पृष्ठम्:सुभाषितरत्नभाण्डागारम्.djvu/१९०

             

समान्यनीतिः १७५
विराजते कुरूपता शीलतया विराजते । कुभोजनं चोष्ण- || बहुभिर्विधृतै कचैः कलपैिर्विधवा कि सधवोपमानमेति
तया विराजते कुवस्रता शुभ्रतया विराजते ॥ ९१३ ॥ | ॥| ९३० ॥ अरुचिर्निशया विना शशी शशिना सापि विना
यथा चतुर्भि. कनक परीक्ष्यते निघर्षणच्छेदनतापताडनैः । | महत्तम । उभयेन विना मनोभवस्फुरित नैव चकास्ति
तथा चतुर्भिः पुरुष, परीक्ष्यते श्रुतेन शीलेन कुलेन कर्मणा | कामिनो. ॥ ९३१ ॥ उपकारकुमायते॒र्भृशं प्रस॒व॒’ कर्म-
॥ ९१४ ॥ कुदेशमासाद्य कुतोऽर्थसचय. कुपुत्रमासाद्य || फलख भूरिण. । अनपायि निबर्हणं द्विषा न तितिक्षासम-
कुतो जलाञ्जलिः । कुगेहिनी प्राप्य गृहे कुत सुखे कुशि- | मस्ति साधनम् ॥ ९३२ ॥ जरा रूपं हरति हि धैर्यैमाशा
ष्यमध्य॒ापयत कुतो यश. ॥ ९१५ ॥ मात्रा सम न॒ास्ति | मृत्यु प्राणान्धर्मचर्यमस्या । कामो ह्निय वृत्तमन॒ार्यसेवा
शरीरपोषण चिन्तामम नास्ति शरीरशोषणम् । भार्यीसम | क्रोधः श्रिय मर्वमेवाभिमान ॥ ९३३ ॥ गुणवानपि नोप-
नास्ति शरीरतोषण विद्यासम नास्ति शरीरभूषणम् ॥९१६॥ | याति पूज॒ा पुरुष , सत्पुरुषैर॒क॒थ्यमानः' ! न हि सौरमणिः
गुणी गुण वेत्ति न वेत्ति निर्गुणो वली बल वेत्ति न वेत्ति ! स्वभावकान्ति रविपादैरनधिष्ठित करोति ॥ ९३४ ॥
निर्वल । पिको वसन्तस्य गुण न वायसः करी च सिहस्य | सहमा विदधीत न क्रियामविवेक परमापदा पदम् । वृणुते
बलं न मूषक ॥ ९१७ ॥ सुख हि दु खान्यनुभूय शोभते | हि विमृश्यकारिणं गुणळुब्धा* स्वयमेव सपदः ॥ ९३५ ॥
घनान्धकारेष्विव दीपदर्शनम् । सुखाच्च यो याति नरो दरि-| विना गोरस को रसो भोजनाना विना गोरस को रसो
द्रता धृतः शरीरेण मृत स जीवति ॥ ९१८ ॥ स दीक्षितो | भूपतीनाम्! विना गोरस को रस, कामिनी॒ना विना गोरसं
यः सकल सदीक्षते स पण्डितो यः करणेरखण्डित* । | को रस, पण्डितानाम् ॥ ९३६ ॥ सकलापि कला कला-
स तापसो य परतापकर्षण स धार्मिको यः परमर्म न | बता विकलेी पुण्यकला विना खलु । सकले नयने वृथा
स्पृशेत् ॥ ९ १९ ॥ यशस्करे कर्मणि मित्रसग्रहे प्रियासु | यथा तनुभाजा हि कनीनिका विनु ॥ ९३७॥ सुकुल-
नारीष्वधनेषु बन्धुषु। क्रतौ विवाहे व्यसने रिपुक्षये धनव्यय- | जन्म विर्भूतिरनेकधा प्रियसमागमसौख्यपरम्परा । नृपकुले
स्त्वेषु न गण्यते बुधैः ॥ ९२० ॥ विवादशीला खयमर्थः | गुरैता विमल यशो भवति पुण्यतरो. फलमीदृशम् ॥ ९३८ ॥
चेोरिणीं परानुकूला बहुपाकपाकिनीम् । सक्रोधिनी चान्य- | कैनकभूषणसग्रहणेोचितो यदि र्मेणिस्रैपुणि प्रणिधीयते । न
गृहेषु वासिनी त्यजन्ति भार्या दशपुत्रमातरम् ॥ ९२१ ॥ | स विरौति न चापि हि शोभते भवति योजयितुर्वचैनीयता
अतिप्रचण्डा बहुदुःखभागेिनी विवादशीला परगेहगामिनी । || ॥ ९३९ ॥ सहजमलिनवक्रभावभाजा भवति भवः प्रभवा-
भर्तुः खये निन्दति या च तस्करी त्यजेत्खभार्या दशपुत्र-| त्मनाश॒हेतु. । जलवरपदवीमवाष्य॒ धूमो ज्वलनविना॒शमनु-
पुत्रिणीम् ॥ ९२२ ॥ कुले कलङ्क• कवले कदान्नता सुतः | प्रयाति नाशम् ॥ ९४० ॥ परिहरत पराङ्गनानुषङ्गे बत
कुबुद्धिर्भवने दरिद्रता । रुजः शरीरे कलहप्रिया प्रिया गृहा-| यदि जीवितमसि॒ित व॒ष्लर्भे व. । हरहर हरिणीदृशो निमित्तं
गमे दुर्गतय. षडेते ॥ ९२३ ॥ प्रकटं सृदु नाम जल्पत. | द॒श॒ ,दुशुकुंधूरमैलयो ळुट्ट्रन्ति ॥ .९४१ ॥ शिशुरपि
परुष सूचयतेोऽर्थमन्तरा शकुनादिव मार्गवर्तिभिः पुरुषा-| निपुंणो र्गुरोगैरीयान्न तु वपुषैव मङ्गुान्मैद्दट्प्रतिष्ठः! मणिर॒णु-
दुद्विजितव्यमीदृशात् ॥ ९२४ | मतिरेव बलाद्गरीयसी | रपि भूषणाय पुस॒ा न तु शृथुलैव,.शिला_ विळुटा॒सहेडः
यदभावे करिणामिय दशा । इति घोषयतीव डिण्डिमः | ll 6*2 ॥ अद्भुदिनमनुकूलमाचरन्तं विहि॒त॒म॒तिः प्रतिकूळुः
करिणो इस्तिपकाहतः कणन् ॥ ९२५ ॥ महता यदि | माचरेत्कः । शमितगरलञ्ज॒ातकण्ठदाह् शितिकण्ठ्ः शशिर्न
निन्दने रोतर्गुणसख्यैव तदा विधीयताम् । असतामपि | शिर-सु धत्त ll ९४३ ll नितम्बो विशालुः कटिर्मध्यसूक्ष्मा
चेत्तवे रतिर्ननु तद्दृषणमेव गण्यताम् ॥ ९२६ ॥ अव-| कुचद्वन्द्वमत्यन्तभव्यं मुखं च । वचश्रेन्न क्रिचिद्रसालं रम-
गच्छति सूढचेतनः" प्रियनाशं हृदि शल्यमर्पितम् । स्थिर-| ण्यास्ततः किं त॒त. कि तत. क्.ितुतः किम् ॥ ९४४ ॥
धीस्तु तदेव मन्यते कुशलद्वारतया समुद्धृतम् ॥ ९२७ ॥| स्तब्धस्स नश्यति॒ यशो. विषमस्य् मैत्री नष्टक्रिय्स्य कुलमर्य-
महतस्तरसा विलङ्घयन्निजदोषेण कुधीर्विनश्यति l कुरुते परस्य धर्म. | विद्याफलं व्यसनिन, कृपणस्य सौख्यं राज्यं
न खल खयेच्छया'शलभानेिन्धनमिद्धदीधिति. ॥ ९२८ ॥ | प्रमत्तसचिवस्य नराधिपस्य ॥ ९४* ll दुर्मन्निर्ण,कस्रुप-
क्रियते धवलः खलूच्चकैर्धवलैरेव तितेतरैरधः । शिरसौघ- | यान्ति न नीतिदोषाः सतापयन्ति कमपथ्यभुजे न रोगाः |
मधत्त शेकरः सुरसिन्धोर्मधुजेित्तमङ्घ्रिणा ॥ &२९ ॥.कृतिः | १ऐश्वयैम् २ गौरवम् ३ सुवर्णौलकारसग्रहयोग्य ४ हीरकादैः
नामकृती कथं कर्थ वा तुलैना यातु कृतैर्वचःप्रपञ्चेः l !| ५ वङ्गे. ६ निन्दा• ७ शास्रत्रेत्ता• < श्रेड • ९ महत्सु प्रतिष्ट यस्य