पृष्ठम्:सुभाषितरत्नभाण्डागारम्.djvu/२४७

             

२३२ सुभाषितरत्नभाण्डागारम् [ ५ प्रकरणम्
न खा करेणुमपि नापि निजान्किशोरान्नात्मानमेष परि-| जायते ॥ ८३ ॥ तापो नापगतस्तृषा न च कृशा घैौता न
शोचति वारणेन्द्रः । दावाग्निमग्नतनुरत्र, यथोपमन्नान्ड्टा॒नुा | बूली तनोर्न स्वच्छन्दमकारि कन्दकवलः का नाम केली-
र्थितो मधुकरानधिरूढभावान् ॥ ७३ ॥ र्दुीान ददत्यपि जैलै. | कथा । दूगेोत्क्षिप्तकरेण हन्त करिणा स्पृष्टा न वा पबिनी
मृहुस॒ाधिरुंढे केो वि॒र्थम्नुगुतिर्गसि॒दुमुस॒द्देर्ते ।, यद्दू- ||ग्राग्ब्धो मधुपैर॒का॒रणमूहो, शाङ्कृरकोलद्दलं",¢?!
न्तिन र्कटकटाहतटान्र्मिमङ्घोर्मङ्घदपाति परित पटलैरली- | नाभूवन्भुवि यस्य कुत्रचिदपि स्पश्र्वीकरा कुञ्जरा सिहेनापि
०\ |!
नाम् ॥ ७४ ॥ न गृह्णाति ग्रास नवकृमलक्रिञ्जड्कूिनि जले |
न पङ्कैराह्लाद त्रजति बिसभङ्गार्वशकलै । ललन्ती ग्रेमार्द्रा- ||
मपि विषहते नान्यकरिणीं स्मरन्दावभ्रष्टा हृदयदयिता |
वारणपति, ॥७९ ॥ ग॒ले पाशृस्ती॒त्रश्चरणयुगले गाढनिगडो !
दृढ स्कन्वे बन्ध. शिरसि सुंणिपात खरतर । नर |
स्कन्धारूढो वत मरणयोग्येऽपि विषये न जानीमोऽत्यर्थ !
द्विरद् वद कस्म॒ात्तव मद् ॥ ७६ ॥ निपवुन्तामेते॒ वृष- ||
महिषमेषाश्च हरिणा गृहा क्षुद्राणाणि कतिपयतृणैरेव सुखिन, । |
गजानामास्थान मदसलिलजम्बालितभुवा तदेकं विन्ध्याद्रे- ||
र्विपिनमथवा भूपसदनम् ॥ ७७ ॥ न कुर्या. प्राखर्य
किमपि करिपोत प्रतिभिया हरीणा हेलेय यदिह बहुवेलं
विहंरसि | अकस्मादेतेषा कुटिलदृशि रोषस्पृशि मनाइनिरर्थे
भाविन्यो मदकरिदरिद्रा वनभुव, ॥ ७८ ॥ जहीहि गुरु-
गर्जित विजहि शुण्डया सीत्कृर्ते परिभ्रम् शनैर्वन किमु
गजेन्द्र गर्वीयसे । यथा न किल केसरी गिरिदरीषु निद्रा
त्यजन्विमूर्च्छयति जृम्भया सुभग तावकीनं मनः ॥ ७९ ॥
रे चाञ्चल्यजुषो मृगा. श्रितनगाः कल्लोलमालाकुलामेत॒ाम-|
म्बुधिगामिनी व्यवसिता. सगाहितुं वा कथम् । अत्रैवो-
च्छलदम्बुनिभैरमहावर्ते. समावर्तितो यद्द्रावेव रसातल
पुनरसौ यातो गजग्रामणी. ॥ ८० ॥ नीर्वैरैप्रसवाग्रमुष्टि-
कवलैर्यो वर्धित, शैशवे पीत येन सरोजपत्रपुटके होमा-
वशेषं पय. । तं दृष्ट्वा मदमन्थरालिवलयव्याळुसगण्डं गजं
सोत्कण्ठं सभय च पश्यति मुहुर्दूरे स्थितस्तापसः॥ ८१ ॥
कर्णे चामरचारुकम्बुकलिका. कण्ठे मणीना गणा. सिन्दूर
प्रकर शिर.परिसरे पार्श्वीन्तिके किङ्किणी । लब्धश्चेञ्जुप-
वाहनेन करिणा बद्धेन भूषाविधिस्तत्कि भूधरधूलिधूसर-
तनुर्मीन्यो न वन्यः करी ॥८२॥ पीतं यत्र हिम पय. कव-
लिता यस्मिन्मृणालाङ्कुरास्तापार्तेन निमज्ज्य यत्र सरसो
मध्ये विमुक्त, श्रम, । धिक्तखैव जलानि पङ्किलयत. पाथो-
जिनी मश्चतो मूलान्युत्खनतः करीन्द्र भवतो लज्जापि नो
१ वितरणम्, पक्षे,-मदजलम् २ उदकै , पक्षे,-डलयोरभेदात्
जडे ३ अाक्रान्ते ४ सगतिक , पक्षे,-बुद्धिमान् ५ स्थातुम्
६ शङ्कुयात् ७ गण्ड < मज्जन कर्तुमिच्छो ९ शीघ्रम्
१० अङ्कुशपात ११ तृणधान्यानि
न॒ लद्धिना किमपर यस्योद्धता प॒द्धति॒, । कष्टं सोऽपि
र्कदथ्र्यते' करिवर, स्फारारवै फेग्वैरापातालगभीरपङ्क-
पटलीमग्नोऽद्य र्भग्नोद्यम. ॥ ८५ ॥ पादाघातविघूर्णिता
वसुमती त्रासाकुला पक्षिणः पङ्काङ्कानि सर्मि॒ि गण्ड-
कषणक्षोदक्षता ' शाखिन. । प्राप्येदं करिपोतकैर्विधिवशा-
च्छार्दूलशूत्य वनं तत्तन्नाम कृतं विश्टङ्खलतयां वर्तु न
यत्पार्यते ॥ ८६ ॥ अागमोऽयमनर्गलेन बलिना भझ
समग्रो मयेत्यन्तः सभृतहर्षवर्वितमदोदग्र किमुन्माद्यसि l
मातङ्ग ग्रतिवर्षमेव भवतेो भावी निदाघज्वरस्तत्रापि प्रति-
काग्मर्हमेि सखे सन्यक्समालोचितुम् ॥ ८७ ॥ कैौपं वारि
विलोक्य वारणपते किं विस्मितेनास्यते प्रायो भैीजनमस्य
सप्रति भवास्तत्पीयतामादरात् । उन्मज्जच्छफरीपुंलिन्द-
ललनापीनस्तनास्फालनस्फारीभूतमहोर्मिनिर्मलजला दूरेऽधुना
नर्मदा ॥ ८८ ॥ नो मन्ये दृढबन्धनात्क्षतमिद् नैवाङ्कुशा-
घातन स्कन्धारोहणताडनात्परिभव नैवान्यदेशागमम् ।
चिन्ता मे जनयन्ति चेतसि यथा स्मृत्वा स्वयूथ्यान्वने
सिहत्रासितभीतभीरुकंलभा यास्यन्ति कस्याश्रयम् ॥ ८९ ॥
पत्युर्यत्पतितावशेषकवलग्रासेन बृत्तिः कृता पीत यच्च करा-
वगाहकळुष तत्पीतशेष पयः । प्राणान्पूर्वतर विहाय तदिदं
प्रासं करिण्या फलं यद्वन्धत्रणकातरस्य करिणः श्केिष्टं न
दृष्ट मुखम् ॥ ९० ॥ क्रीडाकारि तडागवारिणि गतातङ्कं
न पङ्केरुहैर्वल्ली काचन शल्लकीतरुगता नाकर्षिता हर्षतः ।
नाश्लिष्टा करिणी करेण करेणा कामातुरेणामुना दंष्ट्राभि-
र्विकटाननः शिव शिव व्यालोकि पञ्चाननः ॥ ९१ ॥
सान्द्रामोदवती. खकीयवसतीः पङ्करुहाणा ततीस्त्यक्र्देवायं
श्रेत्रमरः करीन्द्र भवतामभ्याशमभ्यागतः | एतचेतसि
सप्रधार्थ जगतीविख्यातदानैस्तथा युष्माभिः क्रियता यथो-
परमते हास्याय नास्यागम. ॥ ९२ ॥ त्यत्तो विन्ध्यगिरिः
पिता भगवती माता च रेवोज्झिता ल्यच्ताः स्रेहनिबद्ध-
ब*धुरधियस्तुल्योदया दन्तिन. । त्वल्लोभान्ननु हस्तिनि
प्रतिदिन बन्धाय दत्तं वपुस्त्वं दूरीक्रियसे लुठन्ति च
शिर.पीठे कठोराङ्कुशाः ॥ ९३ ॥ स्पधैन्ता मुखमेव कुञ्जर-
तया दिद्द्कुञ्जरैः कुञ्जरा ग्राम्या वा वनवासिनो मद्जलप्र-
१ धिकूक्रियते २ हृतप्रयढ्ल ३ पात्रम् ४ शबररूत्री ५ करि
शश्नका