिवेष्टितानि वातपि नास्ति मधुनो
रजसान्धकारः । अामोदमात्ररसिकेन मधुव्रतेन नालोकि-
तानि तव केतकि दूषणानि ॥ ९२ ॥ एतासु केत-
किलतासु विकासिनीषु सौभाग्यमद्भुततर भवर्ती बिभर्ति ।
यत्कण्ठकैव्यैथितमात्मवपुर्न जानस्त्वामेव सेवितुमुपक्रमते
द्विरेफः ॥ ९३ ॥ एकेन चेत्परिहृतोऽसि महेश्वरेण कि
तेन केतक विषादमुरीकरोषि | अन्ये न केि जगति सन्ति
१ खिद्यसि २ मूढ ३ इक्ष्वाकुकुसुमम् ४ षट्पद ५ सताप
कुरुषे. ६ छिन्नम् ७ मार्दवाधिक्यात् ८ वायुना ९ छादिता
१० परिणर्ति प्रासेल्यर्थ
महागुणज्ञा ये त्वा वहन्ति शिरसा नरदेवदेवाः ॥ ९४ ॥
हे ह्रेमकेतकि, कथं बहु गर्वितासि ससेव्यसे मधुकुरैरखि-
लैरितीव । नैषा रसातिशयता नलिनीवियोगात्तैर्दॉयते
विकटकण्टकशूलझम्प, ॥ ९५ ॥ रोलम्बस्ख चिराय केतक-
परिष्वङ्गेष्वभङ्गो रस सुज्ञात बत केतकस्य च मनो भृङ्ग-
प्रसङ्गोत्सुकम् । जानात्येव मिथोऽनुरागमनयो सर्वोऽपि नैस-
र्गिक प्रत्यूहाय दलेषु धिक्समभवन्मर्माविव. कण्टका, ॥ ९६ ॥
पाट्टल्ठ
िपाट्छ्या वनमध्ये कुसुमितया मोहितस्तथा भ्रमर. |
सेवेयमिति यथाभूत्प्रतीतिरस्यान्यपुष्पेऽपि ॥ ९७ ॥
सहकारः
अरविन्देषु कुन्देषु रमितं कालयोगतः | अये
माकन्द जानीहि तवैवायं मधुत्रतः ॥ ९८ ॥ यद्यपि
दिशि दिशि तरव परिमलबहुलाश्च पारिजाताद्या । तदपि
रसालोऽप्येक कोकिलहृदये सदा वसति ॥| ९९ ॥ वेत्ता
कोकिल एव ज्ञाता च रसाल एव नियतमेिदम् | यः पश्चम-
मुद्भायति यस्यास्थिषु पुलकमुकुलानि ॥ १०० ॥ लोडि-
तमखिलं गहनं परितो दृष्टाश्च विटपिनः सर्वे । सहकार
न प्रपेदे मधुपेन तवोपमा जगति ॥ १० १ ॥| कुन्दे॒
कदम्बे कुमुदेऽरविन्दे यथाकथंचित्समर्ये नयन्ति । प्रामे
वसन्ते पुनरुत्तरङ्गा रसाल जानीहि तवैव भृङ्गाः ॥ १०२॥
भूरिशोऽपि च वसन्ति कानने शाखिन फलविशेषशा-
लिनः । कोकिलस्य तदपीह मानसं नेो रसालमपहाय
तुष्यति ॥ १०३ ॥ अाम्र यद्यपि गता दिवसास्ते पुष्प-
सौरभफलप्रचुरा ये । हन्त सप्रति तथापि जनाना छाययैव
दलयस्यतितापम् ॥ १०४ |॥ फलितस्य रसालशाखिन
फलदानन्यसनैकशालिन. । विनिपत्य ददातु क, फलं
श्रमसुप्साध्वगपाणिपल्लवे ॥ १ ०५ ॥ कति पल्लविता न
पुष्पिता वा तरवः सन्ति समन्ततो वसन्ते | जगती-
विजये तु पुष्पकेतोः सहकारी सहकार एक एव ॥ १०६॥
वहसि बलिभुजा कुलानि मैौलैौ यदि सहकार तदत्र
कि निषिद्धा । परमुदयति पल्लवाञ्चलेषु स्फुरदलिभिस्तव
सैौरभप्रसिद्धिः ॥ १०७ ॥ दिङ्मण्डलं परिमलैः सुरभीकरोषि
सैौन्दर्यमावहसि लोचनलोभनीयम् । हंहो रसाल फलवर्य
तथापि दूये यड्रन्थिल च कठिनं हृद्यं बिभर्षेि ॥ १०८ ॥
उ॑त्तसकैौतुकरसेन विलासिनीभिळूनानि यस्य न नखैरपि
पल्लुवानि' । उद्यानमण्डनतरो सहकार स त्वमङ्गारकार-
करगोचरता गतोऽसि ॥ १०९ ॥ यावत्फलोदकमुखः
सहकार जात. प्रागेव कण्टकच्चयेन वृतोऽसि तावत् |
छायापि ते न सुलभा फलमस्तु दूरे तन्निष्फलोऽपि हि
बर सुखसेवनीय. ॥ ११० |॥ उत्फुछरम्य सहकार रसाल-
- कणैभूषणम्